Bağırsak Mikrobiyotası ile Uyku Arasında Yeni Bir Bağlantı mı? Bilim İnsanları “Bağırsak–Uyku Ekseni”ni Mercek Altına Aldı

Uykusuzluk, uyku apnesi, sirkadiyen ritim bozuklukları ve REM uykusu davranış bozukluğu yalnızca beynin ve sinir sisteminin sorunları olmayabilir. 2026 yılında yayımlanan kapsamlı bir derleme, uyku ve sirkadiyen bozukluklarla bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişkiye dair insan çalışmalarını bir araya getirerek dikkat çekici bir tablo ortaya koydu: Uyku bozulduğunda bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliği ve bileşimi değişebiliyor; ancak bunun neden mi sonuç mu olduğu henüz kesin olarak bilinmiyor.

Uyku ile bağırsaklar arasındaki ilişki son yıllarda giderek daha fazla araştırılıyor. Bunun temelinde, bağırsakta yaşayan mikroorganizmaların yalnızca sindirim süreçlerinde görev yapan pasif canlılar olmadığının anlaşılması yatıyor. Bağırsak mikrobiyotası; bağışıklık sistemi, metabolizma, hormonlar, inflamasyon, bağırsak bariyeri ve beyin fonksiyonlarıyla karşılıklı etkileşim içerisinde.

2026 yılında Sleep Medicine dergisinde yayımlanan “The gut-sleep connection: a scoping review into microbiome alterations in sleep-wake and circadian disorders” başlıklı çalışma, bu alandaki insan araştırmalarını geniş kapsamda değerlendirdi. Livia G. Fregolente ve arkadaşlarının hazırladığı derlemede MEDLINE, Embase ve Cochrane veri tabanlarında Şubat 2024’e kadar yapılan taramada 2.059 kayıt değerlendirildi ve uygunluk kriterlerini karşılayan 54 çalışma incelemeye alındı. Çalışmaların 38’i gözlemsel, 9’u müdahale çalışması, 7’si ise genom çapında ilişkilendirme veya Mendelian randomizasyon araştırmasıydı.

Araştırmacıların ulaştığı temel sonuç ise oldukça önemli:

Uyku ve sirkadiyen ritim bozuklukları ile bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler arasında tekrarlanan ilişkiler bulunuyor; ancak bugün için bağırsak mikrobiyotasının uyku bozukluklarının doğrudan nedeni olduğunu söylemek mümkün değil.

Uykusuzluk ile bağırsak bakterileri arasında ne oluyor?

Çalışmada en fazla araştırılan uyku bozukluğu kronik insomnia, yani kronik uykusuzluk oldu. Toplam 15 çalışma bu konuya odaklandı.Kronik uykusuzluğu olan bireylerde bazı araştırmalarda bağırsak mikrobiyotasının alfa çeşitliliğinde azalma ve mikrobiyal topluluk yapısında belirgin farklılıklar bildirildi.Buradaki “alfa çeşitliliği”, tek bir kişinin bağırsak mikrobiyotasındaki mikrobiyal çeşitliliği ifade ediyor. Başka bir ifadeyle, bazı uykusuzluk çalışmalarında bağırsak mikrobiyotasının daha az çeşitli bir yapıya kaydığı görüldü.

Araştırmalarda özellikle şu bakteri grupları üzerinde duruldu:

• Faecalibacterium
• Blautia
• Bacteroides
• Prevotella
• Lachnospira
• Lachnoclostridium
• Coprococcus
• Ruminococcaceae
• Lachnospiraceae
• Prevotellaceae
• Bacteroidaceae

Ancak burada önemli bir ayrıntı var: Bu bakterilerin tamamı bütün çalışmalarda aynı yönde değişmedi.Örneğin bazı araştırmalarda Faecalibacterium düzeyleri düşük bulunurken, bazı çalışmalarda Blautia artışı bildirildi. Başka araştırmalarda ise farklı Prevotella, Lachnospira veya Bacteroides türlerinde değişiklikler görüldü.Bu durum, “uykusuzluk bakterisi” olarak tek bir mikroorganizmanın tanımlanmasını şu an için mümkün kılmıyor.

Peki neden özellikle bu bakteriler önemli?

Çünkü bu mikroorganizmaların önemli bir bölümü bağırsakta karbonhidratların fermantasyonunda ve kısa zincirli yağ asitlerinin (SCFA) üretiminde rol oynuyor.

Başta:

• bütirat,
• asetat,
• propiyonat

olmak üzere SCFA’lar bağırsak epitelinin bütünlüğü, bağışıklık yanıtının düzenlenmesi, metabolik denge ve inflamasyonun kontrolünde önemli işlevlere sahip.Dolayısıyla bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin yalnızca “bakteri sayısındaki değişiklik” olmadığı düşünülüyor. Mikrobiyal topluluğun metabolik faaliyetleri de değişebilir.

Bağırsak mikrobiyotası beyni nasıl etkileyebilir?

Burada devreye mikrobiyota–bağırsak–beyin ekseni giriyor.Bağırsak bakterileri tarafından üretilen veya dönüştürülen çeşitli moleküller dolaşıma geçerek bağışıklık, metabolizma ve nöroendokrin sistemleri etkileyebilir.

Araştırmalarda özellikle:

SCFA’lar → safra asitleri → triptofan metabolitleri → inflamatuvar sinyaller

gibi biyolojik yollar üzerinde duruluyor.Bu moleküller bağırsak bariyerinin bütünlüğünden bağışıklık sistemine, hormonal düzenlemeden sinir sistemi faaliyetlerine kadar birçok süreci etkileyebilir.Uykusuzluk çalışmalarında bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliklerin IL-6 gibi inflamasyon belirteçleri ve kortizol düzeyleriyle ilişkili bulunması da bu nedenle dikkat çekici.Bazı araştırmalarda mikrobiyota değişiklikleri beyin görüntüleme yöntemleriyle ölçülen fonksiyonel değişikliklerle de ilişkilendirildi.Ancak bu sonuçlar, bağırsak bakterilerinin beyindeki değişikliklere doğrudan neden olduğunu göstermiyor. Şimdilik yalnızca iki sistem arasında biyolojik açıdan anlamlı bir bağlantı olabileceğini düşündürüyor.

Uyku apnesinde tablo daha da karmaşık

Çalışmanın ikinci büyük başlığı obstrüktif uyku apnesi (OSA) oldu.OSA sırasında uyku esnasında üst hava yolu tekrar tekrar kısmen veya tamamen tıkanıyor. Bunun sonucunda:

• kandaki oksijen düzeyi düşebiliyor,
• uyku bölünüyor,
• sempatik sinir sistemi aktive oluyor,
• kısa süreli uyanmalar meydana geliyor,
• tekrarlayan hipoksi gelişiyor.

Derlemede OSA ile bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişkiyi inceleyen 12 çalışma değerlendirildi.Çalışmaların bazıları bağırsak mikrobiyotasının çeşitliliğinde ve bileşiminde değişiklikler bildirirken, bazıları alfa veya beta çeşitlilik açısından anlamlı fark bulmadı.

Bu tutarsızlığın önemli bir nedeni olabilir:

Uyku apnesi tek başına ortaya çıkan bir durum değildir.

OSA; obezite, hipertansiyon, tip 2 diyabet, kardiyovasküler hastalık, inme, beslenme biçimi, ilaç kullanımı ve fiziksel aktivite gibi çok sayıda faktörle iç içe.Bunların her biri bağırsak mikrobiyotasını ayrıca değiştirebilir.

OSA’da oksijensizlik bağırsakları etkileyebilir mi?

Araştırmacıların üzerinde durduğu mekanizmalardan biri intermittent hypoxia, yani aralıklı hipoksi.Tekrarlayan oksijen düşüşlerinin bağırsak ortamını ve bağırsak bariyerini etkileyebileceği düşünülüyor.Bağırsak bariyeri bozulduğunda mikrobiyal ürünlerin dolaşıma geçmesi kolaylaşabilir. Bunların başında bakterilerin hücre duvarlarından kaynaklanan lipopolisakkaritler (LPS) geliyor.

LPS’nin dolaşıma geçişinin artması, bağışıklık sisteminin aktivasyonu ve sistemik inflamasyonla ilişkili olabilir.Böylece teorik olarak şu döngü ortaya çıkabilir:

Uyku apnesi → tekrarlayan hipoksi → bağırsak bariyerinde bozulma → mikrobiyal ürünlere maruziyet → inflamasyon → metabolik ve kardiyovasküler etkiler

Ancak bu zincirin insanlarda kesin bir nedensellik ilişkisi olarak kanıtlandığını söylemek henüz mümkün değil.

OSA çalışmalarında hangi bakteriler öne çıkıyor?

Araştırmalarda özellikle şu gruplarda değişiklikler bildirildi:

• Ruminococcaceae
• Lachnospiraceae
• Erysipelotrichaceae
• Peptostreptococcaceae
• Acidaminococcaceae

Cins düzeyinde ise:

• Megamonas
• Bacteroides
• Alistipes
• Bifidobacterium
• Dialister
• Oscillibacter
• Faecalibacterium
• Fusobacterium
• Lachnoclostridium
• Blautia
• Coprococcus
• Prevotella

gibi mikroorganizmalar öne çıktı.Özellikle SCFA üretimiyle ilişkili bazı bakterilerdeki değişiklikler araştırmacıların dikkatini çekiyor.

Fakat yine aynı uyarı geçerli:

Bu bakterilerin bulunması veya azalması OSA’nın nedeni olarak kabul edilemez.

Obezite ve metabolik hastalıklar gibi OSA ile birlikte görülen durumların da aynı mikrobiyal değişikliklere yol açması mümkün.

Narkolepsi ve aşırı uyku hali: Kanıtlar henüz sınırlı

Derlemede merkezi hipersomnolans bozuklukları için veri çok daha sınırlıydı.Araştırmaların büyük bölümü tip 1 narkolepsi üzerine yoğunlaşmıştı.

Bazı çalışmalarda:

• Bacteroidota,
• Bacteroides,
• Flavonifractor,
• Klebsiella,
• Blautia,
• Alloprevotella,
• Ruminiclostridium

gibi gruplarda değişiklikler bildirildi.

Ancak yaş, cinsiyet, vücut kitle indeksi ve ilaç kullanımı gibi faktörler hesaba katıldığında bazı farklılıkların anlamını kaybetmesi dikkat çekti.Bu nedenle narkolepsi için henüz “belirli bir mikrobiyota profili” tanımlanmış değil.Araştırmacılar özellikle narkolepside bağışıklık sistemi, metabolik değişiklikler, iştah düzenlenmesi, kilo değişimi ve kullanılan ilaçlarla bağırsak mikrobiyotası arasındaki ilişkilerin ayrıca araştırılması gerektiğini belirtiyor.

Gece vardiyası bağırsak saatini de değiştirebilir

Araştırmanın en dikkat çekici alanlarından biri de sirkadiyen ritim.İnsan vücudunun yaklaşık 24 saatlik biyolojik ritmi yalnızca beynin uyku-uyanıklık döngüsünü düzenlemiyor. Bağırsak mikrobiyotası da gün içerisinde ritmik değişiklikler gösterebiliyor.

Bu nedenle:

Uyku zamanı + yemek zamanı + ışık maruziyeti + bağırsak mikrobiyotası

birbirinden bağımsız sistemler değil.Gece vardiyası, jet lag, sosyal jet lag ve geç kronotip gibi durumlarda bağırsak mikrobiyotasında değişiklikler bildirilmesi bu açıdan önem taşıyor.

Bazı araştırmalarda vardiyalı çalışma ile:

• Dorea
• Coprococcus
• Ruminococcus
• Alistipes
• Ruminococcaceae

gibi gruplar arasında ilişkiler bulundu.

Bazı çalışmalarda ise Faecalibacterium ve Roseburia gibi bakterilerin azaldığı bildirildi.Ancak burada da beslenme önemli bir karıştırıcı faktör.Gece çalışan bir kişinin yalnızca uyku zamanı değişmiyor; yemek saatleri, öğün içeriği, fiziksel aktivitesi ve ışığa maruz kalma düzeni de değişebiliyor.Dolayısıyla bağırsak mikrobiyotasındaki değişikliğin yalnızca “gece çalışmaktan” kaynaklandığını söylemek mümkün değil.

Jet lag bağırsak mikrobiyotasını geçici olarak değiştirebilir

Çalışmada aktarılan deneysel bulgular, sirkadiyen bozulmanın mikrobiyota üzerindeki etkisine dair ilginç ipuçları sunuyor.Jet lag sonrasında bağırsak mikrobiyotasında değişiklikler gözlendi ve bazı deneylerde bu mikrobiyal değişikliklerin metabolik sonuçlarla ilişkili olabileceği gösterildi.Ancak insan tarafındaki bazı deneylerin örneklem büyüklüğü son derece küçüktü.

Bu nedenle hayvan deneylerinden elde edilen sonuçların doğrudan insanlara uygulanması doğru değil.Yine de araştırmalar, biyolojik saatin bozulmasının bağırsak ekosistemini etkileyebileceği yönündeki hipotezi destekliyor.

REM uykusu davranış bozukluğu neden özellikle önemli?

Çalışmanın bir diğer dikkat çekici bölümü REM uykusu davranış bozukluğu (RBD).RBD’de normal REM uykusu sırasında olması gereken kas atonisinin kaybolması nedeniyle kişi rüyasını fiziksel hareketlerle “uygulayabilir”.

Bu bozukluk nöroloji açısından özellikle önemli çünkü idiyopatik RBD, Parkinson hastalığı ve diğer alfa-sinükleinopatilerin prodromal bir belirtisi olabilir.Burada bağırsak mikrobiyotası araştırmalarının önemi daha da artıyor.Parkinson hastalığında bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler, bağırsak inflamasyonu ve alfa-sinüklein biyolojisi uzun süredir araştırılıyor.RBD çalışmalarında Parkinson hastalığı ile bazı mikrobiyal değişikliklerin örtüşebileceğine ilişkin bulgular elde edildi.

Öne çıkan bakteriler arasında:

• Faecalibacterium
• Roseburia
• Butyricicoccus
• Anaerotruncus
• Eubacterium
• Gordonibacter
• Stenotrophomonas

yer aldı.

Özellikle SCFA üreten bazı bakterilerdeki değişiklikler dikkat çekti.Ancak RBD çalışmalarının örneklem büyüklükleri küçük ve çoğu çalışma kesitsel olduğu için bu bulguların nörodejenerasyonun erken göstergesi olup olmadığı henüz bilinmiyor.

Bütün bu hastalıkların ortak noktası ne olabilir?

Araştırmacıların değerlendirmesi, farklı uyku hastalıklarının birbirinden tamamen bağımsız mikrobiyal süreçler yerine bazı ortak biyolojik mekanizmalar üzerinden bağırsak mikrobiyotasını etkileyebileceğini düşündürüyor.Bu mekanizmalar arasında özellikle dört başlık öne çıkıyor.

1. Beslenme ve öğün saatleri

Uyku bozukluğu çoğu zaman beslenme düzenini de değiştiriyor.Geç saatlerde yemek yemek, öğünlerin düzensizleşmesi veya beslenme kalitesinin bozulması bağırsak bakterilerinin kullanabileceği substratları değiştirebilir.

2. Bağırsak bariyeri

Uyku kaybı ve özellikle OSA’daki aralıklı hipoksinin bağırsak bariyerinin bütünlüğünü etkileyebileceği düşünülüyor.Bariyer fonksiyonunun bozulması mikrobiyal ürünlerin dolaşıma geçişini kolaylaştırabilir.

3. Mikrobiyal metabolitler

Bağırsak bakterilerinin ürettiği:

• kısa zincirli yağ asitleri,
• safra asidi türevleri,
• triptofan metabolitleri,
• çeşitli inflamatuvar ve nöroaktif bileşikler

konak organizmanın metabolik, immün ve nöroendokrin sistemleriyle etkileşebilir.

4. Biyolojik saat

Bağırsak mikrobiyotasının kendisi de ritmik davranış gösteriyor.Uyku-uyanıklık döngüsündeki bozulma, ışık maruziyeti ve yemek saatlerindeki değişiklikler bu mikrobiyal ritimleri etkileyebilir.Buna karşılık mikrobiyal metabolitler de konak hücrelerinin sirkadiyen düzenlenmesine katkıda bulunabilir.

Peki hangisi önce geliyor: Uyku bozukluğu mu, bağırsak bozukluğu mu?

Bilim dünyasının şu anda cevaplayamadığı en önemli soru tam olarak bu.Çünkü mevcut çalışmaların büyük bölümünde aynı anda yalnızca iki durum gözleniyor:

Uyku bozukluğu var → mikrobiyota değişmiş.

Ama bundan şu sonucu çıkarmak mümkün değil:

Mikrobiyota değişti → uyku bozukluğu oluştu.

Tam tersine şu senaryo da mümkün:

Uyku bozuldu → beslenme ve sirkadiyen düzen değişti → mikrobiyota değişti.

Hatta üçüncü bir olasılık daha var:

Beslenme, obezite, ilaç kullanımı, stres, fiziksel aktivite ve metabolik hastalıklar hem uykuyu hem de mikrobiyotayı aynı anda etkiledi.

Dolayısıyla bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklik, hastalığın nedeni değil, ortak risk faktörlerinin bir biyolojik göstergesi de olabilir.2026 tarihli derlemenin en önemli mesajlarından biri de bu nedensellik sorununun henüz çözülememiş olmasıdır. Çalışma, mevcut bulguların “hastalığa özgü mikrobiyal imza” olarak değil, öncelikle hipotez oluşturucu bulgular olarak değerlendirilmesi gerektiğini vurguluyor.

Araştırmalardaki en büyük sorun: Mikrobiyota son derece değişken

Bağırsak mikrobiyotasını araştırmak sanıldığından daha karmaşık.

Bir insanın mikrobiyotasını etkileyen faktörlerin sayısı çok fazla:

• beslenme,
• öğün saatleri,
• yaş,
• cinsiyet,
• vücut ağırlığı,
• fiziksel aktivite,
• ilaçlar,
• antibiyotik kullanımı,
• probiyotik kullanımı,
• gastrointestinal hastalıklar,
• psikiyatrik hastalıklar,
• metabolik hastalıklar,
• coğrafya,
• yaşam tarzı,
• enfeksiyonlar,
• dışkı örneğinin alındığı saat.

Üstelik mikrobiyota araştırmalarında kullanılan yöntemler de aynı değil.Ayrıca mikrobiyota verileri yüksek boyutlu ve kompozisyonel olduğundan, çok sayıda mikrobiyal özellik aynı anda test edildiğinde çoklu karşılaştırma, sıfır değerlerin fazlalığı, batch etkileri, dizileme derinliği ve normalizasyon yöntemleri sonuçları etkileyebiliyor.Bu nedenle tek bir çalışmada bulunan mikrobiyal farklılığın başka bir popülasyonda tekrarlanması son derece önemli.

2026’daki yeni çalışmalar tabloyu biraz daha güçlendiriyor

Derlemenin resmi tarama döneminin ardından yayımlanan yeni çalışmalar da benzer yönde sonuçlar bildirmeye devam ediyor.Yeni insomnia araştırmalarında mikrobiyal değişikliklerin hastalık şiddeti ve uyku kalitesiyle ilişkili olabileceği; bazı çalışmalarda Bacteroides, Prevotella 9 ve Faecalibacterium ile birlikte L-arjinin, L-triptofan ve 4-aminobütanoat metabolizmasıyla ilişkili yolların değiştiği bildirildi.

Bazı araştırmalar ise uykusuzlukta dışkıdaki kısa zincirli yağ asitlerinin azalması ve zonulin artışı gibi bulgular bildirerek bağırsak bariyeri ve mikrobiyal metabolitlerin olası rolüne dikkat çekti.OSA alanında da hastalık şiddeti, mikrobiyal çeşitlilik ve SCFA üreten bakteriler arasında ilişkiler bildiren yeni çalışmalar yayımlandı.

Bunun yanında daha geniş popülasyon araştırmaları; kötü uyku kalitesi, yüksek uyku değişkenliği, geç kronotip ve sosyal jet lag ile mikrobiyal zenginlik ve çeşitlilik arasındaki ilişkileri incelemeye başladı.Yeni bulgular ayrıca huzursuz bacaklar sendromu (RLS) gibi daha önce mikrobiyota açısından daha az araştırılmış uyku bozukluklarında da bağırsak bakterilerinin rolünün araştırılmaya başlandığını gösteriyor.Bütün bunlar alanın hızla büyüdüğünü gösterse de henüz klinikte kullanılabilecek kesin bir “uyku mikrobiyota profili” ortaya çıkmış değil.

Probiyotik veya mikrobiyota tedavisiyle uyku düzeltilebilir mi?

Bu noktada dikkatli olmak gerekiyor.Mevcut veriler bağırsak mikrobiyotasının uyku ile ilişkili olabileceğini gösteriyor; ancak bu, probiyotiklerin uykusuzluğu tedavi ettiği veya bağırsak mikrobiyotasını değiştirerek uyku apnesinin ortadan kaldırılabileceği anlamına gelmiyor.

Derlemede probiyotikler, prebiyotikler, postbiyotikler ve fekal mikrobiyota transplantasyonu gibi yaklaşımların gelecekte araştırılabileceği belirtiliyor.Ancak bunların klinik tedavi olarak kullanılabilmesi için iyi tasarlanmış, kontrollü ve yeterli örneklem büyüklüğüne sahip müdahale çalışmalarına ihtiyaç var.

Örneğin fekal mikrobiyota transplantasyonu üzerine bildirilen gerçek yaşam verilerinde kronik uykusuzluk ve eşlik eden kronik hastalıkları bulunan bazı hastalarda uyku kalitesi ve yaşam kalitesinde iyileşme bildirilmiş olsa da çalışma randomize değildi ve hastaların eşlik eden hastalıkları oldukça heterojendi.Bu nedenle sonuçların doğrudan “mikrobiyota transferi uykusuzluğu tedavi eder” şeklinde yorumlanması doğru olmaz.

Gelecekte araştırmalar nasıl yapılmalı?

Bilim insanlarına göre artık yalnızca “hangi bakteri arttı, hangisi azaldı?” sorusundan daha ileriye geçmek gerekiyor. Gelecekteki çalışmaların:

• uzunlamasına olması,
• aynı kişiden farklı zamanlarda dışkı örnekleri alınması,
• uykunun yalnızca anketlerle değil objektif yöntemlerle değerlendirilmesi,
• sirkadiyen fazın doğrudan ölçülmesi,
• beslenme ve ilaç kullanımının ayrıntılı biçimde kaydedilmesi,
• ve mikrobiyal türlerin yalnızca varlığının değil fonksiyonlarının incelenmesi gerekiyor.

Bu noktada shotgun metagenomik, metatranskriptomik, metabolomik, safra asidi analizi, inflamasyon belirteçleri ve konak sirkadiyen ölçümlerinin birlikte kullanılması önem kazanıyor.

Sonuç: Uyku sorunlarının çözümü bağırsakta mı?

Henüz bilmiyoruz.

Ancak 2026’da yayımlanan kapsamlı derleme, bu sorunun artık ciddi biçimde araştırılmayı hak ettiğini gösteriyor.İnsan çalışmalarının genel tablosunda özellikle insomnia, obstrüktif uyku apnesi, sirkadiyen ritim bozuklukları ve REM uykusu davranış bozukluğu ile bağırsak mikrobiyotasında değişiklikler arasında ilişkiler görülüyor. Derlemenin temel literatüründe insomnia 15 çalışma, OSA 12 çalışma ve sirkadiyen ritim/misalignment fenotipleri 10 çalışma ile en fazla araştırılan başlıklar arasında yer aldı.

Ortak biyolojik noktalar ise özellikle kısa zincirli yağ asidi metabolizması, safra asidi metabolizması, inflamasyon, bağırsak bariyeri ve kardiyometabolik düzenleme çevresinde toplanıyor.Fakat bilimsel açıdan en doğru ifade hâlâ şu:

Bağırsak mikrobiyotasındaki değişiklikler uyku bozukluklarının nedeni olabilir, uyku bozukluğunun sonucu olabilir veya her ikisi de ortak çevresel ve metabolik faktörlerin sonucu olabilir.

Dolayısıyla bugün için “uykusuzluğun nedeni bağırsak bakterileri” demek bilimsel kanıtların ötesine geçer.Asıl heyecan verici nokta ise başka yerde:

Uyku, bağırsak mikrobiyotası, metabolizma, bağışıklık sistemi ve beyin arasındaki ilişkinin tek yönlü değil, çift yönlü ve dinamik bir sistem olabileceği giderek daha güçlü biçimde ortaya çıkıyor.

Bu nedenle geleceğin uyku araştırmaları yalnızca beyne ve gece boyunca kaydedilen uyku sinyallerine değil, bağırsak mikrobiyotasına, mikrobiyal metabolitlere, beslenme zamanlamasına, bağırsak bariyerine ve biyolojik saate birlikte bakabilir.

Ve belki de önümüzdeki yılların en önemli sorusu “Uyku bağırsakları etkiliyor mu?” değil, “Uyku ile bağırsak mikrobiyotası arasındaki bu çift yönlü döngüyü hastalık ortaya çıkmadan önce değiştirmek mümkün mü?” olacak.

Bilimsel kaynak

Fregolente, L. G., Roth, F. N., Warncke, J. D., Macpherson, A. J., Yilmaz, B., & Bassetti, C. L. A. (2026). The gut-sleep connection: A scoping review into microbiome alterations in sleep-wake and circadian disorders. Sleep Medicine, 147, 109136. https://doi.org/10.1016/j.sleep.2026.109136. Çalışma 10 Temmuz 2026’da elektronik olarak yayımlandı.

PubMed – The gut-sleep connection