Anamnez nedir?
Anamnez, tıp dilinde hastanın kendi anlattığı hastalık öyküsü anlamına gelir. Doktorun hastayla konuşarak topladığı tüm tıbbi bilgileri kapsar. Tıbbın temel taşlarından biridir çünkü birçok hastalığın tanısında en önemli rolü oynayan yöntemdir.
Kısaca söylemek gerekirse:
Anamnez = Hastanın hikâyesi.
Anamnez = Hastanın hikâyesi.
Anamnez Neden Bu Kadar Önemlidir?
İyi alınmış bir anamnez, doktorun doğru teşhise ulaşmasında %70-80 oranında yol gösterici olabilir. Bazen sadece hastanın anlattıkları sayesinde tanı konulabilir ve gereksiz tetkiklerden kaçınılabilir. Hastanın sözleri, laboratuvar sonuçlarından veya görüntülemelerden bile daha değerli bilgiler sunabilir.
Anamnez Alırken Hangi Bilgiler Toplanır?
Doktor, hastadan sistematik bir şekilde şu konuları sorgular:
- Ana Şikâyet
Hastanın doktora ilk geldiğinde “Benim asıl derdim şu” dediği şikâyettir.
Örnek: “3 gündür şiddetli baş ağrım var”, “Göğsümde baskı hissediyorum” gibi. - Şikâyetin Detaylı Özellikleri
Doktor, şikâyeti derinlemesine anlamak için şu soruları sorar:- Ne zamandan beri var?
- Nasıl başladı? (Ani mi, yavaş yavaş mı?)
- Nerede başlıyor, nereye yayılıyor?
- Şiddeti nasıl? (1’den 10’a kadar derecelendirilir)
- Ne zaman artıyor, ne zaman azalıyor?
- Ne tetikliyor? (Yemek, hareket, stres vb.)
- Eşlik eden başka şikâyetler var mı? (Bulantı, kusma, ateş, öksürük gibi)
- Geçmiş Hastalık Öyküsü
- Daha önce geçirilen hastalıklar (şeker hastalığı, hipertansiyon, astım, tiroid sorunları vb.)
- Geçirilmiş ameliyatlar ve hastaneye yatışlar
- Kronik rahatsızlıklar
- İlaç ve Tedavi Öyküsü
- Şu anda kullandığı ilaçlar (dozları ve süreleriyle birlikte)
- Daha önce kullandığı ilaçlara karşı gelişen yan etkiler
- Bitkisel takviyeler veya alternatif tedaviler
- Alerji Öyküsü
- İlaç alerjileri (penisilin, aspirin vb.)
- Gıda alerjileri, polen, ev tozu, hayvan tüyü gibi çevresel alerjiler
- Aile Öyküsü (Family History)
- Ailede sık görülen hastalıklar (kalp krizi, inme, kanser, şeker, hipertansiyon)
- Kalıtsal hastalıklar
- Sosyal ve Kişisel Öykü
- Sigara, alkol, uyuşturucu kullanımı
- Mesleği ve çalışma koşulları
- Yaşam tarzı (spor yapma durumu, beslenme alışkanlıkları)
- Evlilik, çocuk sayısı, stres düzeyi
- Seyahat öyküsü (özellikle enfeksiyon hastalıklarında önemli)
Anamnez Türleri
- Öz Anamnez: Hastanın ana şikâyeti ve onunla ilgili detaylar
- Sistemik Anamnez: Vücut sistemlerine göre sorgulama (solunum, dolaşım, sindirim vb.)
- Detaylı Anamnez: Yukarıdaki tüm başlıkları kapsayan kapsamlı öykü
- Odaklanmış Anamnez: Acil durumlarda sadece ana şikâyete yönelik kısa öykü
Pratikte Nasıl Yapılır?
Doktor hastayla samimi ve güven verici bir iletişim kurar. Soruları açık uçlu sormayı tercih eder:
“Anlatın bakalım, sizi en çok rahatsız eden nedir?”
“Bana bu ağrıyı biraz daha tarif eder misiniz?”
“Anlatın bakalım, sizi en çok rahatsız eden nedir?”
“Bana bu ağrıyı biraz daha tarif eder misiniz?”
Hasta rahatça konuştukça doktor not alır ve gerektiğinde yönlendirici sorular sorar. Bu süreç hem bilimsel hem de insani bir sanat olarak kabul edilir.