Anjiyonekroz: Damar Dokusunun Ölümü
Tıpta oldukça spesifik ve nadir kullanılan terimlerden biri olan anjiyonekroz (angionecrosis), kan damarlarının dokusunun nekrozu yani ölümüdür. “Angio-” damar, “-nekroz” ise doku ölümü anlamına gelir. Bu durum, özellikle küçük arter ve arteriyollerin duvarlarında görülen nekrotik değişiklikleri tanımlar. Histopatolojik incelemelerde damar duvarında fibrinoid nekroz, hücre ölümü ve yapısal bozulma olarak kendini gösterir.
Anjiyonekroz, özellikle hipertansiyon araştırmalarında ve deneysel patoloji çalışmalarında ele alınmıştır. 1970’li yıllarda yapılan önemli çalışmalarda, böbrek kaynaklı maddelerin (özellikle lizozomal fraksiyonların) damar geçirgenliğini artırdığı ve anjiyonekroza yol açtığı gösterilmiştir. Bu etki renin bağımsızdır.Örneğin, malign nefroskleroz (kötü huylu böbrek damar sertliği) tablolarında “verrucal angionecrosis” adı verilen siğilimsi damar nekrozu lezyonları tanımlanmıştır. Benzer değişiklikler embolizasyon tedavilerinde kullanılan bazı ajanların yan etkisi olarak da rapor edilmiştir.
Klinikte anjiyonekroz genellikle hipertansiyonun ağır formlarında, bazı vaskülitlerde veya tedavi komplikasyonlarında patolojik bir bulgu olarak karşımıza çıkar. Damar duvarının ölümü, kanama, tromboz veya doku iskemisi riskini artırır.Günümüzdeki YeriGünümüzde bu terim daha genel ifadelerle (“fibrinoid nekroz”, “vasküler nekroz”) yerini alsa da, patoloji literatüründe hâlâ kullanılmaktadır. Özellikle böbrek, pankreas ve beyin damarlarında görülen bu değişiklikler, hipertansiyonun organ hasarındaki rolünü vurgular.Sonuç olarak, anjiyonekroz damar sağlığımızın ne kadar kırılgan olabileceğini hatırlatır. Yüksek tansiyon kontrolü, bu tür ciddi damar hasarlarını önlemede en önemli adımdır.
Kaynaklar:
- Nakamura, M., Kai, M., & Setoguchi, M. (1975). Renal subcellular fractions producing angionecrosis and increased vascular permeability. Japanese Journal of Pharmacology, 25(1), 62–71. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/173380/
- Nakamura, M., & Kai, M. (1978). Partial purification of renal lysosomal substances producing angionecrosis and increased vascular permeability. Vox Sanguinis, 34(1), 34–42. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/630127/
- Shimomura, A. (1971). Experimental studies on pathogenesis of angionecrosis produced by administration of renal extracts. Acta Medica Nagasakiensia, 15(1), 58–75. https://nagasaki-u.repo.nii.ac.jp/record/21666/files/acta15_01_06_t.pdf
- Sohlberg, K. R. (1956). Malignant nephrosclerosis with verrucal angionecrosis: Report of 2 cases. American Journal of Clinical Pathology, 26(9), 1061–1068. https://academic.oup.com/ajcp/article/26/9/1061/1762647
- Tomonaga, M. (1981). Cerebral amyloid angiopathy in the elderly. Acta Neuropathologica, 53(3), 241–246. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/7204810/