Akreta (Accreta) Nedir?

1. Tanım ve Temel Bilgi

Plasenta Akreta (Placenta Accreta), gebelikte plasentanın rahim duvarına anormal derecede yapışması durumudur. Normalde plasenta, bebeği besleyen ve gebelik boyunca rahim iç yüzeyine tutunan bir organdır. Doğumdan sonra plasenta, rahim duvarından kolayca ayrılır ve dışarı atılır. Ancak plasenta akreta durumunda, plasenta dokusu rahim kas tabakasına (myometrium) anormal şekilde yapışır ve doğum sonrası kolayca ayrılmaz.

2. Patofizyoloji (Hastalığın Mekanizması)

• Normalde: Plasenta, rahim iç tabakasındaki decidua adı verilen özel bir tabakaya tutunur. Bu tabaka, plasentanın doğumdan sonra kolayca ayrılmasını sağlar.
• Akreta durumunda: Decidua tabakası ya eksik ya da yetersizdir. Bu nedenle plasenta, rahim kas tabakasına doğrudan yapışır.
• İnkreta ve Perkreta: Akreta spektrumunun diğer formlarıdır.
  • Plasenta İnkreta: Plasenta, rahim kas tabakasına daha derin bir şekilde nüfuz eder.
  • Plasenta Perkreta: Plasenta, rahim duvarını aşarak çevre organlara (örneğin mesane) yapışır.

3. Nedenleri ve Risk Faktörleri

• Önceki sezaryen doğumları: Sezaryen sayısı arttıkça risk yükselir.
• Rahim ameliyatları: Myomektomi gibi rahim cerrahileri.
• Plasenta previa: Plasentanın rahim ağzına yakın veya üzerinde yerleşmesi.
• İleri yaş gebelik: Özellikle 35 yaş üstü.
• Çoğul gebelikler ve önceki düşükler.

4. Klinik Belirtiler

• Gebelik sırasında genellikle belirgin bir semptom olmaz.
• Doğum sonrası aşırı kanama: Plasenta ayrılmadığı için rahim kanaması olur.
• Ultrason ve MR bulguları: Gebelik sırasında tanı konabilir.
• Plasenta previa ile birlikteyse erken kanamalar görülebilir.

5. Tanı Yöntemleri

• Ultrasonografi: Renkli Doppler ultrason ile plasentanın rahim duvarına yapışma derecesi incelenir.
• Manyetik Rezonans Görüntüleme (MR): Özellikle şüpheli vakalarda daha detaylı değerlendirme için kullanılır.
• Gebelik öyküsü ve risk faktörleri: Tanıda önemli rol oynar.

6. Tedavi ve Yönetim

• Planlı sezaryen doğum: Plasenta akreta şüphesi varsa doğum genellikle erken ve planlı sezaryenle yapılır.
• Histerektomi (rahmin alınması): Plasenta ayrılmadığında veya aşırı kanama varsa rahim alınabilir.
• Kan transfüzyonu: Kan kaybı fazla olduğunda destek tedavisi gerekir.
• Multidisipliner yaklaşım: Kadın doğum uzmanları, anestezi uzmanları, kan bankası ve yoğun bakım ekipleri iş birliği yapar.

7. Komplikasyonlar

• Şiddetli kanama (postpartum hemoraji): Anne hayatını tehdit edebilir.
• Enfeksiyon riski: Uzun süren doğum ve cerrahi müdahaleler sonrası.
• Rahim alınması: Gelecek gebeliklerin sona ermesi.
• Organ yaralanmaları: Özellikle perkreta durumunda mesane gibi organlar zarar görebilir.

8. Örnek Vakalar ve Senaryolar

• Örnek 1: 38 yaşında, 2 kez sezaryen doğumu olan bir kadın, gebeliğinin 32. haftasında ultrasonla plasenta akreta tanısı aldı. Planlı sezaryen ve histerektomi yapıldı. Kan kaybı kontrol altına alındı, anne sağlıklı şekilde taburcu edildi.
• Örnek 2: İlk gebeliğinde plasenta previa ve akreta tanısı konan bir kadın, doğumda aşırı kanama nedeniyle acil histerektomiye alındı. Yoğun bakımda takip edildi ve komplikasyonlar önlendi.
• Örnek 3: Plasenta perkreta vakasında, plasenta rahim dışına kadar ilerlemiş ve mesaneye yapışmıştı. Cerrahi müdahalede mesane kısmen zarar gördü, ancak başarılı onarım yapıldı.

9. Özet ve Önemli Noktalar

Plasenta akreta, gebelikte ciddi komplikasyonlara yol açabilen önemli bir durumdur. Erken tanı, risk faktörlerinin bilinmesi ve multidisipliner yaklaşım ile anne ve bebek sağlığı korunabilir. Gebelik takibinde özellikle riskli hastalarda dikkatli ultrason ve gerekirse MR ile değerlendirme yapılması hayati öneme sahiptir.