Anhidrosis (Anhidroz) nedir?

Anhidrosis (Anhidroz) nedir?

Anhidrosis (Türkçe’de genellikle anhidroz veya anhidrozis diye söylenir), vücudun terleme yeteneğinin kısmen veya tamamen kaybolması durumudur. Yani, sıcak bir ortamda ya da egzersiz yaparken normalde terlemeniz gerekirken ter üretilemez veya çok az ter üretilir. Bu, vücudun kendini serinletme mekanizmasını bozar ve aşırı ısınma (hipertermi) riskini ciddi şekilde artırır. Özellikle sıcak iklimlerde veya ağır fiziksel aktivitelerde ısı bitkinliği ve hatta ısı çarpması gibi hayatı tehdit edebilecek sorunlara yol açabilir.
Kökeni
Kelime Yunanca’dan gelir: “an-” (olumsuzluk öneki, yani “yokluk”) + “hidrōs” (ter) + “-osis” (durum belirten ek). Yani doğrudan “terlemenin olmaması” anlamına karşılık gelir. Tıbbi literatürde uzun zamandır kullanılır ama günümüzde daha çok “hipohidroz” (terlemenin azalması) ile birlikte ele alınır. Anhidrosis tam yokluk, hipohidrosis ise belirgin azalma için tercih edilir.
Nedenleri
Anhidrosis genellikle üç ana grupta incelenir:

  1. Sinir sistemiyle ilgili (nöropatik/central) nedenler
    Beyin veya omurilikten ter bezlerine giden sinir sinyallerinin bozulması. Örneğin omurilik yaralanmaları, multiple skleroz, otonomik nöropatiler, diyabet veya bazı ilaçlar (antikolinerjik ilaçlar, antipsikotikler gibi) bu duruma yol açabilir.
  2. Ter bezlerinin kendisinden kaynaklanan (periferik) nedenler
    Ter bezlerinin doğrudan hasar görmesi. Yanıklar, radyoterapi, cilt hastalıkları (psoriasis, skleroderma), tıkalı ter kanalları veya doğuştan gelen sendromlar (ektodermal displazi gibi) bu gruba girer.
  3. Nedeni bilinmeyen (idiyopatik) durumlar
    Özellikle Acquired Idiopathic Generalized Anhidrosis (AIGA) denen nadir bir tablo genç erişkinlerde (çoğunlukla erkeklerde) görülür. Vücudun büyük kısmında terleme olmaz ama avuç içi, ayak tabanı ve koltuk altları genellikle etkilenmez. Bazen otoimmün mekanizmalar suçlanır ve kortizon tedavisiyle düzelme görülebilir.

Ayrıca doğuştan gelen nadir bir hastalık olan Congenital Insensitivity to Pain with Anhidrosis (CIPA / HSAN tip IV)’ta hem terleme hem de ağrı ve sıcaklık hissi tamamen yoktur. Bu genetik bir durumdur (NTRK1 geni mutasyonu) ve hastalar yaralanmaları fark etmedikleri için ciddi komplikasyonlar yaşar.

Belirtiler
En belirgin bulgu, sıcak veya efor sırasında terlemenin olmaması veya çok az olmasıdır. Diğer belirtiler şunlar olabilir:

  • Vücutta aşırı sıcak hissi ve serinleyememe
  • Baş dönmesi, halsizlik, kas krampları
  • Ciltte kızarma (flushing)
  • Bazı bölgelerde normal terleme olurken diğer bölgelerde hiç olmaması (yamalı görünüm)

Etkilenen alan ne kadar genişse, risk o kadar yüksektir.TeşhisDoktor genellikle şikayetleri ve muayeneyi dinledikten sonra şüphelenir. Doğrulamak için ter testi (thermoregulatory sweat test) yapılır: Vücut kontrollü şekilde ısıtılır ve terleme haritası çıkarılır. Gerekirse cilt biyopsisi, kan testleri veya nörolojik incelemeler eklenir.

Tedavi ve Yönetim
Tedavi tamamen altta yatan nedene göre değişir:

  • İlaç kaynaklıysa o ilacın bırakılması veya değiştirilmesi
  • Cilt hastalığı varsa ilgili tedaviler
  • Sinir hasarı varsa onu yönetmek

Nedeni bulunamayan veya düzeltilemeyen vakalarda ise önlemler ön plana çıkar: Sıcak ortamlardan kaçınmak, klimalı ortamlar kullanmak, bol sıvı almak, ağır egzersizden uzak durmak ve vücudu dışarıdan serinletmek (ıslak havlu, soğuk duş vb.). CIPA gibi genetik durumlarda ise yaşam boyu dikkatli takip ve korunma şarttır.Kısaca, anhidrosis hafife alınmaması gereken bir durumdur çünkü vücudun en temel serinleme sistemini bozar. Özellikle yaz aylarında Türkiye’de yaşayanlarda fark edilmesi önemli. Şüpheleniyorsanız bir dermatoloji veya nöroloji uzmanına başvurmanızı öneririz.

Benzer Yazılar: