Absans nöbet
Genellikle çocuklarda görülen birkaç saniye süren, motor olmayan hafif ataklardır. Motor olmayandan kasıt kasların aşırı kasılmalarının görülmediği durumdur. Absans nöbeti geçiren bir kişi birkaç saniye boyunca boşluğa bakabilir. Ardından kişi genellikle hızla kendine gelir. Bu tür nöbetler genellikle fiziksel yaralanmaya yol açmaz. Ancak nöbet sırasında kişi araba kullanıyorsa veya bisiklet sürüyorsa yaralanma meydana gelebilir.
Absans nöbetleri, tepkisizlik ve dalgın bakışlar gibi klinik belirtilerle birlikte görülen, jeneralize başlangıçlı, motor olmayan bir nöbet türü olarak sınıflandırılır. Absans nöbetleri genellikle 5 ila 15 yaş arası çocuklarda görülür ve çocukluk çağı absans epilepsisi (CAE), juvenil absans epilepsisi (JAE) ve juvenil miyoklonik epilepsi (JME) dahil olmak üzere birçok genetik jeneralize epilepsi türünde ortaya çıkar.
Tüm jeneralize epilepsiler ve özellikle absans epilepsi için poligenetik bir bileşen mevcuttur. CAE’nin başlangıç yaşı tipik olarak 4 ila 10 yaş arasındadır ve 5 ila 7 yaşları arasında zirve yapar. Tipik CAE çocuklukta ortaya çıkar ve ergenliğe kadar düzelir. Hastaların %57 ila %74’ünde nöbetten kurtulma bildirilmiştir.
Absans nöbetlerin nasıl oluştuğu henüz anlaşılamamıştır.Klinik tabloya gelince, aile üyeleri ve öğretmenler genellikle çocuğun bilinç kaybı yaşadığı, tepkisiz kaldığı ve davranışsal duraklama gösterdiği kısa nöbetleri tanımlarlar. Görgü tanıkları bu nöbetler sırasında hastayı genellikle “boş bakışlı” olarak tanımlarlar. Nöbetler sıklıkla, genellikle gün boyunca 10 ila 30 kez meydana gelir. Çoğu çocuk aktivitesini tamamen durdurur, ancak bazıları daha yavaş veya alışılmadık bir şekilde devam edebilir. Bazı çocuklarda 3 Hz’lik düzenli göz kapağı titremesi vardır. Klinik tablo aynı bireyde de farklılık gösterebilir.
Nöbetten sonra kafa karışıklığı, baş ağrısı veya uyuşukluk olmaz. Çocuğun öğrenme yeteneğindeki azalma, nöbet bozukluğunun ilk belirtisi olabilir. Öğretmenler, çocuğun dikkatini toplamakta zorlandığını veya sık sık hayal kurduğunu söyleyebilirler.Absans nöbetlerinin belirtileri şunlardır:
- Düşme olmaksızın faaliyetin aniden durması
- Ağız şapırdatma
- Göz kapakları titremesi
- Çiğneme hareketleri
- Parmakları birbirine sürtmek
- İki elin küçük hareketleri
CAE özellikle uzun süren nöbetlerde veya hiperventilasyon sırasında ağız hareketleri de görülebilir. Çocuklarda nöbetin ilk birkaç saniyesinde sıklıkla hafif klonik veya tonik hareketler olur. Solukluk sıklıkla bildirilmektedir. İdrar kaçırma nadirdir. Nöbetler genellikle 4 ila 30 saniye sürer. Hiperventilasyon, uyanıklık hali, uyku yoksunluğu ve ilaç kullanımı nöbetin süresini etkileyebilir. Bu nöbetlerden önce bir aura olmaz ve nöbet sonrası bir durum söz konusu değildir.
JAE’de ise başlangıç yaşı klasik olarak 10 ile 19 yaş arasındadır ve 15 yaşında zirve yapar. Nöbetler CAE’ye göre daha az sıklıkta görülür ancak daha uzun sürme eğilimindedir.
Absans durumu, bilinç kaybıyla karakterize edilen ve aralıklı olarak otomatizmler veya ince miyoklonik, tonik, atonik veya otonomik fenomenler gibi diğer belirtilere sahip olan jeneralize, konvülsif olmayan nöbetlerden oluşur. Hastaların genellikle daha önce jeneralize epilepsi tanısı vardır. Absans durumu, yarım saat ile birkaç gün arasında süren konvülsif olmayan bir nöbet olarak ortaya çıkar. Genellikle kendiliğinden ve aniden sona erer, ancak tanı anında antiepileptik ilaçlarla tedavi edilmelidir.
EEG, ani bir şekilde başlayıp biten, bilateral senkronize ve simetrik 3 Hz diken ve dalga deşarjları gösterir.
Absans nöbetleri genellikle antiepileptik ilaçlarla kontrol altına alınabilir. Bu nöbetleri geçiren bazı çocuklarda jeneralize tonik-klonik nöbetler veya miyoklonik nöbetler gibi başka nöbetler de gelişebilir. Birçok çocuk ergenlik çağında absans nöbetlerinden kurtulur. Absans epilepsisinin ilk basamak tedavisi etosüksimiddir. Bir diğer ilaç ise valproik asittir. Üçüncü alternatif ilaç ise lamotrigindir.Etosuksimidin en sık görülen yan etkileri karın ağrısı ve bulantıdır. Bu nedenle etosuksimid yemeklerle birlikte alınmalıdır. CAE’yi yönetmek için kullanılabilecek diğer ilaçlar arasında valproat, lamotrigin ve topiramat bulunur. Yardımcı tedavi olarak kullanılabilecek ikinci basamak ilaçlar arasında valproik asit, zonisamid ve levetirasetam yer alır. Fenitoin, karbamazepin, gabapentin, pregabalin ve vigabatrin gibi bazı sodyum kanal blokerlerinin absans nöbetlerini kötüleştirebileceğini belirtmek önemlidir.
Absans nöbet ile karıştırılabilen nöbetlerden birisi fokal epilepsidir.Bilinç kaybıyla seyreden fokal epilepsi (eskiden kompleks parsiyel epilepsi olarak adlandırılıyordu) davranışsal duraksama ve otomatizmlerle de ortaya çıkabilir. Bununla birlikte, bu nöbetler genellikle absans nöbetlerinden daha az sıklıkta görülür. Hastalar fokal epilepsi ile birlikte jeneralize nöbetler de geçirebilirler.
Yüzme, tehlikeli makineleri çalıştırma ve yokluk nöbeti sırasında araç kullanma boğulmaya veya kazaya yol açabilir. Hastaların nöbetleri kontrol altına alınana kadar bazı aktiviteleri kısıtlamaları gerekebilir.
Kaynaklar:
- Albuja AC, Ighodaro ET, Khan GQ. Yoklukta Gözaltı. [Güncellendi 20 Nisan 2024]. İçinde: StatPearls [İnternet]. Treasure Island (FL): StatPearls Yayıncılık; Ocak 2025-. Şuradan erişilebilir: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK499867/
- Kodankandath TV, Theodore D, Samanta D. Genelleşmiş Tonik-Klonik Nöbet. [Güncellendi 3 Temmuz 2023]. İçinde: StatPearls [İnternet]. Treasure Island (FL): StatPearls Yayıncılık; Ocak 2025-. Şuradan erişilebilir: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK554496/
- Lovik K, Murr NI. Ele Geçirme. [Güncellendi 7 Şubat 2023]. İçinde: StatPearls [İnternet]. Treasure Island (FL): StatPearls Yayıncılık; Ocak 2025-. Şuradan erişilebilir: https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430765/
- Absence seizures, Mayo Clinic, https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/petit-mal-seizure/symptoms-causes/syc-20359683,02.2026