Amilozüri nedir?
Amilozüri (veya amilüri / hiperamilazüri), idrarda amilaz enziminin normalden yüksek miktarda bulunması durumudur. Amilaz, pankreas ve tükürük bezleri tarafından salgılanan bir sindirim enzimidir ve özellikle nişasta gibi karbonhidratların parçalanmasında görev alır. Normalde kanda ve idrarda belirli sınırlı düzeylerde bulunur; ancak bazı hastalık ve durumlarda bu düzeyler artar ve idrara fazla miktarda geçer.
Amilozürinin Nedenleri
- Akut pankreatit: En sık ve en önemli nedendir. Pankreas iltihaplandığında amilaz enzimi kana ve ardından idrara fazla miktarda geçer.
- Tükürük bezi hastalıkları: Özellikle kabakulak (parotit) gibi iltihaplarda tükürük amilazı yükselir ve idrara yansır.
- Diğer karın içi sorunlar: Bağırsak tıkanıklığı, perforasyon (delinme), peptik ülser komplikasyonları, safra kesesi hastalıkları veya mezenterik iskemi gibi durumlarda da amilaz artışı görülebilir.
- Böbrek fonksiyon bozuklukları: Böbrekler amilazı normalden farklı şekilde filtreleyebileceği için idrar seviyesi etkilenebilir (ancak böbrek yetmezliğinde bazen serum amilazı da yükselebilir).
- Nadiren makroamilazemi, bazı ilaçlar, travma veya pankreas dışı tümörler de rol oynayabilir.
Not: Amilozüri genellikle hiperamilazemi (kanda amilaz yüksekliği) ile birlikte görülür. İdrar testi, özellikle akut pankreatitte serum seviyeleri normale dönerken daha uzun süre yüksek kalabildiği için takip açısından faydalı olabilir.
Klinik Önemi
Amilozüri, özellikle pankreas hastalıklarının (akut pankreatit başta olmak üzere) tanısında yardımcı bir bulgudur. Ancak tek başına tanı koydurmaz. Mutlaka klinik belirtiler (şiddetli üst karın ağrısı, sırt ağrısı, bulantı-kusma, ateş gibi) ile birlikte değerlendirilir. Günümüzde tanı için kan lipaz testi daha spesifik kabul edilir ve amilaz ile birlikte istenir. İdrar amilaz yüksekliği pankreas kaynaklı bir sorunu destekleyebilir, fakat diğer nedenler de dışlanmalıdır.
Kısacası amilozüri, idrarda amilaz enziminin artışıyla karakterize bir laboratuvar bulgusudur ve en sık pankreas veya tükürük bezi hastalıklarıyla ilişkilendirilir. Normal değerler laboratuvara göre değişse de genel olarak idrar amilazı 24-400 U/L civarında kabul edilir (laboratuvar referans aralığına bakılmalıdır).