Her Ateş Enfeksiyon Belirtisi midir? Ne Zaman Doktora Başvurulmalı?
Prof. Dr. Mustafa Gökhan GÖZEL
Ahi Evran Üniversitesi Tıp Fakültesi
Ateş vücudun bir savunma mekanizmasıdır, bağışıklık sisteminin bir parçasıdır ve yolunda gitmeyen bir şeyler olduğunun göstergesidir. Çoğunlukla çocuklarda olmak üzere her yaş grubunda sık rastlanılan bir problemdir. Genellikle 380C üzeri ateş olarak değerlendirilir. Ateş varlığı pekçok kişi tarafından bir enfeksiyon belirtisi olarak düşünülür ve çoğu kez de antibiyotik başlanmasına gerekçe olur. Ancak ateş her zaman bir enfeksiyon belirtisi değildir. Enfeksiyon dışında bazı durumlar da ateş yükselmesine neden olabilir.
Peki ateş neden yükselir, hangi durumlarda endişelenilmeli ve ne zaman doktora başvurulmalıdır?
Ateş Neden Olur?
Enfeksiyonlar: En sık ateş nedenidir. Virüsler, bakteriler, mantarlar gibi birçok mikroorganizma ateş ile kendini gösterebilir. Mevsimsel grip, diğer solunum yolu hastalıkları, idrar yolu enfeksiyonları, sinüzit, gastroenterit vs. çoğunlukla ateş ile seyreder.
Aşılar: Özellikle çocukluk çağı aşı uygulamalarının bazılarında aşı sonrası istenmeyen etki olarak ateş görülebilir ve bazen de aileler için endişe kaynağı olabilir.
Sıvı kaybı: Özellikle bebeklerde aşırı sıvı kaybı ısı dengesini bozarak ateş yapabilir.
Güneş çarpması: Güneşli havalarda özellikle güneş ışınlarının dik açıyla geldiği saatlerde, açık havada uzun süre kalınması güneş çarpmasına ve ateşe neden olabilir.
Romatolojik hastalıklar:Lupus, romatoidartrit, FMF (Ailevi Akdeniz Ateşi) gibi bazı romatizmal hastalıklar ateş ile seyredebilir.
Kanserler: Çoğu kanser türünde ateş sık görülen bir durumdur.
İlaç reaksiyonu: Kanser tedavisinde kullanılan bazı ilaçlar, bazı antibiyotikler, tansiyon ilaçları ateş yapabilir.
Tiroid hastalıkları: Bazı tiroid hastalıkları ateş ile seyrederken bazıları da vücut ısısında düşme ile kendini gösterebilir.
Enfeksiyon dışında daha başka birçok durumda ateş görülebilir. Bu nedenle termometre ile ateş tespit edilmesi her zaman enfeksiyon belirtisi değildir. Ateş yanısırabaşka şikayet, bulgu, laboratuvar test sonucu gibi parametreler ateş nedeninin tespit edilmesinde gerekli olabilir.
Ne Zaman Doktora Başvuralım
- 3 aylıktan küçük bebekte, 380C üzeri ateş ölçülmüşse,
- Çocuklarda 380C üzeri ateş, beraberinde solunum sıkıntısı, ciltte renk değişiklikleri, döküntüler, bilinç bozuklukları varsa
- Yetişkin birey şiddetli baş ağrısı, ense sertliği, solunum sıkıntısı, zihinsel değişiklikler, sayıklam varsa, kemoterapi alıyorsa, bağışıklığı baskılayıcı ilaç kullanıyorsa, ileri yaşlarda ise,
- Ateşli kişi havale geçirmişse acilen bir sağlık kuruluşuna başvurmak gerekir.
- Çocuklarda 3 günden, yetişkinlerde ise 3-4 günden uzun süren ve nedeni belli olmayan her türlü ateş yüksekliğinde mutlaka bir hekime başvurmak gereklidir.
Ateş Yükseldiğinde Ne Yapılmalı?
- Ateş vücutta sıvı kaybına neden olur, bu nedenle ateş tespit edilen kişiye ilk olarak sıvı takviyesi yapın. Bebeklerde anne sütü (3 ay üzeri) veya su (6 ay üzeri), yetişkinde bol su, çorba, meyve suyu vs içirin.
- Hastanın üzerindeki kalın giysileri, battaniye veya yorganı kaldırın,
- Mümkünse oda sıcaklığını 210C ye ayarlayın, odayı havalandırın,
- Ilık suyla alın, koltuk altı, kasıklarına pansuman yapın,
- Hastanın yaşına uygun şekilde ateş düşürücü (parasetamol, ibuprefonvs) verin,
- Aspirin vermeyin, ölümcül olabilen Reye Sendromuna yol açabilir,
- Sirke, alkol uygulamayın, ani ateş düşmesi sonrası reaksiyonel olarak da ani ateş yükselmelerine neden olabilir,
- Hekim tavsiyesi olmadan antibiyotik kullanmayın.