Yaralanmalarda ne yapılmalı?
Genellikle küçük kesik ve sıyrıkları kendiniz evde tedavi edebilirsiniz. Ancak bir santimden büyük ve 1-2 mmden derin yaralanma ve sıyrıklarda bir hekime göstermenizde fayda vardır. Bu bir hayvan sebebiyle olduysa her durumda hekime gösterin. Metal sebebiyle olduysa da mutlaka tetanoz aşısı olmanız gerekebilir. Gene bir hekime danışın.
Kanamayı durdurun
Yaraya temiz bir bez, pansuman, havlu veya bandaj koyun, ardından hafifçe bastırarak basınç uygulayın. Kanamanın durması 20 ila 30 dakika sürebilir. Basıncı sürekli uygulayın ve ne olduğunu kontrol etmek için kaldırmayın.
Eğer el veya kol kanıyorsa, kan akışını azaltmak için kol veya kolu kişinin baş seviyesinin üzerine kaldırın. Eğer bacak kanıyorsa, kişiyi yatırın ve bacağını kalbin seviyesinin üzerine kaldırın.
Aşağıdaki durumlarda derhal tıbbi yardım alın:
- Basınç uyguladığınızda durmayan kan fışkırması varsa.
- 20-30 dakika sonra baskıyı kaldırdığınızda kanama tekrar başlarsa.
Yarayı temizleyin
Yara kanaması durduktan sonra, enfeksiyon riskini azaltmak için temizlenmesi önemlidir. Bunu yapmak için:
- Ellerinizi iyice yıkayıp kurulayın.
- Yarayı akan musluk suyu altında temizleyin; antiseptik kullanmaktan kaçının, çünkü cilde zarar verebilirler.
- Bölgeyi temiz bir havlu veya bezle hafifçe bastırarak kurulayın.
Yarayı örtün
Yara bandı gibi steril bir pansuman uygulayın.
Yara bölgesini temiz ve kuru tutmak için pansumanı gerektiği sıklıkta değiştirin. Bu, bölgeyi temiz tutmanıza ve yarayı kontrol etmenize olanak tanır. Pansumanı değiştirmeden önce ellerinizi yıkadığınızdan emin olun.
Ne zaman derhal tıbbi yardım alınmalı?
Aşağıdaki durumlarda derhal tıbbi yardım alın:
- Kanamanın durdurulması mümkün değilse.
- Kişi atardamarından kanıyorsa. Bu durumda kan parlak kırmızı renkte, fışkırarak akacak ve genellikle durdurulması zor olacaktır.
- Kişinin yüzünde ciddi bir kesik varsa.
- Yara büyükse, derin veya açıksa dikiş gerektirebilir. Küçük, açık yaralar bazen dikilirse, yapıştırılırsa veya bantlanırsa daha hızlı iyileşir ve daha iyi izler bırakır.
En kısa sürede tıbbi yardım almanız gereken zamanlar
Aşağıdaki durumlarda en kısa sürede tıbbi yardım alın:
- Yara, kişinin avuç içinde ve enfeksiyonlu görünüyorsa. Bu tür enfeksiyonlar hızla yayılabilir.
- Yara kirli olabilir veya yaranın içinde çakıl, toprak, cam veya metal gibi bir şey varsa.
- Hayvan ısırığı veya metal bir cisim batması sonucu oluşan yaraysa. Örneğin, bir çiviye basmak sonucu oluşan yara.
- Deri katmanlarının ayrıldığı ve bir deri parçasının oluştuğu bir deri yırtığı varsa. Bu tür yırtıklar, deri ince ve kırılgan olduğunda meydana gelir ve en sık yaşlı insanların kollarında ve bacaklarında görülür. Gevşek deri parçalarını kesmeyin. Deri yırtıklarının iyileşmesi uzun zaman alabilir, bu nedenle mümkün olan en kısa sürede tedavi edilmeli ve iyileşene kadar takip edilmelidir.
- Şişlik, artan kızarıklık veya ağrı, yaranın içinde veya çevresinde iltihap veya akıntı ya da kötü koku gibi enfeksiyon belirtileri varsa. Kendini iyi hissetmeme veya ateş de enfeksiyon belirtileri arasındadır.
- Yaralı kişinin iyileşmeyi etkileyebilecek bir rahatsızlığı (diyabet veya dolaşım bozukluğu gibi) varsa, varfarin, dabigatran veya rivaroksaban gibi kan sulandırıcı ilaçlar kullanıyorsa, yaşlıysa, bağışıklık sistemi baskılanmışsa veya steroid gibi bağışıklık sistemini baskılayan ilaçlar kullanıyorsa.
- Yaralı kişinin tetanoz aşısı güncel değilse. Çocukluk döneminde yapılan ilk dört dozdan sonra, tetanoz aşısı 11, 45 ve 65 yaşlarında yapılması önerilir. Ancak yara büyük veya kirliyse, son 5 yıl içinde aşı yaptırmış olmak en iyisidir. Emin değilseniz hekiminize danışın.