Amel olmak ne demek?
Tıbbi anlamda “amel” kelimesi, resmi tıp dilinde kullanılan bir terim değildir.Halk arasında “amel olmak” ifadesi ishal (diyare) anlamına gelir ve eski dönemlerden beri kullanılan bir halk tabiri (hüsnü tabir) olarak geçer. Osmanlı tıp metinlerinde ve eski Anadolu Türkçesi’nde “amel” doğrudan ishal veya iç sürmesi şeklinde yer alır. Yani “bağırsakların aşırı çalışması, sulu dışkılama” durumunu kasteder.
Tıbbi tanımı (resmi olarak):
- İshal (Diyare): 24 saat içinde 3 veya daha fazla kez sulu, gevşek veya cıvık kıvamda dışkılama olmasıdır.
- Normalde bir yetişkin günde 1-2 kez, kıvamlı dışkılama yapar. İshalde bu sayı artar, dışkı miktarı ve sululuğu belirgin şekilde değişir.
- Tıpta akut ishal (kısa süreli, genellikle enfeksiyona bağlı) ve kronik ishal (4 haftadan uzun süren) olarak ikiye ayrılır.
Kısa tıbbi bilgiler:
- Nedenleri: Virüs, bakteri, parazit enfeksiyonları; gıda zehirlenmesi; bazı ilaçlar (antibiyotikler vb.); laktoz intoleransı; stres; inflamatuar bağırsak hastalıkları (Crohn, ülseratif kolit) gibi durumlar.olabilir
- Mekanizma: Bağırsaklarda su ve elektrolit emilimi bozulur, fazla sıvı dışarı atılır.
- Riski: Özellikle uzun süren ishalde dehidratasyon (sıvı kaybı) en önemli sorundur. Çocuklarda ve yaşlılarda daha tehlikelidir.
Doktor karşısında “amel oldum” yerine “ishal oldum” veya “diyare şikayetim var” demek daha doğru ve anlaşılırdır.
Tıpta “amel” diye ayrı bir hastalık veya terim yoktur. Bu sadece halk dilinde ishal için kullanılan eski bir ifadedir.