• Yunanca algos (ağrı) + phobos (korku) → “ağrı korkusu”.

Tıbbi ve Psikolojik Tanımı (DSM-5-TR & ICD-11)

• DSM-5-TR (American Psychiatric Association, 2022):
  Algofobi, Specific Phobia (F40.2) kategorisi altında “Other Type” olarak sınıflandırılır (F40.298).
  Tanı kriterleri (en az 6 ay süren):
  • Ağrı (veya ağrıya maruz kalma düşüncesi) karşısında yoğun, orantısız ve kalıcı korku/anksiyete.
  • Korkulan durumdan aktif kaçınma veya yoğun sıkıntı.
  • Korku, kişinin sosyal, mesleki veya günlük işlevselliğini ciddi şekilde bozar.
  • Belirtiler başka bir mental bozuklukla (panik bozukluğu, OCD, PTSD) daha iyi açıklanamaz.
  • Çocuklarda korku dışa vurulabilir (ağlama, öfke nöbeti, donakalma).
• ICD-11 (WHO, 2019–2022):
  “Specific Phobia” (6B03) altında “phobia of pain” veya “algophobia” olarak geçer.
  Patolojik korku + kaçınma + anlamlı işlevsellik kaybı varsa tanı konur.
  ICD-11, DSM-5’ten farklı olarak rızaya dayalı olmayan veya distress yaratmayan ağrı ilgisini patolojik görmez; algofobi ise açıkça işlevsellik bozucuysa bozukluk kabul edilir.

Eşlik Eden Hastalıklar ve Komorbid Durumlar

1. Kronik Ağrı Sendromları & Fear-Avoidance Model
   • Kronik bel ağrısı, fibromiyalji, migren, kompleks bölgesel ağrı sendromu (CRPS), temporomandibular eklem bozukluğu (TMD).
   • Fear-Avoidance Model (Vlaeyen & Linton, 2000; Leeuw et al., 2007):
     Ağrı korkusu → hareketten kaçınma → kas zayıflığı → daha fazla ağrı → kısır döngü.
     Kronik ağrı hastalarının %30–60’ında algofobi belirgindir (Crombez et al., 2012).
2. Anksiyete Bozuklukları
   • Yaygın anksiyete bozukluğu (GAD) – %40–60 komorbidite.
   • Panik bozukluğu – ağrı panik atak tetikleyicisi olarak algılanır (Asmundson & Norton, 1993).
   • Sağlık anksiyetesi / hipokondriyazis – ağrı = ölümcül hastalık habercisi (Barsky et al., 2001).
3. Depresyon
   • Ağrı korkusu + depresif duygu durum → motivasyon kaybı, sosyal izolasyon, intihar riski artışı (Bair et al., 2003; Sullivan et al., 2006).
   • Kronik ağrı + algofobi olanlarda majör depresyon prevalansı %30–50.
4. Travma Sonrası Stres Bozukluğu (PTSD)
   • Fiziksel/cinsel istismar öyküsü olanlarda ağrı, travmayı yeniden canlandıran bir tetikleyici olur (Wald et al., 2010).
   • Ağrı fobisi, PTSD semptomlarını (flashback, hipervijilans) şiddetlendirir.
5. Somatoform Bozukluklar & Somatic Symptom Disorder
   • Ağrı korkusu, bedensel şikayetlerin abartılmasına yol açar (APA, 2013).
6. Çocukluk Çağı Travması & Bağlanma Bozuklukları
   • Erken dönemde ağrı ile ilişkili kötü deneyimler (tıbbi işlem travması, istismar) algofobiyi tetikler (Linton, 2000).

Klinik Örnekler ve Gerçek Hayat Senaryoları

• Diş hekimi korkusu: Yıllarca diş tedavisi yaptırmama → ağrı şiddetlenir → daha fazla kaçınma (odontophobia ile örtüşür).
• CRPS hastası: Hafif dokunuşun bile korkunç ağrıya yol açacağı düşüncesiyle ekstremiteyi hiç kullanmama → kas atrofisi, kemik erimesi (Sudeck atrofisi).
• Doğum fobisi (tokofobi): Ağrı korkusu nedeniyle sezaryen talebi (ICD-11’de spesifik fobi alt tipi).
• Ameliyat korkusu: Gerekli cerrahiyi reddetme (algofobi + iatrofobi kombinasyonu).
• Fizik tedavi kaçınması: Bel fıtığı hastası egzersizden korktuğu için tedaviyi bırakır → kronikleşir.

Tedavi Yaklaşımları 

1. Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) – Altın standart (Vlaeyen & Linton’ın Fear-Avoidance Modeli temelli).
   • Ağrı korkusunu yeniden yapılandırma, kademeli maruz bırakma (graded exposure).
   • Etkinlik: %60–80 iyileşme oranı (Leeuw et al., 2007; den Hollander et al., 2010).
2. Maruz Bırakma Terapisi (Exposure Therapy)
   • Kontrollü ağrıya maruz bırakma (fizyoterapi eşliğinde hareket, soğuk/sıcak uygulama).
   • VR (sanal gerçeklik) destekli maruz bırakma yeni bir yöntem (Won et al., 2021).
3. Kabul ve Kararlılık Terapisi (ACT)
   • Ağrıyı kabul etme, değer odaklı yaşamı sürdürme (McCracken & Vowles, 2008).
4. Farmakoterapi
   • SSRI (sertralin, escitalopram) – anksiyete modülasyonu için.
   • SNRI (duloksetin, venlafaksin) – hem ağrı hem anksiyete için.
   • Benzodiazepinler kısa süreli (bağımlılık riski nedeniyle dikkatli).
5. Multidisipliner Yaklaşım
   • Ağrı kliniği (fizik tedavi + psikiyatri + nöroloji).
   • Mindfulness temelli stres azaltma (MBSR) – ağrı korkusunu azaltmada etkili (Cherkin et al., 2016).

Kaynaklar :

• DSM-5-TR (APA, 2022)
• ICD-11 (WHO, 2019)
• Vlaeyen & Linton (2000) – Fear-Avoidance Model of Musculoskeletal Pain
• Leeuw et al. (2007) – The Fear-Avoidance Model of Chronic Musculoskeletal Pain
• Bair et al. (2003) – Depression and Pain Comorbidity
• Crombez et al. (2012) – Fear of Pain and Chronic Pain
• McCracken & Vowles (2008) – Acceptance and Commitment Therapy for Chronic Pain
• den Hollander et al. (2010) – Exposure In Vivo for Chronic Pain
• Won et al. (2021) – Virtual Reality Exposure for Pain-Related Fear

Algofobi, genellikle kronik ağrı döngüsünün bir parçasıdır ve tedavi edilmezse fiziksel (kas zayıflığı, eklem kontraktürü) ve psikolojik (depresyon, izolasyon) sonuçlar doğurur. Erken BDT ve maruz bırakma ile %70–80 oranında iyileşme mümkündür.