• İndikasyon (çekim nedeni),
• Teknik (kullanılan sekanslar: T1, T2, PD, STIR, kontrast vb.),
• Bulgular (detaylı değerlendirme),
• İzlenim / Sonuç (radyoloğun genel yorumu ve önerisi).

Aşağıda en sık karşılaşılan terimleri bölgeye göre sade ve anlaşılır bir şekilde açıklıyoruz. Grade sistemleri bulguların ciddiyetini gösterir. Grade 3-4 genellikle daha ileri tedavi (fizik tedavi, enjeksiyon veya cerrahi) gerektirebilir.

• Grade 1: Küçük fokal hiperintens alan vardır ancak eklem yüzeyine ulaşmaz → Dejenerasyonun erken evresi, genellikle semptomsuzdur.
• Grade 2: Lineer hiperintensite (çizgi şeklinde sinyal artışı) görülür ancak yüzeye ulaşmaz (2a, 2b, 2c alt tipleri vardır) → İç yırtık başlangıcı kabul edilir; çoğu olguda konservatif tedavi yeterlidir.
• Grade 3: Hiperintensite eklem yüzeyine (superior veya inferior) ulaşır → Gerçek yırtık (definite tear) olarak değerlendirilir.

Yırtık Tipleri:

• Horizontal / yatay yırtık (cleavage tear): Menisküsü üst ve alt parçaya ayırır, sıvı geçebilir.
• Longitudinal / dikey yırtık: Uzunlamasına uzanır; bucket-handle (kovaya sap) tipi displasmana yol açabilir.
• Radial / radyal yırtık: Merkezden dışa doğru ilerler, genellikle lateral menisküste görülür ve eklem stabilitesini bozar.
• Oblique / eğik (parrot-beak): En sık görülen tiptir; kuş gagası görünümündedir.
• Kompleks / complex tear: Birden fazla tipin bir arada olduğu yırtıklardır.
• Meniskal kök yırtığı (root tear): Menisküsün tibia’ya tutunduğu kök kısmının yırtılmasıdır. Bu durum oldukça ciddi olup eklem instabilitesi ve hızlı dejenerasyona yol açar.

Kondromalazi / Chondromalacia (Kıkırdak Yumuşaması)
Eklem kıkırdağının dejenerasyonunu ifade eder (modified Outerbridge grading):

• Grade I: Kıkırakta yumuşama ve ödem vardır; sinyal artışı görülür ancak kalınlık korunmuştur → Hafif düzeydedir.
• Grade II: Yüzeyel fissür ve çatlaklar oluşur (< %50 derinlik) → Ağrı şikayeti başlayabilir.
• Grade III: Derin fissürler görülür (> %50 derinlik); kıkırdak kabuksu bir görünüm alır.
• Grade IV: Tam kalınlık kaybı meydana gelir ve kemik açığa çıkar → İleri osteoartrit bulgusudur.

Patellofemoral bölgede (diz kapağı arkası) kondromalazi oldukça yaygındır.

• ACL / PCL yırtığı: Ön veya arka çapraz bağ yaralanması (tam veya parsiyel; ödem ve süreksizlik izlenir).
• Baker kisti: Popliteal fossada sıvı dolu kisttir (menisküs yırtığı veya artrit kaynaklı olabilir).
• Sinovitis / effusion: Eklem içi sıvı artışı ve ödem anlamına gelir.

• Grade 0: Normal görünüm.
• Grade I: T2 sinyal artışı vardır ancak tendon morfolojisi normaldir → Tendinit veya tendinozis olarak yorumlanır.
• Parsiyel yırtık (partial-thickness tear): Tendonun kısmi kalınlık kaybı görülür (artiküler, bursal veya intrasubstansiyal olabilir).
• Full-thickness / tam kat yırtık: Tendon tamamen kopuktur; retraksiyon (geri çekilme) derecesi önemlidir (minimal / moderate / massive).
• Massive tear: Birden fazla tendonun tutulduğu geniş yırtıklardır. Yağlı atrofi varsa (Goutallier grade 3-4) cerrahi prognoz daha kötüdür.

Labrum Yırtıkları
Glenoid (omuz yuvası) kenarındaki fibrokartilaj halkadır.

• SLAP Lezyonu (Superior Labrum Anterior to Posterior): Üst labrum yırtığıdır ve biseps tendon ankrajını etkileyebilir. Tip 1-5 arasında sınıflanır; Tip 2 en sık görülür ve instabiliteye yol açar.
• Bankart Lezyonu: Ön-alt labrum yırtığıdır; anterior omuz çıkığı sonrası klasik bulgudur.
• ALPSA, Perthes, GLAD: Bankart lezyonunun varyasyonlarıdır.
• Posterior labrum yırtığı: Daha nadir olup posterior instabiliteye neden olabilir.

Diğer Terimler:

• Impingement sendromu: Subakromiyal bursit ve tendon sıkışmasıdır.
• Biseps tendiniti: Biseps uzun başı tendonunun iltihabıdır.

• Paralabral kist: Yırtıkla ilişkili sıvı birikimidir.
• Os acetabuli: Aksesuar kemik parçasıdır (ayrıştırma önemlidir).

Kıkırdak Hasarı / Chondral Lezyon
Femoral baş veya asetabulum kıkırdağında defekt görülür (grade 0-4).

• Delaminasyon: Kıkırdak tabakasının ayrılmasıdır (FAI’de tipik bulgudur).

FAI Bulguları

• Cam tipi: Femoral baş-boyun birleşiminde pistol-grip deformite izlenir.
• Pincer tipi: Asetabulum aşırı örtüsü (coxa profunda) vardır.
• Mixed tipi: Cam ve pincer tiplerinin birlikte görülmesidir.

Diğer Terimler:

• Snapping hip: Iliopsoas veya iliotibial band tendinitidir.
• AVN (Avasküler Nekroz): Femoral baş nekrozu olup “double line sign” (çift hat işareti) tipik bulgusudur.

Genel Uyarılar

• Grade sistemleri (menisküs 1-3, kondromalazi 1-4, rotator cuff parsiyel/tam kat) bulguların ciddiyetini gösterir. Grade 3-4 genellikle cerrahi adaylığı açısından değerlendirilir.
• Raporlarda “dejeneratif değişiklik” ifadesi çoğunlukla yaşa bağlıdır. “Travmatik yırtık + ödem + kemik kontüzyonu” ise akut yaralanmayı düşündürür.
• “Unremarkable” veya “minimal dejeneratif değişiklik” yazıyorsa önemli bir patoloji saptanmamış demektir.
• MR bulguları şikayetlerle her zaman birebir örtüşmez. Birçok kişide küçük dejeneratif değişiklikler tesadüfen ortaya çıkar.
• Raporun İzlenim bölümü en önemli kısımdır. Burada “klinik korelasyon önerilir” veya “ortopedi değerlendirmesi” gibi ifadeler varsa mutlaka hekiminizle görüşün.