Grip Aşısı Yaptırmak Şart mı? Türkiye’de Grip Aşısı Zorunlu mu?

Grip aşısı yaptırmak şart mı? Türkiye’de grip aşısı genel nüfus için zorunlu değildir. Grip aşısı, kişinin sağlık durumuna ve grip nedeniyle ciddi hastalık veya komplikasyon geçirme riskine göre önerilen mevsimsel bir aşıdır. Özellikle 65 yaş ve üzerindeki kişiler, gebeler, küçük çocuklar, kronik hastalığı bulunanlar ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler grip komplikasyonları açısından daha yüksek risk taşıdığı için yıllık grip aşısından daha fazla yarar görebilir.

Dünya Sağlık Örgütü (WHO), grip komplikasyonları açısından yüksek risk taşıyan grupların yanı sıra sağlık çalışanlarında da yıllık grip aşılamasını özellikle önemsemektedir. ABD Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezleri (CDC) ise kontrendikasyonu bulunmayan 6 ay ve üzerindeki herkes için her yıl grip aşısını önermektedir. Bu öneriler tıbbi tavsiyelerdir; Türkiye’de grip aşısının genel nüfus için yasal olarak zorunlu olduğu anlamına gelmez.

Grip aşısı Türkiye’de zorunlu mu?

Hayır. Grip aşısı Türkiye’de genel nüfus için zorunlu değildir.

Grip aşısı, rutin çocukluk çağı aşıları gibi genel bir zorunluluk kapsamında uygulanmaz. Sağlık Bakanlığı grip aşısını özellikle grip enfeksiyonu açısından risk taşıyan gruplar için önermektedir.Burada önemli bir ayrım vardır: Bir aşının önerilmesi ile zorunlu olması aynı şey değildir. Grip aşısı belirli kişilere tıbben güçlü biçimde önerilebilir; ancak bu durum tek başına aşının herkes için zorunlu olduğu anlamına gelmez.

Türkiye’de ayrıca belirli risk gruplarındaki kişilerin grip aşısı bedelleri, belirli koşullar altında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanabilmektedir. Bu uygulama da grip aşısının zorunlu olduğu anlamına gelmez. Sağlık Bakanlığı’nın solunum yolu virüsleri sürveyans raporlarında risk grupları ve SGK geri ödeme koşulları ayrıca belirtilmektedir.

Grip aşısı kimlere önerilir?

Grip herkeste görülebilir; ancak bazı kişilerde enfeksiyonun ağır seyretme, hastaneye yatış veya ciddi komplikasyonlara yol açma riski daha yüksektir.

WHO’ya göre özellikle şu gruplar grip komplikasyonları açısından daha yüksek risk taşır:

• 65 yaş ve üzerindeki kişiler
• Gebeler
• 5 yaşın altındaki çocuklar, özellikle daha küçük yaş grupları
• Kronik kalp ve akciğer hastalığı bulunanlar
• Diyabet gibi kronik metabolik hastalığı bulunanlar
• Kronik böbrek, karaciğer, nörolojik veya hematolojik hastalığı olanlar
• Bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler
• Sağlık çalışanları ve bakım hizmeti veren kişiler

WHO, bu gruplarda yıllık grip aşılamasını özellikle önemsemektedir.

Türkiye Sağlık Bakanlığı’nın yayımladığı grip sürveyans bilgilerinde de 65 yaş ve üzerindeki kişiler, gebeler, 5 yaş altındaki çocuklar, kronik akciğer ve kalp-damar hastalığı bulunanlar, kronik metabolik ve böbrek hastalığı olanlar, bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler ve sağlık çalışanları risk grupları arasında yer almaktadır.

Sağlıklı bir kişinin grip aşısı olması gerekir mi?

Sağlıklı genç bir yetişkin için grip aşısı zorunlu değildir. Bununla birlikte, uluslararası kılavuzlar yaş sınırını ve tıbbi uygunluğu dikkate alarak daha geniş bir nüfusa yıllık grip aşısını önermektedir.Örneğin CDC, kontrendikasyonu bulunmayan 6 ay ve üzerindeki herkesin her yıl grip aşısı olmasını önermektedir. Bu yaklaşım yalnızca yüksek riskli kişileri değil, grip enfeksiyonunun kendisini ve buna bağlı komplikasyonları azaltmayı amaçlar.

Dolayısıyla “Risk grubunda değilim, grip aşısı yaptırmam kesinlikle gerekmez” şeklinde genel bir tıbbi kural bulunmaz. Aşı kararında yaş, gebelik, kronik hastalıklar, bağışıklık durumu, önceki aşı reaksiyonları ve kişinin grip virüsüyle karşılaşma olasılığı birlikte değerlendirilir.

Grip aşısı gribi tamamen önler mi?

Grip aşısı %100 koruma sağlamaz. Bunun temel nedenlerinden biri, influenza virüslerinin zaman içinde değişebilmesi ve dolaşımdaki virüslerle aşıdaki suşlar arasındaki uyumun sezondan sezona değişebilmesidir.Bununla birlikte grip aşısı, influenza enfeksiyonundan ve özellikle enfeksiyonun ciddi sonuçlarından korunmada en önemli koruyucu yöntemlerden biridir. WHO, influenza aşılamasını gribi önlemenin en iyi yollarından biri olarak tanımlamaktadır. Aşının etkinliği yaş, bağışıklık durumu, dolaşımdaki virüsler ile aşı suşları arasındaki uyum ve sezon gibi faktörlerden etkilenebilir.Bu nedenle grip aşısından beklenen sonuç “hiç grip olmamak” şeklinde düşünülmemelidir. Aşılama, hastalığa yakalanma ve özellikle ağır hastalık riskinin azaltılmasına katkı sağlar.

Grip aşısı her yıl yapılmalı mı?

Evet, grip aşısı genel olarak her yıl yeniden yapılır.İnfluenza virüsleri zaman içinde değişebildiği için grip aşılarının içeriği düzenli olarak güncellenir. Ayrıca aşılamayla oluşan bağışıklık zaman içinde azalabilir.

WHO, influenza aşısının her yıl uygulanmasını önermektedir. Türkiye Sağlık Bakanlığı da grip aşısının her yıl yeniden hazırlandığını ve önceki yılın aşısının yeni sezon için kullanılmadığını belirtmektedir.Bu nedenle geçen yıl grip aşısı olmuş olmak, yeni grip sezonunda aşılamanın gereksiz olduğu anlamına gelmez.

Grip aşısı ne zaman yapılmalı?

Grip aşısının zamanı ülkenin grip sezonuna göre değişebilir. Türkiye’de grip aktivitesi sonbahar ve kış aylarında önem kazandığından, aşılamanın grip sezonu başlamadan önce yapılması genellikle tercih edilir.Bununla birlikte ideal dönem geçmiş olsa bile grip sezonu devam ettiği sürece aşılamanın yararı olabilir. Aşının uygulanacağı tarih, kişinin yaşı, sağlık durumu ve o dönemdeki influenza dolaşımı dikkate alınarak belirlenebilir.

Türkiye’de belirli risk grupları açısından SGK’nın geri ödeme uygulamasında Eylül-Şubat ayları arasında yapılan aşılama için özel koşullar bulunmaktadır. Bu durum tıbbi olarak aşının yalnızca bu aylarda yapılabileceği anlamına gelmez; SGK geri ödeme koşulları ile aşılama için tıbbi olarak uygun zaman birbirinden ayrı değerlendirilmelidir.

Gebelikte grip aşısı şart mı?

Gebelikte grip enfeksiyonu daha ciddi seyredebildiği için grip aşısı önemli bir koruyucu sağlık uygulamasıdır.WHO, gebeleri grip komplikasyonları açısından yüksek riskli gruplar arasında kabul etmekte ve gebelikte yıllık grip aşılamasını önermektedir.

Burada Türkiye’deki SGK geri ödeme koşulları ile tıbbi öneriyi ayırmak gerekir. Türkiye’deki mevcut sürveyans bilgilerinde SGK’nın geri ödeme koşulları açısından gebeliğin ikinci veya üçüncü trimesteri ayrıca belirtilmektedir. Bu, tıbbi olarak grip aşısının yalnızca gebeliğin ikinci veya üçüncü trimesterinde yapılabileceği anlamına gelmez.Gebelik sırasında aşının zamanı ve uygunluğu kadın doğum uzmanı veya aile hekimiyle değerlendirilmelidir.

Çocuklara grip aşısı yapılır mı?

Grip aşıları genel olarak 6 aylık ve üzerindeki çocuklarda kullanılabilir; ancak çocuğun yaşı, kullanılan aşının ruhsatı ve aşılama öyküsü dikkate alınmalıdır.WHO, özellikle 5 yaşın altındaki çocukları influenza komplikasyonları açısından yüksek riskli grup olarak kabul etmektedir.

Türkiye Sağlık Bakanlığı da 5 yaş altındaki çocukları grip açısından risk grupları arasında saymaktadır. Ayrıca uzun süreli asetilsalisilik asit tedavisi alan 6 ay-18 yaş arasındaki çocuk ve gençler de özel risk grupları arasında yer almaktadır.Çocuğa hangi aşının, hangi dozda ve hangi aralıklarla uygulanacağı çocuk doktoru veya aile hekimi tarafından belirlenmelidir.

Grip aşısı SGK tarafından karşılanıyor mu?

Bazı kişilerde evet. Ancak grip aşısının SGK tarafından karşılanması herkes için aynı koşullara bağlı değildir.Türkiye’deki mevcut Sağlık Bakanlığı bilgilerine göre belirli risk gruplarında grip aşısı, hekim tarafından reçete edilmesi ve ilgili hastalık veya durumun gerekli şekilde belgelenmesi koşuluyla SGK kapsamında karşılanabilmektedir.

Bu kapsamda 65 yaş ve üzerindeki kişiler ile yaşlı bakımevi ve huzurevi sakinleri; gebeliğin ikinci veya üçüncü trimesterindeki gebeler; belirli kronik akciğer ve kalp-damar hastalıkları, metabolik hastalıklar, kronik böbrek yetmezliği, kan hastalıkları veya bağışıklık sistemi baskılanması bulunan kişiler ile uzun süreli aspirin tedavisi alan 6 ay-18 yaş grubundaki çocuk ve gençler için özel geri ödeme koşulları bulunmaktadır.

Sağlık çalışanları ise farklı bir uygulamaya tabidir. Sağlık Bakanlığı, sağlık çalışanları için grip aşısını her yıl temin ederek ücretsiz uygulanmasını sağlamaktadır.Geri ödeme kuralları zaman içinde değişebileceğinden, aşı yaptırmadan önce güncel SGK ve Sağlık Bakanlığı uygulamasının kontrol edilmesi gerekir.

Grip aşısının yan etkileri var mı?

Grip aşıları genellikle iyi tolere edilir. Aşıdan sonra enjeksiyon yerinde ağrı, kızarıklık veya şişlik; halsizlik, baş ağrısı veya hafif ateş gibi geçici yan etkiler görülebilir.Bu belirtiler çoğunlukla kısa sürelidir.

Grip aşısının grip hastalığına yol açtığı düşüncesi doğru değildir. Kullanılan inaktif grip aşıları enfeksiyon oluşturacak şekilde canlı influenza virüsü içermez. Canlı attenüe influenza aşıları ise farklı bir aşı türüdür ve belirli yaş ve sağlık koşullarında kullanılır. WHO, farklı influenza aşılarının mevcut olduğunu ve aşıların güvenlilik ve etkinliğinin uzun yıllardır değerlendirildiğini belirtmektedir.Daha önce grip aşısına karşı ciddi alerjik reaksiyon geçirenler veya aşı konusunda özel tıbbi durumu bulunanlar, yeni dozdan önce sağlık profesyoneline bilgi vermelidir.

Kimler grip aşısı olmadan önce doktora danışmalı?

Her tıbbi uygulamada olduğu gibi grip aşısında da kişinin özel sağlık koşulları dikkate alınmalıdır. Özellikle daha önce grip aşısı sonrasında ciddi alerjik reaksiyon gelişmişse, mevcut önemli bir hastalık varsa veya bağışıklık sistemiyle ilgili özel bir durum söz konusuysa aşı öncesinde hekim değerlendirmesi gerekir.Ayrıca akut olarak ateşli veya orta-ağır şiddette hastalık geçiren kişilerde aşının zamanlaması sağlık profesyoneli tarafından belirlenebilir.