Tiroidektomi Nedir? Tiroid Ameliyatı Nasıl Yapılır ve Kimlere Uygulanır?

Tiroidektomi Nedir?

Tiroidektomi, tiroid bezinin cerrahi olarak tamamen veya kısmen çıkarılması işlemidir. Tiroid bezinin tamamının çıkarılmasına total tiroidektomi, yalnızca bir lobunun veya belirli bir bölümünün çıkarılmasına ise parsiyel tiroidektomi (lobektomi veya hemitiroidektomi) adı verilir.

Tiroidektomi; tiroid kanseri, malignite şüphesi taşıyan nodüller, büyük guatr, çevre dokulara baskı yapan tiroid büyümeleri ve ilaç tedavisiyle kontrol altına alınamayan bazı hipertiroidi hastalarında uygulanan en etkili cerrahi tedavi yöntemlerinden biridir.

Günümüzde tiroidektomi çoğunlukla açık cerrahi teknikle gerçekleştirilmektedir. Bununla birlikte uygun hasta grubunda endoskopik veya robotik cerrahi gibi minimal invaziv yöntemler de tercih edilebilmektedir.

Tiroid Bezi Neden Önemlidir?

Tiroid bezi, boynun ön kısmında, soluk borusunun önünde yer alan ve vücudun en büyük endokrin bezlerinden biridir. Salgıladığı T3 (Triiyodotironin) ve T4 (Tiroksin) hormonları; metabolizma hızını, kalp fonksiyonlarını, vücut sıcaklığını, enerji üretimini, büyüme ve gelişmeyi düzenleyen temel hormonlardır.

Tiroid bezinin arka yüzünde genellikle dört adet paratiroid bezi bulunur. Bu bezler, kandaki kalsiyum seviyesini düzenleyen paratiroid hormonu (PTH) salgılar. Bu nedenle tiroidektomi sırasında paratiroid bezlerinin korunması büyük önem taşır.

Tiroid bezi anatomik olarak oldukça hassas bir bölgede yer alır. Çevresinde;

Soluk borusu (trakea)
Yemek borusu (özofagus)
Ana atardamar ve toplardamarlar
Lenf damarları
Ses tellerini hareket ettiren rekürren laringeal sinirler
Üst laringeal sinir

bulunmaktadır. Ayrıca tiroid bezi oldukça zengin bir damar ağına sahip olduğu için cerrahi sırasında dikkatli diseksiyon ve deneyimli cerrahi yaklaşım büyük önem taşır.

Tiroidektomi Hangi Durumlarda Yapılır?

Her tiroid hastalığı ameliyat gerektirmez. Cerrahi kararı; hastanın klinik bulguları, hormon düzeyleri, görüntüleme yöntemleri ve biyopsi sonuçları birlikte değerlendirilerek verilir.

Tiroidektomi aşağıdaki durumlarda önerilebilir:

Tiroid Nodülleri

Tiroid nodüllerinin büyük bölümü iyi huyludur. Ancak aşağıdaki durumlarda cerrahi düşünülebilir:

Kanser şüphesi bulunan nodüller
İnce iğne aspirasyon biyopsisinde şüpheli sonuç elde edilmesi
Hızla büyüyen nodüller
Soluk borusuna veya yemek borusuna baskı yapan büyük nodüller
Kozmetik açıdan belirgin boyun şişliği oluşturan nodüller

Hipertiroidizm

İlaç tedavisi veya radyoaktif iyot tedavisinin uygun olmadığı ya da başarısız olduğu hastalarda tiroidektomi uygulanabilir.

Cerrahi özellikle;

Büyük guatrı bulunan hastalarda
Gebelik planlayan bazı hastalarda
Tiroid kanseri şüphesi olan olgularda
İlaç tedavisine rağmen kontrol sağlanamayan hastalarda tercih edilmektedir.

Guatr

Büyük guatr;

Nefes darlığı
Yutma güçlüğü
Boyunda bası hissi
Kozmetik deformite

oluşturuyorsa cerrahi tedavi önerilebilir.

Göğüs boşluğuna doğru uzanan (substernal guatr) olgularda da tiroidektomi gerekebilir.

Graves Hastalığı

Graves hastalığında ilk tedavi seçeneği çoğunlukla ilaç tedavisidir. Ancak;

İlaç tedavisinin başarısız olması
Sık hastalık tekrarı
Büyük guatr bulunması
Gebelik planlanması
Tiroid kanseri şüphesinin bulunması
Radyoaktif iyot tedavisinin uygun olmaması

gibi durumlarda tiroidektomi tercih edilebilir.

Tiroid Kanserleri

Tiroidektomi aşağıdaki tiroid kanserlerinin tedavisinde temel cerrahi yöntemdir:

Papiller tiroid kanseri
Foliküler tiroid kanseri
Medüller tiroid kanseri
Uygun seçilmiş olgularda anaplastik tiroid kanseri
Bazı primer tiroid lenfomaları
Tiroid bezine metastaz yapan diğer kanserler

Kanserin türüne, boyutuna ve yayılımına göre total veya parsiyel tiroidektomi uygulanabilir. Gerektiğinde boyun lenf nodlarının çıkarılması (boyun diseksiyonu) da ameliyata eklenebilir.

Tiroidektomi Öncesi Değerlendirme

Ameliyat öncesinde hastanın ayrıntılı olarak değerlendirilmesi gerekir.

Bu süreçte aşağıdaki incelemeler yapılabilir:

Tiroid ultrasonografisi
Boyun lenf nodlarının değerlendirilmesi
Tiroid fonksiyon testleri (TSH, Serbest T3, Serbest T4)
Tiroid antikorları
Kalsiyum ve PTH düzeyleri
İnce iğne aspirasyon biyopsisi
Bilgisayarlı tomografi (BT)
Manyetik rezonans görüntüleme (MR)
Gerektiğinde PET-BT
Ses tellerinin değerlendirilmesi amacıyla laringoskopi
Bazı hastalarda genetik analizler (özellikle medüller tiroid kanseri şüphesinde)

Göğüs içine uzanan büyük guatrlarda toraks BT incelemesi de planlanabilir.

Tiroidektomi Nasıl Yapılır?

Tiroidektomi genel anestezi altında gerçekleştirilen bir ameliyattır.

Cerrah, boynun ön kısmındaki doğal cilt kıvrımlarına paralel küçük bir kesi yaparak tiroid bezine ulaşır. Ameliyat sırasında;

Rekürren laringeal sinirler korunur.
Paratiroid bezlerinin canlılığı korunmaya çalışılır.
Gerekli durumlarda lenf nodları çıkarılır.

Operasyonun süresi yapılacak cerrahinin kapsamına göre değişmekle birlikte genellikle 1–3 saat arasında tamamlanmaktadır.

Tiroidektomi Sonrası İyileşme Süreci

Hastaların büyük bölümü ameliyattan sonraki ilk 24–48 saat içerisinde taburcu edilebilir.

İlk günlerde;

Hafif boğaz ağrısı
Boyunda gerginlik hissi
Yutkunurken rahatsızlık
Hafif ses değişikliği

görülebilir. Bu şikâyetler çoğunlukla geçicidir.

Total tiroidektomi yapılan hastalarda yaşam boyu tiroid hormonu replasman tedavisi gerekir.

Bazı hastalarda geçici kalsiyum desteği de başlanabilir.

Tiroidektominin Olası Riskleri ve Komplikasyonları

Deneyimli cerrahlar tarafından uygulandığında tiroidektomi güvenli bir ameliyat olsa da her cerrahi girişimde olduğu gibi bazı riskler bulunmaktadır.

Olası komplikasyonlar şunlardır:

Kanama ve boyunda hematom
Hava yolunu sıkıştırabilecek ciddi boyun kanaması (nadir ancak acil müdahale gerektirir)
Geçici veya kalıcı hipoparatiroidizm
Geçici veya kalıcı hipokalsemi
Rekürren laringeal sinir yaralanmasına bağlı ses kısıklığı
Üst laringeal sinir yaralanması
Ameliyat yeri enfeksiyonu (nadir)
Yutma güçlüğü
Trakea yaralanması
Yemek borusu yaralanması
Şil (chyle) kaçağı
Horner sendromu (çok nadir)

Bu komplikasyonların görülme sıklığı; hastalığın yaygınlığına, uygulanan cerrahinin kapsamına ve cerrahın deneyimine göre değişiklik gösterebilir.

Tiroidektomi Sonrası Yaşam

Tiroidektomi sonrasında hastaların büyük çoğunluğu normal günlük yaşamlarına kısa sürede dönebilmektedir.

Total tiroidektomi uygulanan bireylerde tiroid hormonunun yerine konulması amacıyla levotiroksin tedavisi başlanır. Düzenli ilaç kullanımı ve belirli aralıklarla yapılacak hormon kontrolleri sayesinde hastalar normal yaşamlarını sürdürebilir.

Tiroid kanseri nedeniyle ameliyat edilen hastalarda ise patoloji sonucuna göre radyoaktif iyot tedavisi ve düzenli takip gerekebilir.

Sık Sorulan Sorular

Tiroidektomi kaç saat sürer?

Ameliyatın kapsamına göre değişmekle birlikte genellikle 1–3 saat arasında tamamlanır.

Tiroidektomi sonrası ses kısıklığı kalıcı olur mu?

Ameliyat sonrasında geçici ses değişiklikleri görülebilir. Kalıcı ses kısıklığı ise deneyimli merkezlerde oldukça nadirdir.

Tiroidektomi sonrası ilaç kullanmak gerekir mi?

Total tiroidektomi yapılan hastalarda ömür boyu tiroid hormonu replasman tedavisi gerekir. Parsiyel tiroidektomi sonrasında ise ilaç gereksinimi kalan tiroid dokusunun fonksiyonuna göre değişebilir.

Tiroidektomi sonrası ne zaman normal yaşama dönülür?

Çoğu hasta 1–2 hafta içinde günlük yaşamına dönebilir. Fiziksel olarak ağır aktiviteler için ise cerrahın önerileri doğrultusunda hareket edilmelidir.

Tiroidektomi; tiroid kanseri, büyük guatr, seçilmiş hipertiroidi olguları ve malignite şüphesi taşıyan tiroid nodüllerinin tedavisinde güvenle uygulanan cerrahi bir yöntemdir. Günümüzde gelişmiş cerrahi teknikler ve deneyimli ekipler sayesinde komplikasyon oranları oldukça düşüktür. Ameliyat kararı; hastanın klinik durumu, görüntüleme bulguları, laboratuvar sonuçları ve patolojik değerlendirmeler birlikte ele alınarak bireysel olarak planlanmalıdır.