Sağlığınız için sorumlu ve duyarlı bilgi kaynağınız
Sağlığınız için sorumlu ve duyarlı bilgi kaynağınız
Tarama testleri sağlıklı ya da hastalık belirtisi gösteren tüm yenidoğan bebeklere uygulanır. Genellikle basit testlerdir, işlem sırasında bebeğe zarar vermez, ağrı yapmaz. Halk sağlığı programları arasında önemli bir yere sahiptir.
Yenidoğan topuk kanı taraması için her bebekten doğum sonrası topuktan birkaç damla kan alınır. Bu kandan bazı hastalıklar için test yapılır. Test sonuçları kesin hastalık tanısı için yeterli olmayabilir. Ancak hastalıktan şüphelenilmesi, ileri tetkik yapılması için gereklidir.
Yenidoğan işitme taraması üç aşamada yapılır. İlk tarama doğumdan sonra ilk 72 saat içinde, ikincisi doğumdan sonra 7-15 gün içinde, sonuncusu ise doğumdan sonra 15-30 gün içinde yapılır.
Akne, pilosebase denilen cilt yapısının kronik inflamatuar hastalığıdır. Hemen tüm yaşlarda görülebilir ancak genellikle ergenlik dönemine geçişin işaretidir.
Trombositler kemik iliğinde megakaryosit adı verilen başlangıç hücrelerinden farklılaşarak üretilen ve kanda pıhtılaşma süreçlerine müdahil olan küçük hücrelerdir. Kanda ortalama 150.000-400.000/mm3 trombosit bulunur. Trombositler trombopoetin adlı bir proteinin tetiklemesiyle üretilir. Trombositlerin ortalama ömürleri 8-10 gündür. Ömrü biten trombositler dalakta parçalanır. Trombositlerin yaklaşık %70’i kan dolaşımında %30’u da dalakta bulunur.
Beyaz kan hücresi sayısı laboratuvar testlerinde WBC olarak ifade edilir. Kandaki lökosit sayısı da denir. Lökositler kendine has kan hücreleri grubudur ve kanda enfeksiyonlara karşı savaşan hücrelerdir. WBC değeri bu grup hücrelerin belirli bir hacimdeki toplam sayısıdır. Vücutta enfeksiyon varlığında veya bazı nadir hastalıklarda sayıları yükselir. Bazı durumlarda da sayıları düşebilir.
UIBC testi transferrinlerin ne kadarının demir bağlamadığını ölçerken TIBC ise buna ek olarak kandaki toplam demir miktarının da ölçülmesini sağlar.
Lökositler kendine has kan hücreleri grubudur ve kanda enfeksiyonlara karşı savaşan hücrelerdir. WBC değeri bu grup hücrelerin belirli bir hacimdeki toplam sayısıdır. Vücutta enfeksiyon varlığında veya bazı nadir hastalıklarda sayıları yükselir. Bazı durumlarda da sayıları düşebilir.
Tam kan sayımındaki eritrosit adı verilen kırmızı kan hücrelerinin sayısı önemli testlerden biridir. Tam kan testinde genellikle RBC olarak kısaltılırlar. Eritrositler kanda vücudun ihtiyacı olan oksijeni organ ve dokulara taşıyan hemoglobin adı verilen bir madde içerir.
LDH, özellikle kalp kası, eritrositler, böbrek, iskelet kası, karaciğer ve akciğerde yaygın olarak bulunmaktadır. Buralarda farklı yapılarda bulunur. Bu farklı yapılara onun izoenzimleri denir.
AST karaciğer hücrelerinde salgılanan enzimlerden bir tanesidir. Aminotransferazlar grubunun üyesidir. Diğer üyesi ise alanin aminotransferaz (ALT) enzimidir. AST’nin normal değeri 0-50 U/L’dir. Aspartat aminotransferaz (AST) karaciğer hastalıklarında izlenen testlerden birisidir.
ALT karaciğerde üretilen ve aminotransferaz grubu enzimlerden birisidir. Sadece hücre içi bir enzimdir. Karaciğerde hepatosellüler nekrozu gösteren testlerdendir. Çoğunlukla karaciğerde, az bir kısmı da kalp kası ve iskelet kaslarında bulunur.
GGT karaciğer hücrelerinde üretilen ve vücutta en çok böbreklerde bulunan bir enzimdir. Karaciğer ve böbrekler dışında pankreas, bağırsak, dalak, kalp, beyin ve seminal veziküller gibi diğer dokularda hücre zarlarında bulunmaktadır. Hücrelerdeki aminoasitlerin ve diğer birçok protein artıklarının taşınmasını aktive eder. GGT karaciğer tarafından temizlenerek atılırken az bir kısmı da böbreklerle atılır.
Karaciğerde üretilen üre suda çözünebildiği için idrarla atılabilmektedir. Üre az miktarda da ter, süt ve gözyaşında da bulunduğu tespit edilmiştir. İdrarla atılamayan ürenin kandaki seviyesinde artış görülür.
Kreatinin değeri daha çok böbrek rahatsızlıklarının ve böbrek fonksiyonlarının izlenmesinde kullanılmaktadır. Ancak kronik böbrek yetmezliği ve böbrek fonksiyon kaybı gibi rahatsızlıklarda serum kreatinin ölçümü yeterince hassas bilgi sunmayabilir. Bu gibi durumlarda idrarda kreatinin klirensi değrelendirilmesi gerekebilir.
Kanda kreatin kinazın/kreatin fosfokinazın yüksek seviyelerde bulunması dokuda hasar olduğunu gösterir. Ancak hangi dokuda hasar olduğunu tespit edebilmek için kreatin kinazın izoenzimlerinden faydalanılır.
Total kolesterol testi kandaki kolesterol seviyesini değerlendirmek için kullanılır. Özellikle koroner kalp hastalığı ile ilişkili risk değerlendirilmesi ve riski yüksek hastaların takibi sırasında kullanılır.
LDL kanda düşük dansiteli kolesterolü tüm vücut hücrelerine taşıyan bir lipoproteindir. Kanda bu lipoproteinin artması düşük dansiteli kolesterolün hücrelere taşınması sürecinin yoğunluğunu gösterir.
HDL kolesterol damarlardaki kolesterolün karaciğere taşınması halidir. HDL değerinin yüksek olması bu taşınma işleminin hızlandığını göstermektedir.
Ağız kokusunun en sık rastlanılan nedeni diş ve dişeti hastalıklarıdır. Dişler üzerinde veya arasında kalan gıda parçaları bakteri oluşumuna, diş plaklarına, diş taşlarına ve diş eti enfeksiyonlarına neden olur. Gerek diş eti hastalıkları, gerekse diş plakları ve çürükleri ağız kokusu nedeni olabilir.
Dişler arası boşluklar yemek artıkları toplar. Bu artıklar diş fırçaları ile temizlense de kalan parçalar zamanla diş taşlarına sebep olur. Diş fırçaları diş taşlarının giderilmesinde yeterli olmayabilir. Dişler arasındaki boşlukları temizlemek amacıyla diş ipi kullanılır.
Mide ülseri midenin herhangi bir bölümünde farklı büyüklük ve derinliklerde gelişebilir. Ülser duodenumda (midenin ince bağırsağa bağlandığı ince barsak bölümü, on iki parmak bağırsağı) gelişirse duodenal ülser adını alır. Genellikle belirtiler mide ülseri ile aynıdır. Tedavileri de benzerdir.
Panik bozukluk hastaları çoğunlukla şikayetleri nedeniyle birçok klinikte muayene olmuş, tetkikler yaptırmış hatta tedavi başlanmıştır. Hasta birçok kez kalp krizi geçirmek, felç olmak vs şikayetlerle acil servislerde takip edilmiş olabilir. Hastanın anamnez ve muayene bulguları ile hastalık tanısı konulabilir.
Panik bozukluk, aniden ortaya çıkan, insanı korku ve yoğun sıkıntı içinde bırakan, krizler halinde gelen nöbetlerdir. Bir anksiyete bozukluğudur. Normal yaşantımızda herkes bazı dönemlerde aşırı kaygı ve panik hissini yaşar. Bu his yaşanan bir olaya, olası bir aktiviteye bağlı olarak gelişir.