Aft nedir?
Aft ya da tıbbi adıyla aftöz ülser, ağız içinde görülen küçük, yuvarlak, ortası beyaz-sarı renkli ve çevresi kızarık, ağrılı yaralardır. Genellikle yanak içi, dudak içi, dil, diş eti ve damakta ortaya çıkar. Bulaşıcı değildir ancak yaşam kalitesini düşürür çünkü yemek yemek, konuşmak ve yutkunmak sırasında rahatsızlık verir.
Neden Oluşur?
- Bağışıklık sistemi zayıflığı (örneğin soğuk havalarda veya hastalık dönemlerinde)
- Vitamin ve mineral eksiklikleri (özellikle B12, folik asit, demir)
- Stres ve yorgunluk
- Hormonal değişimler
- Ağız içi travmalar (diş fırçası darbeleri, sert yiyecekler, protezler)
- Bazı yiyecekler (örneğin asidik veya baharatlı gıdalar)
Hangi Hastalıklarla İlişkili Olabilir?
- Çölyak hastalığı
- Behçet hastalığı (aft, bu hastalığın önemli belirtilerinden biridir)
- Bağışıklık sistemi bozuklukları
- Vitamin eksikliklerine bağlı anemiler
Aft, toplumda oldukça yaygın görülen (%20 civarında) bir ağız içi rahatsızlıktır. Çoğu zaman kendiliğinden 1-2 hafta içinde iyileşir. Ancak sık tekrarlıyorsa veya çok büyük ve ağrılıysa, altta yatan bir hastalığın belirtisi olabilir ve doktora başvurmak gerekir.
Aft ile ağız kanseri lezyonlarının farkları
| Özellik | Aft (Aftöz Ülser) | Ağız Kanseri Lezyonları |
|---|---|---|
| Görünüm | Küçük, yuvarlak, ortası beyaz-sarı, kenarı kızarık | Düzensiz kenarlı, sert, bazen kabarık veya ülseratif |
| Ağrı | Genellikle ağrılıdır | Başlangıçta ağrısız olabilir, ilerledikçe ağrı yapar |
| Süre | 1–2 hafta içinde kendiliğinden iyileşir | Uzun süre geçmez, giderek büyür |
| Yaygınlık | Çok yaygın, toplumda %20 civarında görülür | Daha nadir, risk faktörleriyle ilişkili |
| Neden | Bağışıklık zayıflığı, vitamin eksikliği, stres, travma | Sigara, alkol, HPV enfeksiyonu, genetik faktörler |
| İlişkili Hastalıklar | Behçet hastalığı, çölyak, vitamin eksiklikleri | Kanser türleri (özellikle skuamöz hücreli karsinom) |
| Tedavi | Genellikle kendiliğinden geçer, gerekirse lokal tedavi | Erken teşhis çok önemli; cerrahi, radyoterapi, kemoterapi uygulanabilir |