Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) Alma Süreci
Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) alma süreci, 18 yaş altı çocuklar için düzenlenen resmi bir sağlık kurulu raporudur. Bu rapor, çocuğun özel gereksinim düzeyini (1’den 8’e kadar) belirler ve destek eğitim, özel eğitim hizmetleri, bakım aylığı, engelli hakları, sosyal yardımlar ve resmi işlemler için kullanılır. Erişkinlerdeki engelli sağlık kurulu raporundan (ESKR) farklıdır; burada engel oranı yerine özel gereksinim düzeyi belirtilir.
1. ÇÖZGER Nedir ve Ne İşe Yarar?
- 0-18 yaş çocuklar için geçerlidir.
- Çocuğun günlük yaşam aktiviteleri, gelişim, sağlık durumu ve özel gereksinimleri değerlendirilir.
- Rapor sayesinde çocuk, özel eğitim, rehabilitasyon, bakım yardımı, vergi indirimi, ÖTV muafiyeti gibi haklardan yararlanabilir.
- Rapor süreli veya süresiz (kalıcı) olabilir. Süreli raporlarda bitiş tarihinden önce yenileme gerekir.
- 18 yaşını dolduran çocuklar için ÇÖZGER raporu geçerliliğini yitirir ve erişkin engelli raporu (ESKR) sürecine geçilir.
2. Rapor Nereden Alınır?
Sadece Sağlık Bakanlığı tarafından yetkilendirilmiş tam teşekküllü hastanelerden alınır:
- Devlet hastaneleri
- Eğitim ve Araştırma Hastaneleri
- Üniversite hastaneleri
Özel hastanelerin sınırlı bir kısmı yetkilidir.
Güncel yetkili hastane listesi için:
- Sağlık Bakanlığı’nın resmi sitesi → khgmcalisanhaklaridb.saglik.gov.tr (Engelli Sağlık Kurulu Raporu Düzenlemeye Yetkili Sağlık Kuruluşları Listesi)
- İl Sağlık Müdürlüğü web sitesi veya ALO 182 üzerinden teyit edin. Listeler zaman zaman güncellenir.
3. Adım Adım Başvuru Süreci (2026 Güncel)
Adım 1: Randevu Alın
- MHRS (mhrs.gov.tr web sitesi veya mobil uygulama) üzerinden “Sağlık Kurulu”, “ÇÖZGER” veya “18 Yaş Altı Sağlık Kurulu / ÇÖZGER Polikliniği” seçeneğini arayın ve randevu oluşturun.
- Alternatif: ALO 182’yi arayın ve “Çocuklar İçin Özel Gereksinim Raporu (ÇÖZGER) randevusu” talebinde bulunun. Randevu alırken çocuğun 18 yaş altı olduğunu mutlaka belirtin.
- Bazı hastanelerde çocuğun takip eden doktorundan (çocuk sağlığı, nöroloji vb.) sevk alınması süreci hızlandırabilir.
Adım 2: Gerekli Belgeleri Hazırlayın
- Çocuğun T.C. Kimlik Kartı (asıl + fotokopi)
- Veli veya vasinin T.C. Kimlik Kartı
- Son 6 ay içinde çekilmiş 4-6 adet biyometrik vesikalık fotoğraf (hastane bazında sayı değişebilir)
- Varsa eski ÇÖZGER raporu, epikriz, MR, tomografi, kan tahlili, gelişim testleri gibi tüm tetkik sonuçları (güncel ve resmi olmalı)
- Başvuru dilekçesi (hastane genellikle verir; yoksa “Çocuğum için ÇÖZGER raporu talebimdir” diye basit bir dilekçe yazabilirsiniz)
Adım 3: Randevu Günü Hastaneye Gidin
- Randevu saatinde veli/vasi refakatinde (çocukla birlikte) hastanenin Sağlık Kurulu birimine başvurun.
- Belgelerinizi teslim edin ve hastanenin verdiği başvuru formunu doldurun (rapor kullanım amacı belirtilir: özel eğitim, bakım aylığı vb.).
- Çocuk, ilgili branşlarda değerlendirilir. En sık muayene edilen branşlar:
- Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları (veya yan dal uzmanları)
- Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları (Çocuk Psikiyatrisi)
- Göz Hastalıkları
- Çocuk Cerrahisi
- Nöroloji
- Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon
- Gerektiğinde diğer branşlar (Ortopedi, Kulak Burun Boğaz vb.)
Doktorlar çocuğu muayene eder, aileden bilgi alır ve gerekirse ek tetkik ister. Değerlendirme, Çocuk Özel Gereksinim Alan Kılavuzu doğrultusunda yapılır. Gerektiğinde çocuk heyete davet edilir.
Adım 4: Raporun Çıkması ve Teslimi
- Rapor, başvuru tarihinden itibaren en geç 30 takvim günü içinde tamamlanmalıdır.
- Rapor elektronik (e-Rapor) olarak sisteme işlenir.
- e-Devlet üzerinden “Çocuk Özel Gereksinim Raporları Sorgulama” veya “e-İmzalı Çocuk Özel Gereksinim Raporları Sorgulama” hizmetinden raporu görüntüleyebilir ve indirebilirsiniz.
- İsterseniz hastaneden ıslak imzalı nüshasını da alabilirsiniz.
Raporda çocuğun özel gereksinim düzeyi (1’den 8’e kadar), tanılar ve varsa özel ibareler yer alır.
4. İtiraz ve Yenileme
- İtiraz: Rapor size tebliğ edildiği tarihten itibaren 30 gün içinde İl Sağlık Müdürlüğü’ne itiraz edebilirsiniz. İtiraz üzerine hakem hastaneye sevk edilebilirsiniz.
- Yenileme: Rapor süreli ise bitiş tarihinden önce aynı süreçle yenilenir. Süresiz raporlarda genellikle yenileme gerekmez, ancak bazı kurumlar kontrol isteyebilir. 18 yaşını doldurmadan 3 ay önce erişkin raporuna (ESKR) geçiş yapılabilir.
5. Önemli Uyarılar
- Rapor ücretsizdir (sosyal amaçlı başvurularda).
- Çocuğun şahsen muayenesi genellikle zorunludur, ancak bazı durumlarda takip eden hekimin görüşüyle ilerleyebilir.
- Tüm tetkiklerin güncel olmasına dikkat edin.
- Veli/vasi refakatinde başvuru zorunludur.
- Toplam süreç genellikle 1-2 ay sürebilir (randevu bulma + muayene + kurul süresi).
- Temel yönetmelik: Çocuklar İçin Özel Gereksinim Değerlendirmesi Hakkında Yönetmelik (20 Şubat 2019 ve sonraki değişiklikler) geçerlidir.
Resmi Kontrol Kaynakları (2026 Güncel):
- Sağlık Bakanlığı: saglik.gov.tr ve khgmcalisanhaklaridb.saglik.gov.tr
- Yetkili hastane listesi: Yukarıdaki Sağlık Bakanlığı linki
- e-Devlet: Çocuk Özel Gereksinim Raporları Sorgulama
- Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı: aile.gov.tr (yönetmelik)
- MHRS: mhrs.gov.tr
Bilgiler, Sağlık Bakanlığı ve yetkili hastane uygulamalarına dayanmaktadır. Her zaman resmi sitelerden son durumu teyit etmenizi öneririz.