Anizosteni Nedir?

Anizosteni (anisosthenia), sinerjik çalışan kas grupları arasında güç ve kas tonusu dengesizliği oluşmasını ifade eden nöromüsküler bir terimdir. Kelime kökeni Yunanca “aniso” (eşitsiz) ve “sthenos” (güç) sözcüklerinden gelir. Klasik tanımda kas kuvvetleri arasındaki eşitsizlik anlamına gelse de modern nörolojik ve biyomekanik yaklaşımlarda terim daha çok kasların koordineli çalışma düzenindeki bozulmayı anlatmak için kullanılır. Özellikle birlikte hareket eden kas gruplarının bir kısmının aşırı aktif, diğer kısmının ise yetersiz aktive olması durumunda ortaya çıkan fonksiyonel dengesizlik anizosteni olarak değerlendirilir. (Physiopedia, ScienceDirect Topics)

İnsan hareket sistemi yalnızca tek bir kasın çalışmasıyla hareket etmez. Her hareket sırasında agonist, antagonist ve sinerjist kaslar birlikte görev alır. Örneğin omuz hareketlerinde yalnızca deltoid kası değil; skapulayı stabilize eden trapez, serratus anterior ve rotator manşet kasları da eş zamanlı çalışır. Sağlıklı bir sistemde bu kaslar arasında dengeli bir tonus ve aktivasyon paterni bulunur. Ancak nörolojik hastalıklar, postür bozuklukları, sinir hasarları veya kronik kas-iskelet sistemi problemleri sonucunda bu denge bozulabilir. Bazı kaslar aşırı kasılı hale gelirken bazıları inhibe olur. Bu durum hareket kalitesini düşürür ve kompansatuar hareketlerin gelişmesine neden olur. (Kendall et al., Muscles: Testing and Function, Journal of Electromyography and Kinesiology)

Anizosteni özellikle nörolojik rehabilitasyon ve fizik tedavi alanlarında önem taşır. İnme sonrası gelişen spastisite, serebral palsi, periferik sinir lezyonları, Parkinson hastalığı ve bazı motor kontrol bozukluklarında sinerjik kas aktivasyonu bozulabilir. Bunun sonucunda kişi hareket sırasında normal motor paterni sürdüremez. Örneğin yürüyüş sırasında bazı kaslar gereğinden fazla aktive olurken bazı kaslar yeterli destek sağlayamaz. Bu durum denge kaybı, hareket kısıtlılığı, postüral asimetri ve kas yorgunluğuna yol açabilir. Klinik değerlendirmede kas tonusu, refleksler, motor koordinasyon ve hareket analizi birlikte incelenir. Tedavi ise genellikle fizik tedavi, nöromüsküler yeniden eğitim, denge egzersizleri, postüral düzeltme çalışmaları ve gerektiğinde spastisiteyi azaltmaya yönelik yöntemlerle planlanır. (American Physical Therapy Association, National Institute of Neurological Disorders and Stroke)