Lokal Anestezi Nedir ve Lokal Anestezikler Nelerdir?

Lokal  Anestezi Nedir ve Lokal Anestezikler Nelerdir?

Lokal Anestezi Nedir?

Lokal anestezi, vücudun belirli bir bölgesindeki sinir iletimini geçici olarak bloke ederek ağrı hissini ortadan kaldıran anestezi yöntemidir. Hastanın bilinci tamamen açık kalır, çevreyle etkileşimi devam eder ve genel anesteziye göre çok daha az sistemik etki yaratır.Temel amacı: Ağrı sinyallerini bloke etmek ama bilinci, solunumu ve dolaşımı etkilememektir.Lokal anestezikler, sinir hücre zarındaki voltaj bağımlı sodyum kanallarını bloke ederek aksiyon potansiyelinin oluşmasını ve iletilmesini engeller. Bu sayede uyaranlar beyne ulaşamaz.

 

Özellik Amid Tipi (Daha güvenli ve stabil) Ester Tipi (Daha kısa etkili)
Örnekler Lidokain, Bupivakain, Ropivakain, Levobupivakain, Mepivakain, Prilokain Prokain, Kokain, Kloroprokain, Tetrakain, Benzokain
Metabolizma Karaciğerde (sitokrom P450) Plazma psödokolinesteraz ile (hızlı)
Alerji Riski Çok nadir Daha yüksek (PABA metaboliti nedeniyle)
Stabilite Yüksek (raf ömrü uzun) Düşük (ışık ve ısıya daha duyarlı)
Klinik Tercih Günümüzde en sık kullanılan grup Belirli sınırlı durumlarda tercih edilir

Yaygın Lokal Anesteziklerin Maksimum Dozları (mg/kg)

 

Lokal Anestezik Epinefrinsiz (Plain) Epinefrinli (1:200.000 veya 1:100.000) Mutlak Üst Sınır (yetişkin) Notlar
Lidokain 4.5 mg/kg 7 mg/kg 300 mg / 500 mg En sık kullanılan, hızlı başlangıç
Mepivakain 4.5–5 mg/kg 6.6–7 mg/kg 400 mg Orta süreli etki
Bupivakain 2–2.5 mg/kg 2.5–3 mg/kg 175 mg / 225 mg Yüksek kardiyotoksik – en tehlikeli
Levobupivakain 2 mg/kg 2–2.5 mg/kg 150–175 mg Bupivakain’in daha az toksik S-enantiomeri
Ropivakain 2–3 mg/kg 3–3.5 mg/kg 225–300 mg Bupivakaine göre daha az kardiyotoksik
Prilocaine 6 mg/kg 8 mg/kg 400–600 mg Methemoglobinemi riski yüksek
Articaine (diş hekimliğinde) 5–7 mg/kg 7 mg/kg 500 mg Diş hekimliğinde çok kullanılır
Chloroprocaine 10–12 mg/kg – – Çok hızlı metabolize olur

 

Önemli Uyarılar

  • Epinefrin etkisi: Vazokonstriksiyon yaparak emilimi yavaşlatır ve maksimum dozu artırır. Ancak burun, kulak, parmak, penis gibi uç bölgelerde kontrendikedir (doku nekrozu riski).
  • Gerçek hayatta doz her zaman en düşük etkili doz olmalıdır. “Maksimum doz”a çıkmak önerilmez.
  • Özel durumlar:
    • Obez hastalar: İdeal vücut ağırlığı (lean body weight) veya düzeltilmiş vücut ağırlığı kullanılır.
    • Yaşlılar, bebekler, karaciğer/böbrek yetmezliği: Doz %20-50 azaltılır.
    • Gebelik: Bupivakain ve ropivakain tercih edilir, doz dikkatli hesaplanır.
  • LAST (Local Anesthetic Systemic Toxicity) riski: Doz aşıldığında veya yanlışlıkla damar içine enjekte edildiğinde ortaya çıkar. Tedavide %20 lipid emulsion (Intralipid) kullanılır (ASRA protokolü).

Pratik Hesaplama Örneği (70 kg yetişkin)

  • Lidokain (epinephrine ile): 7 mg/kg × 70 = 490 mg (genellikle 500 mg’yi geçmez)
  • Bupivakain (epinephrine ile): 3 mg/kg × 70 = 210 mg (genellikle 225 mg’yi geçmez)

Öneri: Klinikte her zaman bir doz hesaplayıcı kullanın ve en düşük etkili dozu hedefleyin. Bu değerler genel rehber niteliğindedir. Hastane protokolleri, ASRA veya ulusal rehberler (örneğin Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği) her zaman önceliklidir.

 

  • Vazokonstriksiyon yaparak lokal anesteziklerin sistemik emilimini azaltır.
  • Etki süresini %50–100 oranında uzatabilir.
  • Cerrahi alanda daha iyi görüş sağlar.
  • Dikkat edilmesi gereken durumlar: Parmak, penis, kulak ve burun gibi uç bölgelerde kullanılmaz (doku nekrozu riski). Kardiyovasküler hastalığı olanlarda dikkatli olunmalıdır.

2. Sodyum Bikarbonat

  • Lokal anestezik solüsyonun pH’ını yükseltir (alkalinizasyon).
  • İyonize olmayan (lipofilik) formun oranını artırarak sinir zarına daha hızlı penetrasyon sağlar.
  • Özellikle lidokain ve mepivakain ile kullanıldığında başlangıç süresini belirgin şekilde kısaltır.
  • Dezavantajı: Bupivakain ile karıştırıldığında çökelme riski vardır.

3. Deksmedetomidin

  • Selektif α₂-adrenerjik reseptör agonistidir.
  • Lokal anesteziklerin etki süresini anlamlı ölçüde uzatır.
  • Sedatif ve analjezik etkisi sayesinde hasta konforunu artırır.
  • Özellikle periferik sinir bloklarında ve spinal anestezide popülerdir.
  • Hemodinamik stabilite sağlaması önemli avantajıdır.

4. Klonidin

  • Yine α₂-agonisttir (deksmedetomidinden daha eski bir ajandır).
  • Etki süresini uzatır ve postoperatif analjeziyi iyileştirir.
  • Hipotansiyon ve bradikardi yapabilir, bu nedenle doz titrasyonu önemlidir.
  • Günümüzde deksmedetomidin tercih edilse de hâlâ kullanılmaktadır.

5. Dekzametazon (Dexamethasone)

  • Güçlü antiinflamatuar etkiye sahiptir.
  • Periferik sinir bloklarında lokal anesteziklere eklendiğinde etki süresini önemli ölçüde uzatır (bazen 2 kata kadar).
  • Sistemik etki de sağlayabildiği için hem lokal hem de intravenöz yoldan kullanılabilir.
  • Özellikle uzun süreli postoperatif ağrı kontrolünde tercih edilir.

6. Diğer Adjuvanlar

  • Magnezyum: Sinir bloklarında etki süresini uzatabilir.
  • Ketamin: Dissosiyatif etkisiyle adjuvan analjezi sağlar (düşük dozda).
  • Midazolam: Sedatif etki için bazen eklenir.
  • Buprenorfin: Opioid reseptör agonisti olarak uzun süreli analjezi sağlayabilir.

Adjuvan kullanımı, “en düşük etkili doz” prensibiyle yapılmalıdır. Adjuvanlar lokal anesteziklerin toksisite riskini artırmadan etki kalitesini ve süresini iyileştirebilir. Güncel rehberlerde (özellikle ASRA ve ESRA) deksmedetomidin ve deksametazon, periferik sinir bloklarında en sık önerilen adjuvanlar arasındadır.

 

 

Bu yazı, lokal anestezi ve lokal anestezik maddeler hakkında genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Burada verilen bilgiler tıbbi tavsiye niteliği taşımaz. Lokal anestezi uygulaması, sadece yetkin ve eğitimli sağlık profesyonelleri tarafından, hastanın bireysel tıbbi durumu, alerji öyküsü, kullandığı ilaçlar ve mevcut klinik şartlar değerlendirildikten sonra yapılmalıdır.

 

Kaynakça

  • Garmon, E. H., & Jones, M. (2025). Topical, local, and regional anesthesia and anesthetics. In StatPearls. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK430894/
  • Neal, J. M., Neal, E. J., & Weinberg, G. L. (2021). American Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine Local Anesthetic Systemic Toxicity checklist: 2020 version. Regional Anesthesia & Pain Medicine, 46(1), 81–82. https://doi.org/10.1136/rapm-2020-101986
  • Neal, J. M., Barrington, M. J., Fettiplace, M. R., Gitman, M., Memtsoudis, S. G., Mörwald, E. E., … & Weinberg, G. L. (2018). The Third American Society of Regional Anesthesia and Pain Medicine Practice Advisory on Local Anesthetic Systemic Toxicity: Executive summary. Regional Anesthesia & Pain Medicine, 43(2), 113–123. https://doi.org/10.1097/AAP.0000000000000725
  • Provenzano, D. A., et al. (2025). ASRA Pain Medicine consensus practice infection control guidelines for regional anesthesia and pain medicine. Regional Anesthesia & Pain Medicine. https://doi.org/10.1136/rapm-2024-105651 (Advance online publication)
  • Schwenk, E. S., et al. (2025). The state of local anaesthetic systemic toxicity in 2025. Anaesthesia. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12674017/
  • Urits, I., et al. (2021). A comprehensive review and update of the use of dexmedetomidine as an adjuvant to local anesthetics in peripheral nerve blocks. Current Pain and Headache Reports, 25(2), Article 10. https://doi.org/10.1007/s11916-020-00925-2
  • Wei, X. M., et al. (2023). Comparison of dexmedetomidine and dexamethasone as adjuvants to the ultrasound-guided interscalene nerve block in arthroscopic shoulder surgery: A systematic review and Bayesian network meta-analysis of randomized controlled trials. Frontiers in Medicine, 10, Article 1159216. https://doi.org/10.3389/fmed.2023.1159216
  • Xiong, C., et al. (2021). Comparing the effects of dexmedetomidine and dexamethasone as perineural adjuvants on peripheral nerve block: A PRISMA-compliant systematic review and meta-analysis. Frontiers in Pharmacology, 12, Article 735807. https://doi.org/10.3389/fphar.2021.735807
  • Türk Anesteziyoloji ve Reanimasyon Derneği (TARD). (2015). Günübirlik anestezi uygulama kılavuzu. https://www.tard.org.tr/assets/kilavuz/5.pdf
  • Türkiye Cumhuriyeti Sağlık Bakanlığı. (2014). Geleneksel ve tamamlayıcı tıp uygulamaları yönetmeliği. Resmî Gazete, Sayı: 29158. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2014/10/20141027-3.htm

 

 

Benzer Yazılar: