Kimlere aşı yapılmaz?
Aşı uygulaması sonrası ciddi istenmeyen etki gelişme riskinin belirgin şekilde arttığı bazı özel durumlarda belirli aşılar uygulanmaz veya ertelenebilir. Ancak bu durumlar oldukça nadirdir ve çoğu kişi için aşılar güvenle uygulanabilir.
Aşıya veya aşının içeriğinde bulunan bir bileşene karşı daha önce anafilaksi (şiddetli alerjik reaksiyon) gelişmiş kişilerde aynı aşı veya aynı bileşeni içeren aşılar uygulanmaz.
Aşı uygulanacak kişide orta veya ağır seyreden akut bir hastalık varsa, aşı uygulaması geçici olarak ertelenebilir. Hastalık düzeldikten sonra aşılama yapılabilir.
DaBT (Difteri-Boğmaca-Tetanoz) aşısından sonraki 7 gün içinde nedeni açıklanamayan ensefalopati gelişmiş kişilerde boğmaca içeren aşılar uygulanmaz.
Ağır bağışıklık baskılanması (immünsüpresyon) bulunan kişilerde canlı aşılar uygulanmaz.
Aktif tüberküloz hastalığı bulunanlara ve ciddi immün yetmezliği olan HIV enfeksiyonlu bireylere BCG aşısı uygulanmaz.
Bağışıklık Yetmezliği Olanlarda Canlı Aşılar
Aşağıdaki durumlarda canlı aşılar uygulanmamalıdır:
- Doğuştan (konjenital) bağışıklık yetmezliği olanlar
- Sonradan gelişen (kazanılmış) bağışıklık yetmezliği olanlar
- Lösemi, lenfoma ve benzeri hematolojik malignitesi bulunanlar
- Kemoterapi alan hastalar
- Radyoterapi alan hastalar
- Yüksek doz sistemik kortikosteroid kullananlar
Yüksek doz steroid kullanımı genel olarak:
- Günlük 20 mg veya üzeri prednizon eşdeğeri sistemik steroid kullanımı
- Günlük 2 mg/kg’ın üzerinde steroid kullanımı
- 14 günden uzun süre yüksek doz sistemik steroid tedavisi
olarak değerlendirilmektedir.
Gebelikte Aşılama
Gebelik döneminde canlı aşılar uygulanmaz. Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak (KKK), suçiçeği ve BCG gibi canlı aşılar doğum sonrasına ertelenir.
Buna karşılık, gebelikte uygulanabilen ve önerilen bazı aşılar da bulunmaktadır. Hekim önerisi doğrultusunda tetanoz-difteri-boğmaca (Tdap) ve inaktif grip aşısı uygulanabilir.
Aşı Yapılmasının Ertelenmesini Gerektirmeyen Durumlar
Bazı durumlarda aşı yapılmaması gerektiğine dair yanlış inanışlar bulunmaktadır. Aşağıdaki durumlar aşı için engel oluşturmaz ve aşılama takvimine uygun şekilde devam edilir:
- Aşı içeriğine karşı bilinen ciddi alerji olmadığı sürece alerji veya astım bulunması
- 38,5°C’nin altında seyreden üst solunum yolu enfeksiyonları veya hafif ishal
- Ailede aşı sonrası yan etki görülmesi öyküsü
- Ailede havale, epilepsi veya felç öyküsü bulunması
- Antibiyotik kullanıyor olmak
- Anne sütü ile besleniyor olmak
- Kronik kalp, akciğer, böbrek veya karaciğer hastalıkları
- Serebral palsi, Down sendromu gibi nörolojik veya genetik durumlar
- Prematüre doğum öyküsü
- Gelişme geriliği
- Yenidoğan sarılığı öyküsü
- Ameliyat öncesi veya sonrası dönem
- Topikal (krem veya merhem şeklinde), inhaler (solunum yoluyla) veya eklem içine uygulanan steroid tedavileri
- Düşük doz sistemik steroid kullanımı
Havale (Nöbet) Geçirme Öyküsü Olanlar
Havale öyküsü tek başına aşı yapılmasına engel değildir.
Ancak bazı aşılardan sonra ateş görülebileceği için daha önce ateşli havale geçirmiş çocuklarda, hekimin önerisi doğrultusunda ateş takibi yapılması önemlidir. Çocuk epilepsi veya nöbet tedavisi alıyorsa mevcut tedavisine düzenli olarak devam edilmelidir.
Yumurta Alerjisi Olanlar Aşı Olabilir mi?
Yumurta alerjisi olan kişilerin büyük çoğunluğu aşı olabilir.
Kızamık-Kızamıkçık-Kabakulak (KKK) ve suçiçeği aşıları yumurta alerjisi nedeniyle kontrendike değildir. Grip aşısı da güncel rehberlere göre yumurta alerjisi olan birçok kişiye uygulanabilmektedir. Ancak daha önce ciddi alerjik reaksiyon geçirmiş bireylerde aşılama kararı hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Not: Aşı uygulamasıyla ilgili kararlar kişinin yaşı, sağlık durumu ve kullandığı tedavilere göre değişebilir. Bu nedenle özel durumlarda mutlaka hekiminize danışınız.