Grip Aşısı Çeşitleri: Hangisi Ne İşe Yarar, Hangi Grip Aşısı Kimlere Uygulanır?
Grip aşısı seçimi yalnızca aşının adını bilmekten ibaret değildir. Yaş, gebelik, kronik hastalıklar, bağışıklık sistemi durumu ve aşının o ülkede ve o sezonda bulunabilirliği hangi aşının uygun olduğunu belirleyen temel faktörlerdir.
Bu nedenle “en iyi grip aşısı hangisi?” sorusunun herkes için tek bir yanıtı bulunmaz. Örneğin 40 yaşında sağlıklı bir yetişkin ile 70 yaşındaki bir yetişkinin grip aşısından beklediği bağışıklık yanıtı aynı değildir. Bu nedenle ileri yaş grubunda yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant aşılar ayrıca değerlendirilirken, daha genç erişkinlerde yaşa uygun standart aşılar temel seçenekleri oluşturur (NACI, 2026).
2026–2027 Kuzey Yarımküre sezonunda Dünya Sağlık Örgütü (WHO), üç bileşenli (trivalan) grip aşılarını temel formülasyon olarak önermektedir. Aşının üretim yöntemi ise yumurta temelli, hücre kültürü temelli veya rekombinant protein temelli olabilir (WHO, 2026).
Hangi grip aşısını yaptırmalıyım?
Grip aşısı seçimini pratik olarak şu şekilde değerlendirebilirsiniz:
Hangi aşıyı seçmeliyim?
65 yaşından küçükseniz ve sağlıklıysanız: Yaşınıza uygun standart grip aşıları temel seçeneklerdir.
65 yaş veya üzerindeyseniz: Bulunabiliyorsa yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant grip aşıları öncelikle değerlendirilir.
Gebeyseniz: İnaktive grip aşıları uygun seçeneklerdir. Canlı atenüe burun aşısı gebelikte kullanılmaz.
Bağışıklık sisteminiz baskılanmışsa: İnaktive veya uygun rekombinant aşılar değerlendirilir. Canlı atenüe aşı bu grupta uygun değildir.
Kronik hastalığınız varsa: Yaşınıza ve hastalığınızın niteliğine uygun inaktive veya diğer ruhsatlı seçenekler değerlendirilir; canlı atenüe aşının uygunluğu hastalığa göre ayrıca ele alınır.
Yumurta alerjiniz varsa: Yumurta alerjisi tek başına hücre kültürü veya rekombinant aşı zorunluluğu oluşturmaz. Yaşa uygun ruhsatlı aşılar değerlendirilebilir.
Çocuğunuz için aşı düşünüyorsanız: Yaş, daha önce grip aşısı olup olmadığı ve mevcut sağlık durumu birlikte değerlendirilmelidir.
Bu yaklaşım, 2026–2027 NACI önerileriyle uyumludur. NACI, 6 ay ve üzerindeki kişilerde kontrendikasyon bulunmadığı sürece her yıl grip aşısı uygulanmasını; 65 yaş ve üzerindeki kişilerde ise yüksek doz inaktive, adjuvanlı inaktive veya rekombinant aşının bulunabildiğinde tercih edilmesini, bunlar mevcut değilse yaşa uygun başka bir aşının kullanılmasını önermektedir (NACI, 2026).
Grip aşısı çeşitleri nelerdir?
Grip aşılarını anlamanın en kolay yolu, onları iki farklı özellik üzerinden değerlendirmektir.Birinci özellik, aşının nasıl üretildiği ve bağışıklık yanıtını nasıl oluşturduğu ile ilgilidir. Bu grupta inaktive, canlı atenüe, hücre kültürü temelli ve rekombinant aşılar bulunur.
İkinci özellik ise aşının antijen miktarı ve içeriği ile ilgilidir. Standart doz, yüksek doz ve adjuvanlı aşılar bu başlık altında değerlendirilir.Buna ek olarak “trivalan” ve “kuadrivalan” ifadeleri aşının üretim teknolojisini değil, içerdiği influenza bileşenlerinin sayısını tanımlar.
Grip aşılarını karşılaştırma tablosu
| Aşı türü | Temel özelliği | Kimlerde öne çıkar? | Önemli nokta |
| Standart doz inaktive | İnaktive influenza antijenleri içerir | Çocuklar ve genç/orta yaş erişkinlerde yaşa uygun seçenek | Yaygın temel aşı seçeneğidir |
| Yüksek doz inaktive | Standart doza göre daha yüksek antijen miktarı | Özellikle 65 yaş ve üzeri | İleri yaşta daha güçlü bağışıklık yanıtı ve daha iyi bazı klinik sonuçlarla ilişkilidir |
| Adjuvanlı inaktive | Antijene bağışıklık yanıtını destekleyen adjuvan eklenmiştir | Özellikle ileri yaş | 65 yaş üzerindeki kişilerde seçeneklerden biridir |
| Hücre kültürü temelli | Virüs üretiminde yumurta yerine hücre kültürü kullanılır | Ürünün ruhsat yaşına uygun kişiler | Üretim teknolojisi farklıdır; otomatik olarak her sezon daha etkili kabul edilmez |
| Rekombinant | Rekombinant teknolojiyle influenza antijeni üretilir | Özellikle bazı ülkelerde ileri yaş grubu | 65 yaş üzerindeki kişilerde güçlendirilmiş aşı seçeneklerinden biridir |
| Canlı atenüe | Zayıflatılmış canlı influenza virüsü içerir, burundan uygulanır | Ülke ve ürün ruhsatına göre bazı sağlıklı çocuk ve erişkinler | Gebelik ve bazı bağışıklık/kronik hastalık durumlarında kullanılmaz |
| Trivalan | 2 influenza A + 1 influenza B bileşeni | 2026–2027 WHO formülasyonunun temeli | B/Yamagata bileşeni içermez |
| Kuadrivalan | 2 influenza A + 2 influenza B bileşeni | Bazı ülkelerde geçiş sürecinde | Dördüncü bileşen tarihsel olarak B/Yamagata idi |
Bu sınıflandırmalar birbirinin alternatifi değildir. Örneğin bir aşı aynı anda inaktive + yüksek doz + trivalan özelliklerine sahip olabilir. Bir başka ürün inaktive + hücre kültürü temelli + trivalan olabilir. Dolayısıyla “yüksek doz mu, trivalan mı?” sorusu teknik olarak iki farklı özelliği karşılaştırır.
İnaktive grip aşısı nedir?
İnaktive grip aşıları influenza virüsünün çoğalabilen bütünlüğünü ortadan kaldırılmış antijenik bileşenlerini kullanır. Bu nedenle vücutta grip hastalığı oluşturmak amacıyla çoğalan canlı influenza virüsü içermez.İnaktive grip aşıları grip aşılamasının temel seçeneklerinden biridir ve farklı yaş gruplarında çeşitli formülasyonları bulunabilir.Standart doz, yüksek doz ve adjuvanlı grip aşıları inaktive aşı grubunun farklı örnekleridir.
Standart doz grip aşısı kimlere uygundur?
Standart doz grip aşıları, özellikle 65 yaşından küçük sağlıklı kişilerde temel seçeneklerden biridir.2026–2027 NACI önerilerinde 18–59 yaş arasındaki kontrendikasyonu bulunmayan kişiler için yaşa uygun grip aşılarından herhangi birinin kullanılabileceği belirtilmektedir. 60–64 yaş grubunda da yaşa uygun inaktive aşılar temel seçenekler arasında yer almaktadır (NACI, 2026).
Dolayısıyla genç veya orta yaşlı, sağlıklı bir yetişkin açısından yüksek doz grip aşısı aramak genellikle gerekli değildir. Aşı seçiminde öncelikle yaşa uygun ve ruhsatlı bir sezonluk grip aşısının zamanında uygulanması önem taşır.
Yüksek doz grip aşısı nedir?
Yüksek doz grip aşıları, standart doz formülasyonlara göre daha yüksek miktarda influenza hemaglutinin (HA) antijeni içerir.Bu yaklaşımın temel amacı, yaşla birlikte ortaya çıkan bağışıklık yanıtındaki azalmayı dikkate alarak daha güçlü bir immün yanıt sağlamaktır.
65 yaş ve üzerindeki erişkinlerde yüksek doz aşıların standart doz aşılara kıyasla daha iyi bazı klinik sonuçlarla ilişkili olduğunu gösteren çok sayıda çalışma bulunmaktadır. 2023 tarihli sistematik derleme ve meta-analizde yüksek doz inaktive grip aşısının 65 yaş ve üzerindeki kişilerde influenza ile ilişkili sonuçlar ve bazı hastaneye yatış sonuçları açısından standart doza göre daha yüksek koruma sağladığı bildirilmiştir (Lee et al., 2023).
Daha yeni randomize çalışma verilerini birleştiren bir meta-analiz de yüksek doz aşının 65 yaş ve üzerindeki erişkinlerde influenza ve pnömoni/influenza ile ilişkili hastaneye yatış gibi sonuçlarda standart doza göre daha iyi sonuçlarla ilişkili olduğunu göstermiştir; tüm nedenlere bağlı mortalite açısından anlamlı fark gösterilmemiştir (2026).
Bu nedenle:
65 yaş ve üzerindeyseniz: yüksek doz grip aşısı değerlendirilecek önemli seçeneklerden biridir.
65 yaşından küçükseniz: yüksek doz aşı genel erişkin grubu için rutin olarak gerekli bir seçenek değildir.
Adjuvanlı grip aşısı nedir?
Adjuvanlı grip aşılarında influenza antijenlerine ek olarak bağışıklık yanıtını desteklemek amacıyla adjuvan adı verilen bir bileşen bulunur.Adjuvanlı aşılar özellikle ileri yaş grubundaki bağışıklık yanıtını güçlendirme amacıyla geliştirilmiştir.
2026–2027 NACI önerilerinde 65 yaş ve üzerindeki erişkinlerde yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant aşıların, mevcut olduklarında standart doz veya standart hücre kültürü temelli aşılara göre öncelikli sunulması önerilmektedir (NACI, 2026).
Burada önemli bir ayrıntı vardır: Bu üç seçenek arasında herkes için geçerli tek bir üstünlük sıralaması bulunmamaktadır. 65 yaş üzerindeki kişilerde yüksek doz, adjuvanlı ve rekombinant aşıların standart doz aşılara göre fayda sağlayabildiğine ilişkin kanıt bulunmakla birlikte, bu güçlendirilmiş aşıların birbirlerine karşı üstünlüğünü kesin olarak belirlemek için kanıtlar sınırlıdır (Ferdinands et al., 2024).
Hücre kültürü temelli grip aşısı nedir?
Hücre kültürü temelli grip aşılarında influenza virüslerinin üretimi geleneksel yumurta üretim sisteminden farklı olarak memeli hücre kültürlerinde gerçekleştirilir.Bu üretim yönteminin teorik avantajlarından biri, yumurta ortamında influenza virüsünün geçirebildiği bazı adaptasyon değişikliklerinin azaltılabilmesidir.Bununla birlikte “hücre kültürü aşısı her zaman daha etkilidir” şeklinde bir sonuç bilimsel kanıtlarla desteklenmemektedir.
Puig-Barberà ve arkadaşlarının 2022 tarihli sistematik derleme ve meta-analizinde hücre kültürü temelli aşılarla yumurta temelli aşılar arasındaki göreceli etkinliğin sezonlara göre değiştiği görülmüştür. Başka bir sistematik derlemede ise doğrudan karşılaştırmalı etkinlik verilerinin sınırlı olduğu belirtilmiştir (Puig-Barberà et al., 2022; Jordan et al., 2023).
Bu nedenle hücre kültürü temelli aşı, üretim teknolojisi açısından farklı bir seçenek olarak değerlendirilmelidir; kişinin yaşına uygun başka bir aşıdan otomatik olarak üstün kabul edilmemelidir.
Rekombinant grip aşısı nedir?
Rekombinant grip aşılarında influenza virüsünün kendisinin çoğaltılması yerine genetik mühendisliği yöntemleriyle influenza antijenleri üretilir.Bu üretim teknolojisi yumurta temelli üretimden farklıdır ve bazı ürünler yüksek antijen miktarı nedeniyle güçlendirilmiş aşı kategorisinde değerlendirilir.
65 yaş ve üzerindeki kişiler için rekombinant aşı, yüksek doz ve adjuvanlı aşılarla birlikte değerlendirilen seçeneklerden biridir. NACI, 2026–2027 sezonunda bu yaş grubunda rekombinant aşının bulunabildiğinde öncelikli sunulabileceğini belirtmektedir (NACI, 2026).Ancak rekombinant aşıyı her yaşta otomatik olarak “daha güçlü” veya “daha iyi” kabul etmek doğru değildir. Ürünün ruhsatı, kişinin yaşı ve klinik durumu birlikte değerlendirilir.
Canlı atenüe grip aşısı nedir?
Canlı atenüe influenza aşısı (LAIV), zayıflatılmış influenza virüslerini içerir ve burun yoluyla uygulanır.Bu aşı, inaktive veya rekombinant aşılarla aynı kategoriye girmez. Ürünlerin ruhsat yaşları ve kullanım koşulları ülkeye göre değişebilir.
2026–2027 NACI önerilerinde canlı atenüe aşı 2–59 yaş arasında belirli kişiler için seçenek olarak yer almakla birlikte gebelik, bağışıklık sistemi baskılanması ve bazı kronik hastalık durumlarında kullanımı uygun değildir. Şiddetli astım veya yakın zamanda aktif hırıltı gibi durumlar da önemli kısıtlamalar arasındadır (NACI, 2026).Bu nedenle canlı atenüe aşı söz konusu olduğunda “burundan uygulandığı için daha iyi” şeklinde bir değerlendirme yapılmamalıdır. Uygunluk, kişinin sağlık durumuna ve ürünün ruhsatına göre belirlenir.
Trivalan grip aşısı nedir?
Trivalan grip aşısı üç influenza bileşeni içerir:
- A(H1N1)pdm09
- A(H3N2)
- B/Victoria
WHO, 2026–2027 Kuzey Yarımküre sezonu için trivalan aşı bileşimini önermiştir (WHO, 2026).
Yumurta temelli aşılar için WHO’nun önerdiği bileşenler A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-benzeri, A/Darwin/1454/2025 (H3N2)-benzeri ve B/Tokyo/EIS13-175/2025 (B/Victoria)-benzeri virüslerden oluşmaktadır.Hücre kültürü, rekombinant protein veya nükleik asit temelli üretimlerde ise A/Missouri/11/2025, A/Darwin/1415/2025 ve B/Pennsylvania/14/2025 referansları önerilmektedir (WHO, 2026).
Kuadrivalan grip aşısı nedir?
Kuadrivalan grip aşıları tarihsel olarak üç bileşene ek olarak ikinci bir influenza B soyu olan B/Yamagata bileşenini içeriyordu.Ancak B/Yamagata virüslerinin Mart 2020’den bu yana doğal dolaşımda doğrulanmış şekilde saptanmaması nedeniyle WHO, bu bileşenin sezonluk grip aşılarında bulunmasının artık gerekli olmadığını belirtmiştir. WHO, ülkeleri trivalan aşılara geçişi değerlendirmeye çağırmaktadır (WHO, 2025).Bu nedenle kuadrivalan aşıların dört bileşenli olması, günümüzde otomatik olarak daha kapsamlı veya daha etkili oldukları anlamına gelmez.
Ayrıca bir ülkenin trivalan aşıya geçiş zamanlaması ile başka bir ülkenin uygulaması aynı olmak zorunda değildir. WHO da ulusal ve bölgesel otoritelerin kendi ruhsatlandırma ve kullanım kararlarını verdiğini belirtmektedir.
Trivalan ve kuadrivalan grip aşısı arasındaki fark nedir?
| Özellik | Trivalan | Kuadrivalan |
| A(H1N1)pdm09 | Var | Var |
| A(H3N2) | Var | Var |
| B/Victoria | Var | Var |
| B/Yamagata | Yok | Tarihsel olarak var |
| 2026–2027 WHO yaklaşımı | Temel öneri | Geçiş sürecinin bulunduğu yerlerde eski formülasyonlar görülebilir |
| “Daha fazla bileşen” | 3 | 4 |
| Güncel anlamı | WHO’nun güncel önerisiyle uyumlu | B/Yamagata nedeniyle tarihsel formülasyon |
WHO, B/Yamagata soyunun uzun süredir doğrulanmış şekilde dolaşımda bulunmaması nedeniyle bu bileşenin aşı formülasyonundan çıkarılmasını desteklemektedir (WHO, 2025).
65 yaş ve üzerindekiler hangi grip aşısını yaptırmalı?
65 yaş ve üzerindeyseniz grip aşısı seçimi diğer erişkinlerden farklı değerlendirilir.
Bu yaş grubunda:
- Yüksek doz inaktive aşı
- Adjuvanlı inaktive aşı
- Rekombinant grip aşısı
güçlendirilmiş seçenekler olarak öne çıkar.
NACI’nin 2026–2027 önerisi, bu üç seçeneğin bulunabildiğinde standart doz inaktive veya standart hücre kültürü temelli aşıların önünde değerlendirilmesini önermektedir. Tercih edilen ürün bulunmuyorsa yaşa uygun başka bir ruhsatlı grip aşısı kullanılabilir (NACI, 2026).
Bu nedenle 65 yaş üzerindeki bir kişi için pratik soru şudur:
“Yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant grip aşılarından hangisi bu sezon mevcut ve benim için ruhsatlı?”
Bunun yanıtı ülkeye, sezona ve ürün bulunabilirliğine göre değişebilir.
Çocuklar hangi grip aşısını yaptırmalı?
Çocuklarda aşı seçimi yaşa göre yapılır.6 ayın altındaki bebeklerde grip aşısı uygulanmaz. 6 ay ve üzerindeki çocuklarda yaşa uygun influenza aşıları kullanılabilir.2026–2027 NACI önerilerinde 6 ay–9 yaş arasındaki çocuklardan daha önce hiç grip aşısı olmamış olanların aynı sezonda en az dört hafta arayla iki doz alması; daha önceki sezonlarda en az bir doz aşı olmuş çocukların ise sezon başına bir doz alması önerilmektedir (NACI, 2026).
2–17 yaş arasındaki uygun çocuklarda canlı atenüe burun aşısı da bazı ülkelerde seçenek olabilir. Ancak astımın ağır formları, aktif hırıltı, bağışıklık sistemi baskılanması ve bazı diğer klinik durumlarda canlı atenüe aşı uygun değildir (NACI, 2026).Bu nedenle çocuklarda “iğne yerine burun aşısı daha iyi” şeklinde genel bir tercih yapılmaz. Çocuğun yaşı, sağlık durumu ve ürünün ruhsatı birlikte değerlendirilir.
Gebelikte hangi grip aşısı uygulanır?
Gebelik, influenza enfeksiyonunun komplikasyonları açısından önem taşıyan dönemlerden biridir. Mevsimsel grip aşısı gebelik sırasında anne ve bebeğin korunmasına katkı sağlayabilir.Gebelikte inaktive influenza aşıları kullanılabilir. Uygun ruhsat ve ulusal öneriler çerçevesinde rekombinant aşılar da değerlendirilebilir.
Canlı atenüe influenza aşısı gebelikte kullanılmaz. NACI’nin güncel önerileri de gebelikte inaktive aşıları uygun seçenek olarak belirtirken canlı atenüe aşıyı kontrendike kabul etmektedir (NACI, 2026).Bu nedenle gebelikte aşı seçimi yapılırken “yüksek doz mu, standart doz mu?” sorusundan önce gebelikte kullanıma uygun aşı türünün belirlenmesi gerekir.
Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler hangi grip aşısını yaptırmalı?
Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler influenza enfeksiyonunun ağır seyri açısından risk taşıyabilir.Bu grupta inaktive grip aşıları temel seçeneklerdir. Uygun yaş ve ruhsat koşullarında rekombinant aşı da değerlendirilebilir.Canlı atenüe grip aşısı bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde kullanılmaz. Bunun nedeni aşının zayıflatılmış da olsa canlı influenza virüsü içermesidir (NACI, 2026).Bu nedenle bağışıklık baskılanması olan bir kişide “burun aşısı mı, iğne mi?” sorusunun yanıtı çoğunlukla inaktive veya uygun rekombinant seçeneklerin değerlendirilmesi üzerinden ilerler.
Kronik hastalığı olanlar hangi grip aşısını yaptırmalı?
Kalp ve akciğer hastalıkları, astım, diyabet ve bazı diğer kronik hastalıklar influenza komplikasyonları açısından önem taşıyan durumlardır.Burada aşı seçimini belirleyen tek faktör kronik hastalık değildir. Yaş + hastalık + aşının ruhsatı + kontrendikasyonlar birlikte değerlendirilir.Örneğin 40 yaşındaki diyabetli bir erişkin ile 70 yaşındaki diyabetli bir erişkinin aşı seçimi aynı olmak zorunda değildir. İlk kişide yaşa uygun standart aşılar temel seçenekleri oluştururken, ikinci kişide ileri yaşa yönelik yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant aşı seçenekleri ayrıca değerlendirilir (NACI, 2026).Canlı atenüe aşının uygunluğu ise kronik hastalığın türüne göre ayrıca değerlendirilmelidir.
Yumurta alerjisi olanlar hangi grip aşısını yaptırmalı?
Yumurta alerjisi, günümüzde grip aşısı seçiminde tek başına ciddi bir kısıtlama oluşturan bir durum olarak kabul edilmemektedir.NACI, yumurta alerjisi bulunan kişilerin yaşa uygun influenza aşılarını, yumurta temelli ürünler de dahil olmak üzere, kullanabileceğini belirtmektedir. Bu yaklaşım geçmişteki “yumurta alerjisi varsa mutlaka özel aşı gerekir” anlayışından farklıdır (NACI, 2025).
Dolayısıyla:
Yumurta alerjisi → otomatik olarak rekombinant aşı gerektirmez.
Hücre kültürü ve rekombinant aşıların yumurta üretim sürecini kullanmaması ise ürün seçimi açısından ek bir özellik olabilir.Buna karşılık daha önce herhangi bir grip aşısının belirli bir bileşenine karşı anafilaksi gelişmişse konu farklı değerlendirilir ve ilgili aşı bileşeni açısından tıbbi değerlendirme gerekir.
Grip aşılarının koruyuculuğu ne kadardır?
Grip aşısının koruyuculuğu her yıl aynı oranda gerçekleşmez.
Bunun temel nedenleri arasında:
- dolaşımdaki influenza virüslerinin değişmesi,
- aşı suşları ile dolaşımdaki virüsler arasındaki antijenik uyum,
- kişinin yaşı,
- bağışıklık sistemi,
- aşının uygulandığı sezon,
- influenza A veya B alt tipinin özellikleri
yer alır.
Örneğin Avrupa’nın 2024–2025 sezonuna ilişkin sekiz çalışmasının ara analizinde influenza A’ya karşı aşı etkinliği birinci basamak sağlık hizmetlerinde %32–53, hastane ortamlarında %33–56 arasında bulunurken influenza B’ye karşı etkinlik daha yüksek bildirilmiştir (Mc Rose et al., 2025). Bu oranlar başka sezonlara doğrudan aktarılmamalıdır.
2024–2025 sezonuna ilişkin Avrupa VEBIS çalışmasının daha sonraki analizlerinde de etkinliğin yaşa ve influenza alt tipine göre değişebildiği gösterilmiştir (Lucaccioni et al., 2026).Bu nedenle grip aşısı için “%X oranında kesin korur” şeklinde sabit bir oran vermek bilimsel olarak uygun değildir.
Grip aşısı ne zaman yaptırılmalı?
Grip aşısının influenza dolaşımının artmasından önce uygulanması hedeflenir.Türkiye Sağlık Bakanlığı’nın güncel bilgilendirmesinde mevsimsel grip hastalığının Türkiye’nin de içinde bulunduğu Kuzey Yarımküre’de özellikle sonbahar sonu, kış ve ilkbahar başında daha sık görüldüğü belirtilmektedir (Sağlık Bakanlığı, 2026).
Bu nedenle aşılamanın grip sezonu başlamadan önce planlanması uygundur. Bununla birlikte aşılama sezon başladıktan sonra da yapılabilir. Özellikle risk grubunda bulunan kişilerin yalnızca ideal zaman geçtiği düşüncesiyle aşı fırsatını tamamen kaçırması uygun bir yaklaşım değildir.Aşı bileşimi de her yıl yeniden değerlendirilir. WHO, influenza virüslerinin sürekli evrim geçirmesi nedeniyle Kuzey Yarımküre için aşı kompozisyonunu her yıl yeniden belirler (WHO, 2026).
2026–2027 grip aşısının içeriği nedir?
WHO’nun 27 Şubat 2026 tarihli 2026–2027 Kuzey Yarımküre önerisine göre yumurta temelli trivalan grip aşılarında:
- A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-benzeri
- A/Darwin/1454/2025 (H3N2)-benzeri
- B/Tokyo/EIS13-175/2025 (B/Victoria)-benzeri
virüslerin kullanılması önerilmektedir.
Hücre kültürü, rekombinant protein veya nükleik asit temelli aşılar için ise:
- A/Missouri/11/2025 (H1N1)pdm09-benzeri
- A/Darwin/1415/2025 (H3N2)-benzeri
- B/Pennsylvania/14/2025 (B/Victoria)-benzeri
virüsler önerilmektedir (WHO, 2026).
Bu referans suşlar, belirli bir ticari markanın Türkiye’de kesin olarak mevcut olduğu anlamına gelmez. WHO önerileri ulusal düzenleyici kurumlar ve üreticiler için temel oluşturur; her ülkenin hangi ürünleri ruhsatlandırdığı ve kullandığı ayrıca belirlenir.
Türkiye’de grip aşısı seçimi nasıl yapılmalı?
Türkiye’de kullanılacak belirli ticari ürünlerin, yaş sınırlarının ve o sezonki ruhsat durumlarının güncel Kısa Ürün Bilgisi (KÜB) ve resmi düzenleyici kayıtlar üzerinden kontrol edilmesi gerekir.WHO’nun küresel önerisi ile Türkiye’deki eczane veya sağlık kuruluşlarında o anda bulunan ürünler aynı kavram değildir. Bu nedenle yalnızca internet üzerinde görülen marka listelerine bakarak aşı seçmek doğru yaklaşım değildir.
Özellikle:
- 65 yaş üzerindeyseniz, yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant seçeneklerin mevcut olup olmadığını sorun.
- Gebeyseniz, canlı atenüe aşı yerine gebelikte kullanıma uygun inaktive veya uygun diğer seçenekleri değerlendirin.
- Bağışıklık baskılanmanız varsa, canlı atenüe aşıyı değerlendirme dışı bırakıp uygun inaktive veya rekombinant seçenekleri hekiminizle belirleyin.
- Çocuğunuz için aşı düşünüyorsanız, ürünün yaş ruhsatını ve daha önceki grip aşılarını dikkate alın.
- Yumurta alerjiniz varsa, yalnızca bu nedenle özel bir aşı aramak yerine yaşınıza uygun ürünlerin güvenliğini değerlendirin.
Grip aşısı çeşitleri arasında hangisi daha iyi?
Bu soruya herkes için geçerli tek bir yanıt vermek mümkün değildir.65 yaş ve üzerindeki kişilerde yüksek doz, adjuvanlı ve rekombinant aşıların standart doz aşılara kıyasla avantaj sağlayabileceğine ilişkin kanıtlar bulunmaktadır. Bununla birlikte bu üç güçlendirilmiş aşı arasında her sezon ve her kişi için değişmeyen bir üstünlük sıralaması oluşturmak için yeterli kanıt bulunmamaktadır (Ferdinands et al., 2024; NACI, 2026).
65 yaşından küçük sağlıklı erişkinlerde yaşa uygun standart grip aşıları temel seçenekleri oluşturur.
Hücre kültürü ve rekombinant teknolojiler, üretim yöntemi açısından önemli farklılıklar getirir; ancak üretim teknolojisi tek başına her bireyde daha yüksek klinik koruma anlamına gelmez (Jordan et al., 2023; Puig-Barberà et al., 2022).
Dolayısıyla aşı seçiminin en doğru başlangıç noktası “hangi marka daha iyi?” değil, “ben hangi yaş ve risk grubundayım?” sorusudur.
Kısaca hangi grip aşısı kime?
65 yaşından küçük sağlıklı yetişkin
Yaşa uygun standart grip aşıları temel seçeneklerdir.
65 yaş ve üzeri
Varsa yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant grip aşıları öncelikle değerlendirilir. Bu seçenekler bulunmadığında yaşa uygun başka bir ruhsatlı grip aşısı kullanılabilir.
Gebe
İnaktive grip aşıları uygun seçeneklerdir. Canlı atenüe grip aşısı gebelikte kullanılmaz.
Bağışıklık sistemi baskılanmış
İnaktive veya uygun rekombinant aşılar değerlendirilir. Canlı atenüe aşı kullanılmaz.
Kronik hastalığı olan
Yaş ve hastalığın niteliğine göre uygun inaktive veya diğer ruhsatlı aşılar değerlendirilir. Canlı atenüe aşının uygunluğu hastalığa göre belirlenir.
Yumurta alerjisi olan
Yumurta alerjisi tek başına belirli bir aşı teknolojisini zorunlu kılmaz. Yaşa uygun influenza aşıları değerlendirilebilir.
Çocuk
Yaşa, daha önceki grip aşısı öyküsüne ve mevcut sağlık durumuna göre uygun ürün seçilir. İlk kez aşılanan 6 ay–9 yaş arasındaki çocuklarda iki doz gerekebilir.
Grip aşıları; standart doz, yüksek doz, adjuvanlı, hücre kültürü temelli, rekombinant ve canlı atenüe gibi farklı özelliklere sahip olabilir. Ayrıca aşılar trivalan veya tarihsel olarak kuadrivalan formülasyonlarda bulunabilir.
Ancak okuyucu açısından en önemli bilgi aşıların teknik sınıflandırmasından önce gelir:
- 65 yaşından küçükseniz ve sağlıklıysanız, yaşınıza uygun standart grip aşıları temel seçeneklerdir.
- 65 yaş ve üzerindeyseniz, yüksek doz, adjuvanlı veya rekombinant grip aşılarını değerlendirmek gerekir.
- Gebelikte, inaktive ve uygun diğer ruhsatlı seçenekler değerlendirilirken canlı atenüe aşı kullanılmaz.
- Bağışıklık sistemi baskılanmış kişilerde, inaktive veya uygun rekombinant aşılar öne çıkar ve canlı atenüe aşı kullanılmaz.
- Yumurta alerjisi, tek başına özel bir grip aşısı seçilmesini gerektirmez.
- Çocuklarda yaş, önceki aşılanma ve sağlık durumu belirleyicidir.
2026–2027 sezonunda WHO’nun temel önerisi trivalan grip aşılarıdır ve B/Yamagata bileşeninin aşılardan çıkarılması yönündeki geçiş devam etmektedir.Bu nedenle grip aşısı seçerken en doğru yaklaşım, kişinin yaşını ve klinik durumunu belirlemek, ardından o sezon için yaşa uygun ve ruhsatlı seçenekler arasından seçim yapmaktır.
Kaynakça
- World Health Organization (WHO). Recommended composition of influenza virus vaccines for use in the 2026–2027 northern hemisphere influenza season. 27 February 2026. WHO teknik dokümanı
- World Health Organization (WHO). Frequently Asked Questions: Transitioning to Trivalent Seasonal Influenza Vaccines. May 2025. WHO trivalan aşı geçişi belgesi
- Sinilaite A, Siu W, Klein K, Papenburg J, on behalf of the National Advisory Committee on Immunization (NACI). Summary of the National Advisory Committee on Immunization (NACI) Seasonal Influenza Vaccine Statement for 2026–2027. Canada Communicable Disease Report. 2026;52(9):328–333. doi:10.14745/ccdr.v52i09a01. NACI 2026–2027 grip aşısı önerileri
- Ferdinands JM, Blanton LH, Alyanak E, et al. Protection against influenza hospitalizations from enhanced influenza vaccines among older adults: A systematic review and network meta-analysis. Journal of the American Geriatrics Society. 2024;72(12):3875–3889. doi:10.1111/jgs.19176.
- Lee JKH, Lam GKL, Yin JK, Loiacono MM, Samson SI. High-dose influenza vaccine in older adults by age and seasonal characteristics: Systematic review and meta-analysis update. Journal of Vaccines & Vaccination / Journal of Vaccines & X. 2023;14:100327. doi:10.1016/j.jvacx.2023.100327.
- Puig-Barberà J, Tamames-Gómez S, Plans-Rubio P, Eiros-Bouza JM. Relative Effectiveness of Cell-Cultured versus Egg-Based Seasonal Influenza Vaccines in Preventing Influenza-Related Outcomes in Subjects 18 Years Old or Older: A Systematic Review and Meta-Analysis. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2022;19(2):818. doi:10.3390/ijerph19020818.
- Jordan K, Murchu EO, Comber L, et al. Systematic review of the efficacy, effectiveness and safety of cell-based seasonal influenza vaccines for the prevention of laboratory-confirmed influenza in individuals ≥18 years of age. Reviews in Medical Virology. 2023;33(3). doi:10.1002/rmv.2332.
- Mc Rose A, Lucaccioni H, Marsh K, et al. Interim 2024/25 influenza vaccine effectiveness: eight European studies, September 2024 to January 2025. 2025;30(7):2500102. doi:10.2807/1560-7917.ES.2025.30.7.2500102.
- Lucaccioni H, Pozo F, Pérez-Gimeno G, et al. Vaccine effectiveness against medically attended, laboratory-confirmed influenza in the I-MOVE primary care network in Europe, VEBIS project, 2024/25. Expert Review of Vaccines. 2026;25(1):2645378. doi:10.1080/14760584.2026.2645378.
- C. Sağlık Bakanlığı. Mevsimsel Grip Hastalığı (Grip) Nedir? 14 Ocak 2026. Sağlık Bakanlığı grip bilgilendirmesi
- National Advisory Committee on Immunization (NACI). Statement on seasonal influenza vaccines for 2025–2026. Public Health Agency of Canada. 2025. NACI influenza vaccine statement
