Dünyada Hacamat Uygulamaları

Hacamat (wet cupping), cilt üzerinde küçük kesikler açılarak vakumla sınırlı miktarda kan alınması işlemidir. Günümüzde dünya genelinde tamamlayıcı tıp kapsamında uygulanmakta olup, kullanım motivasyonu, sıklığı ve yasal statüsü coğrafyaya göre önemli farklılıklar gösterir. Bazı bölgelerde dini ve kültürel bir pratik olarak görülürken, diğerlerinde spor, wellness veya ağrı yönetimi amacıyla tercih edilmektedir. Aşağıda bölgesel uygulamalar, bilimsel çalışmalar ve güncel verilere dayalı olarak detaylandırılmaktadır.

1. Orta Doğu ve Müslüman Ülkelerde Hacamat Uygulamaları

Orta Doğu ve Müslüman ülkeler, hacamatın (yerel adıyla Hijama) hem dini hem de tıbbi olarak en yaygın ve en köklü uygulandığı coğrafyadır. Burada hacamat, İslam tıbbı geleneğinde “sünnet” olarak kabul edilir ve Hz. Muhammed’in (s.a.v.) hadislerinde tavsiye edilmesi nedeniyle güçlü bir dini motivasyona sahiptir.

Suudi Arabistan
Suudi Arabistan, hacamatın en yoğun kullanıldığı ülkelerden biridir.

2023 yılında Riyadh’daki bir aile hekimliği merkezinde 386 hasta ile yapılan kesitsel çalışmada hacamat kullanım prevalansı %34,2 olarak bulunmuştur (Al-Qahtani & Alsulami, 2023).
Daha önceki çalışmalar Suudi Arabistan genelinde prevalansın %2,1 ile %70,6 arasında değiştiğini göstermektedir.
Kullanıcı profili: 26-35 yaş arası bireyler ve kadınlar daha yüksek oranda tercih etmektedir.
En sık tedavi edilen durumlar: Baş ağrısı (%40,5), halsizlik/yorgunluk (%13), diyabet (%10,7) ve hipertansiyon (%9,9).
Motive edici faktörler: Dini inançlar (%79,8), aile ve arkadaş çevresinden deneyim (%74), kültürel alışkanlıklar (%57,8) ve sosyal medya (%52,9).
Çoğu hasta (%82,4) hacamatı faydalı bulduğunu belirtmiş, ancak yaklaşık %27,9’u lisanssız veya uzman olmayan merkezlerde yaptırmıştır.
Hastaların yarısı enfeksiyon kontrol önlemlerinden emin olmadıklarını ifade etmiştir.

Diğer Körfez Ülkeleri ve Orta Doğu

Kuveyt, Ürdün, Mısır, İran: Hacamat, baş ağrısı, eklem ağrıları, yorgunluk ve metabolik rahatsızlıklar için sıkça tercih edilir.
Bu ülkelerde hem geleneksel şifacılar hem de lisanslı klinikler tarafından uygulanmaktadır. Dini motivasyon hâkimdir ve ay takvimine göre (özellikle 17, 19, 21. günlerde) yapılma eğilimi yüksektir.

Türkiye
Türkiye’de “hacamat” olarak bilinir ve modern tıp ile entegre edilmiştir.

Sağlık Bakanlığı’nın GETAT (Geleneksel ve Tamamlayıcı Tıp) yönetmeliği ile 2014’ten beri resmen düzenlenmiştir.
2025 itibarıyla 81 ilin 66’sında sertifikalı hekimler tarafından hastane ve kliniklerde uygulanmaktadır (Reuters, 2025).
Kronik ağrı, migren, fibromiyalji ve genel wellness amacıyla tercih edilir.
Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya’dan hasta çeken önemli bir merkez haline gelmiştir.

Pakistan
Pakistan’da hijama son yıllarda hızla popülerleşmiştir.

Uygun fiyat, dini önem ve algılanan sağlık faydaları nedeniyle talep artmaktadır.
Hem geleneksel hem de modern kliniklerde uygulanır; özellikle Karachi gibi büyük şehirlerde belirgin bir yükseliş gözlenmektedir (Mushtaq & Nini, 2025).

Genel Özellikler (Orta Doğu ve Müslüman Ülkeler)

Hacamat burada dini-kültürel bir pratik olarak güçlü bir yere sahiptir.
Islak hacamat (wet cupping) baskındır.
Kullanım genellikle önleyici ve tedavi edici amaçlıdır.
Bilimsel çalışmalar prevalansın yüksek olduğunu, ancak enfeksiyon kontrolü ve lisanslı uygulama konusunda bazı eksiklikler bulunduğunu göstermektedir.
Çoğu hasta hacamatı faydalı bulsa da, tıbbi tedavi ile birlikte kullanım önerilmektedir.

Çin ve Uzak Doğuda Hacamat Uygulamaları

Hacamat, Uzak Doğu’da binlerce yıllık bir geçmişe sahip olsa da, burada kuru cupping (cilt çizilmeden sadece vakum uygulanması) çok daha yaygındır. Islak (wet) hacamat nispeten sınırlı ve nadiren tercih edilir. Uygulama, Geleneksel Çin Tıbbı (TCM) ve diğer Doğu Asya geleneksel tıp sistemleri içinde yer alır. Amaç genellikle Qi (yaşam enerjisi) ve kan dolaşımını düzenlemek, kas gevşetmek ve ağrı azaltmaktır. Aşağıda bilimsel yayınlar ve bibliyometrik verilere dayalı detaylı bilgiler yer almaktadır.

Çin’de Hacamat Uygulamaları

Çin, hacamatın (cupping therapy) en eski ve en çok araştırıldığı ülkedir.

Geleneksel Çin Tıbbı (TCM) içinde binlerce yıldır kullanılır.
2025 bibliyometrik çalışmalara göre, cupping therapy üzerine yayın yapan 31 ülke arasında Çin açık ara liderdir (57 yayın, 997 toplam atıf) (Xu et al., 2025).
Amaç: Qi ve kan dolaşımını düzenlemek, kas gerginliğini azaltmak, ağrı yönetimi, solunum yolu rahatsızlıkları ve genel wellness’dir.
Kuru cupping baskındır. Islak (wet) hacamat çok daha az uygulanır ve genellikle geleneksel şifacılar veya belirli TCM kliniklerinde görülür.
1959-2008 arası 550 klinik çalışma incelendiğinde, wet cupping çalışmaların büyük kısmında kullanılmış olsa da (Cao et al., 2010), günümüzde modern TCM hastanelerinde ve spor merkezlerinde kuru cupping tercih edilmektedir.
TCM hastaneleri, spor rehabilitasyon merkezleri ve wellness kliniklerinde rutin olarak uygulanır. Özellikle gençler arasında “wellness turizmi” kapsamında talep artmıştır.
Araştırmalar ağırlıklı olarak ağrı yönetimi (kas-iskelet ağrıları, migren, bel-boyun ağrısı) üzerine yoğunlaşmıştır.

Güney Kore’de Hacamat Uygulamaları

Güney Kore’de hacamat, Geleneksel Kore Tıbbı (TKM) içinde önemli bir yerdedir.

Ulusal sağlık sistemi içinde kısmen kapsanır ve spor rehabilitasyonunda sıkça kullanılır.
2025 bibliyometrik verilere göre cupping therapy araştırmalarında 30 yayın ile üçüncü sıradadır (Xu et al., 2025).
Kuru cupping baskındır. Islak hacamat daha sınırlıdır.
Spor tıbbı ve fizyoterapi merkezlerinde kas iyileşmesi, stres azaltma ve performans artışı amacıyla tercih edilir.

Tayvan’da Hacamat Uygulamaları

Tayvan’da hacamat, TCM ile entegre bir şekilde uygulanır.

Ulusal sağlık sigortası cupping therapy’yi kapsar.
Hastanelerde ve kliniklerde rutin olarak kullanılır.
2025 bibliyometrik çalışmalarda 11 yayın ile yer almaktadır (Xu et al., 2025).
Kuru cupping daha yaygındır; ıslak form nadiren tercih edilir.

Japonya’da Hacamat Uygulamaları

Japonya’da hacamat, Kampo tıbbı içinde daha az yaygındır.

Genellikle kuru cupping şeklinde wellness ve spa merkezlerinde görülür.
TCM’ye göre daha sınırlı bir kullanım vardır ve tıbbi hastanelerde rutin değildir.

Genel Özellikler (Çin ve Uzak Doğu)

Uzak Doğu’da hacamat dini bir anlam taşımaz; tamamen tıbbi ve wellness odaklıdır.
Kuru cupping baskın yöntemdir. Islak hacamat (wet cupping) çok daha az kullanılır ve genellikle Orta Doğu’daki “hijama” tekniğinden farklıdır.
Bilimsel çalışmalar ağırlıklı olarak ağrı yönetimi ve kas-iskelet rahatsızlıkları üzerine yoğunlaşmıştır.
Çin’in liderliği bibliyometrik analizlerle kanıtlanmıştır (2025 verileri).
Uygulama genellikle TCM hastaneleri, spor merkezleri ve wellness kliniklerinde yapılır.

Avrupa’da Hacamat Uygulamaları

Avrupa’da hacamat, özellikle 2016 Rio Olimpiyatları’ndan sonra büyük bir ivme kazanmıştır. Amerikalı yüzücü Michael Phelps’in sırtındaki belirgin kupa izleri sayesinde dünya medyasında geniş yer bulmuş ve “sporcu tedavisi” olarak tanınmıştır. Avrupa’da hacamat uygulamaları Orta Doğu’dan farklı olarak dini motiften ziyade sportif, wellness ve ağrı yönetimi odaklıdır. Burada kuru cupping (cilt çizilmeden sadece vakum) çok daha yaygındır; ıslak (wet) hacamat ise sınırlıdır ve bazı ülkelerde daha sıkı düzenlemeye tabidir.

Genel Özellikler

Avrupa’da hacamat genellikle tamamlayıcı tıp ve wellness uygulaması olarak görülür. Tıbbi tedavi yerine geçmez, destekleyici bir yöntem olarak kabul edilir.
En sık kullanıldığı alanlar: Kas-iskelet sistemi ağrıları, spor yaralanmaları, stres azaltma, kas gevşetme ve performans artışıdır.
Kuru cupping baskındır. Islak hacamat (wet cupping) daha az tercih edilir ve hijyen kuralları nedeniyle bazı ülkelerde kısıtlanmıştır.
Uygulama yerleri: Spor tıbbı klinikleri, fizyoterapi merkezleri, wellness/spa merkezleri ve alternatif tıp klinikleridir.

Ülke Bazında Detaylar

Almanya

Avrupa’da hacamat araştırmalarının ve uygulamasının en yoğun olduğu ülkedir.
2025 bibliyometrik verilere göre cupping therapy üzerine 27 yayın ile dikkat çekmektedir.
Tamamlayıcı tıp sistemi içinde oldukça kabul görmüştür. Spor kulüpleri, rehabilitasyon merkezleri ve özel kliniklerde yaygın olarak kullanılır.
Özellikle kronik bel-boyun ağrısı ve spor yaralanmalarında tercih edilir.

İngiltere

Alternatif tıp ve wellness merkezlerinde popülerdir.
Sporcular arasında (özellikle futbol ve atletizm) kuru cupping sıkça uygulanır.
İngiltere’de bazı özel klinikler ıslak hacamat da yapmaktadır, ancak hijyen ve eğitim standartları sıkı denetlenir.

Fransa

Wellness ve estetik merkezlerinde giderek artan bir ilgi vardır.
Fizyoterapi kliniklerinde kas gevşetme ve ağrı yönetimi amacıyla kullanılır.
Kuru cupping daha yaygındır.

Finlandiya

Hacamatın Avrupa’daki en eski geleneksel kullanımına sahiptir.
1. yüzyıldan beri sauna ile birlikte uygulanmaktadır.
Geleneksel Fin saunalarında kuru cupping hâlâ kültürel bir pratik olarak devam etmektedir.

Diğer Avrupa Ülkeleri

İspanya, İtalya, Hollanda ve İsveç’te de wellness ve spor merkezlerinde kuru cupping yaygındır.
Genel olarak Avrupa Birliği ülkelerinde ıslak hacamat, hijyen ve enfeksiyon kontrolü nedeniyle daha kısıtlı uygulanır ve yalnızca yetkili merkezlerde yapılmasına izin verilir.

Bilimsel Durum ve Kanıtlar

Avrupa’daki araştırmalar ağırlıklı olarak ağrı yönetimi üzerine yoğunlaşmıştır. Birçok randomize kontrollü çalışma, kuru cupping’in kısa süreli ağrı rahatlaması sağladığını göstermektedir (örneğin kronik bel ağrısı ve boyun ağrısında plaseboya göre üstünlük).
Ancak uzun vadeli etkiler ve ıslak hacamatın etkinliği konusunda kanıt düzeyi hâlâ orta-düşük seviyededir.
Spor tıbbı alanında yapılan çalışmalar, cupping’in kas toparlanmasını hızlandırabileceğini öne sürmektedir, fakat bu etki plasebo etkisinden ayırt etmek zordur.

Avrupa’da hacamat, Orta Doğu’daki dini-kültürel anlamından ziyade spor performansı, kas iyileşmesi ve wellness amaçlıdır. Kuru cupping baskın yöntemdir ve uygulamalar genellikle lisanslı fizyoterapistler, spor hekimleri veya alternatif tıp uzmanları tarafından yapılır. Islak hacamat ise hijyen kuralları nedeniyle daha az tercih edilir ve bazı ülkelerde daha sıkı düzenlemelere tabidir.

Afrika’da Hacamat Uygulamaları

Afrika’da hacamat uygulamaları, diğer bölgelerden belirgin şekilde farklılık gösterir. Burada hacamat hem İslam etkisiyle (özellikle Kuzey Afrika’da) hem de yerel geleneksel tıp içinde (Güney ve Orta Afrika’da) uygulanır. Yöntemler genellikle daha yerel malzemelerle yapılır ve kültürel-şifacı geleneklerle güçlü bir şekilde iç içedir.

Genel Özellikler

Afrika’da hacamat dini, kültürel ve geleneksel şifacılık motivasyonlarıyla uygulanır.
Kuzey Afrika’da ıslak hacamat (Hijama) baskındır ve İslamî sünnet olarak görülür.
Güney ve Orta Afrika’da ise hayvan boynuzu ile yapılan “horn cupping” veya benzeri yerel varyasyonlar yaygındır.
Amaç genellikle “kötü ruhları”, “toksinleri” veya “hastalık yapan maddeleri” vücuttan uzaklaştırmaktır.
Modern kliniklerde uygulama sınırlıdır; çoğu zaman geleneksel şifacılar tarafından yapılır.

1. Kuzey Afrika (Mısır, Libya, Tunus, Cezayir)

Mısır:
Hacamatın tarihi burada çok eskiye dayanır. Dünyanın en eski tıbbi metni olan Ebers Papirüsü (MÖ yaklaşık 1550), hacamatı ateş, ağrı, baş dönmesi ve adet düzensizlikleri için önermektedir. Günümüzde hem geleneksel şifacılar hem de modern kliniklerde uygulanır. Özellikle kırsal bölgelerde ve şehirlerdeki hijama merkezlerinde yaygındır. Dini motivasyon güçlüdür.
Libya, Tunus ve Cezayir:
Hacamat (Hijama), İslamî sünnet olarak kabul edilir ve oldukça yaygındır.
Baş ağrısı, eklem ağrıları, yorgunluk ve genel sağlık sorunlarında tercih edilir.
Hem geleneksel yöntemlerle hem de giderek artan sayıda lisanslı merkezlerde uygulanır.
Son yıllarda Libya’da hijama tedavisi popülerlik kazanmıştır.

Genel Özellik (Kuzey Afrika): Islak hacamat baskındır. Uygulama genellikle ay takvimine göre yapılır ve dini inançlarla güçlü bir bağlantısı vardır.

2. Güney ve Orta Afrika

Bu bölgelerde hacamat, İslam etkisinden ziyade yerel geleneksel tıp ve şifacılık içinde yer alır.

Yöntem:
Genellikle hayvan boynuzu (horn cupping) ile yapılır. Boynuz vakum oluşturmak için kullanılır ve cilt hafifçe çizilerek veya çizilmeden kan çekilir. Bambu, kabak veya yerel malzemelerle yapılan varyasyonlar da yaygındır.
Amaç:
Vücuttaki “kötü ruhları”, “hastalık yapan toksinleri” veya “dengesizliği” uzaklaştırmak olarak görülür.
En sık romatizma, eklem ağrıları, ateş, cilt hastalıkları ve genel halsizlik için tercih edilir.
Uygulama:
Geleneksel şifacılar (traditional healers) tarafından yapılır. Modern hastanelerde neredeyse hiç uygulanmaz.
Bazı topluluklarda (örneğin Güney Afrika’da Zulu ve Xhosa topluluklarında) kültürel ritüellerle birleşir.
Güncel Durum:
Afrika’da geleneksel tıp hâlâ sağlık hizmetlerinin önemli bir parçasıdır. Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre Afrika’da nüfusun %80’ine yakını geleneksel şifacılara başvurmaktadır. Hacamat benzeri uygulamalar da bu kapsamda yer alır.

Genel Özellik (Güney ve Orta Afrika): Yöntemler daha yerel ve ilkel malzemelerle yapılır. Islak hacamatın varyasyonları görülür, ancak Kuzey Afrika’daki sistematik “hijama” tekniğinden farklıdır. Dini motivasyondan ziyade kültürel ve şifacı gelenekler ağır basar.

Afrika’da Hacamatın Genel Değerlendirmesi

Kuzey Afrika’da dini-kültürel boyut çok güçlüdür ve ıslak hacamat baskındır.
Güney ve Orta Afrika’da geleneksel şifacılık ön plandadır ve hayvan boynuzu gibi yerel malzemeler kullanılır.
Bilimsel araştırmalar Afrika’da hacamat üzerine sınırlıdır. Mevcut çalışmalar genellikle prevalans ve kültürel kullanım üzerine odaklanmıştır; randomize kontrollü çalışmalar çok azdır.
Hijyen ve enfeksiyon kontrolü konusunda geleneksel uygulamalarda riskler yüksektir.

Amerika ve Avustralya’da Hacamat Uygulamaları

Amerika’da hacamat, Orta Doğu’daki dini-kültürel anlamından uzak, modern bir spor ve wellness uygulaması haline gelmiştir. 2016 Olimpiyatları’ndan sonra popülerliği artmış, ancak ıslak hacamat hijyen ve yasal düzenlemeler nedeniyle sınırlıdır. Çoğu uygulama kuru cupping şeklindedir ve lisanslı fizyoterapistler veya masaj terapistleri tarafından yapılır. Bilimsel kanıtlar ağrı yönetimi konusunda orta düzeydedir; “detoks” veya genel sağlık iddiaları için güçlü kanıt yoktur.

Amerika Birleşik Devletleri’nde hacamat, diğer bölgelerden belirgin şekilde farklı bir yapıdadır. Burada uygulama dini veya geleneksel şifacılık motivasyonundan ziyade spor, wellness, fizyoterapi ve alternatif tıp odaklıdır. Kuru cupping (dry cupping – cilt çizilmeden sadece vakum) açık ara baskındır. Islak hacamat (wet cupping / hijama) çok daha sınırlıdır, bazı eyaletlerde yasal veya hijyen kısıtlamalarına tabidir ve nadiren uygulanır. Kuru cupping baskındır. Spor yaralanmaları, kas gerginliği, sırt-boyun ağrısı, kas toparlanması ve performans artışı için fizyoterapistler, spor hekimleri, masaj terapistleri ve alternatif tıp merkezlerinde uygulanır.Wellness ve spa merkezlerinde stres azaltma ve genel rahatlama amacıyla tercih edilir.Islak hacamat (wet cupping) çok daha az yaygındır. Bazı eyaletlerde masaj terapistleri için kapsam dışı kabul edilir. Kaliforniya gibi eyaletlerde akupunkturcular sınırlı izinle yapabilir, ancak hijyen ve enfeksiyon kontrolü kuralları çok sıkıdır. FDA, cupping cihazlarını Class 1 (düşük risk) tıbbi cihaz olarak sınıflandırmıştır.

Avustralya’da hacamat (cupping therapy), diğer Batı ülkelerine benzer şekilde spor, wellness ve alternatif tıp odaklıdır. Kuru cupping (dry cupping) baskın yöntemdir; ıslak hacamat (wet cupping / hijama) ise çok daha sınırlıdır ve sıkı düzenlemelere tabidir. Bibliyometrik çalışmalara göre (2025), cupping therapy araştırmalarında Avustralya 14 yayın ile dünya sıralamasında üst sıralarda yer alır ve atıf sayısı yüksektir (yaklaşık 420 atıf, ortalama 30 atıf/yayın) (Xu et al., 2025). Kullanım genellikle kuru cupping şeklindedir. Islak hacamat (kan çekme) hijyen ve enfeksiyon riski nedeniyle daha az yapılır.

Avustralya’da sağlık düzenlemeleri oldukça katıdır (AHPRA – Australian Health Practitioner Regulation Agency). Islak hacamat (wet cupping / hijama): Cilt kesisi içerdiği için invaziv bir işlem olarak kabul edilir. Sadece belirli lisanslara sahip kişiler (örneğin bazı akupunkturcular veya doktorlar) yapabilir. Birçok masaj terapisti ve naturopath için yasal değildir veya kapsam dışıdır. Hijyen, sterilizasyon ve enfeksiyon kontrolü kuralları çok sıkı uygulanır. Bazı klinikler ıslak hacamat yaptıklarını belirtirken, birçok uzman “klinik kapsamı dışında” olduğunu ve yasal risk taşıdığını vurgular.Kuru cupping ise daha serbesttir ve fizyoterapistler, masaj terapistleri tarafından yaygın olarak uygulanır.

Kaynaklar:

- Aboushanab, T. S., & AlSanad, S. M. (2020). Cupping therapy (Hijama) in the Arab world. In I. Laher (Ed.), Handbook of healthcare in the Arab world (pp. 1–20). Springer. https://doi.org/10.1007/978-3-319-74365-3_176-1
- Al-Bedah, A. M. N., Elsubai, I. S., Qureshi, N. A., Aboushanab, T. S., Ali, G. I. M., El-Olemy, A. T., Khalil, A. A. H., Khalil, M. K. M., & Alqaed, M. S. (2018). The medical perspective of cupping therapy: Effects and mechanisms of action. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 9(2), 90–97. https://doi.org/10.1016/j.jtcme.2018.03.003
- Al-Bedah, A. M. N., Khalil, M. K. M., Posadzki, P., Sohaibani, I., Aboushanab, T. S., AlQaed, M., & Ali, G. I. M. (2016). Evaluation of wet cupping therapy: Systematic review of randomized clinical trials. Journal of Alternative and Complementary Medicine, 22(10), 768–777. https://doi.org/10.1089/acm.2016.0193
- Al-Qahtani, S. G., & Alsulami, B. A. (2023). Prevalence and predictors of use of cupping among patients attending a primary care center in Riyadh, Saudi Arabia. Journal of Family Medicine and Primary Care, 12(2), 376–382. https://doi.org/10.4103/jfmpc.jfmpc_1615_22
- Cao, H., Li, X., & Liu, J. (2012). An updated review of the efficacy of cupping therapy. PLoS ONE, 7(2), e31793. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0031793
- Cramer, H., Lauche, R., Hohmann, C., Choi, K. E., Rampp, T., Musial, F., Langhorst, J., & Dobos, G. (2012). The effect of traditional cupping on pain and mechanical thresholds in patients with chronic nonspecific neck pain: A randomised controlled pilot study. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2012, Article 429718. https://doi.org/10.1155/2012/429718
- Furhad, S., & Sina, R. E. (2023). Cupping therapy. In StatPearls. StatPearls Publishing. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK538253/
- Kim, J. I., Lee, M. S., Lee, D. H., Boddy, K., & Ernst, E. (2011). Cupping for treating pain: A systematic review. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2011, Article 467014. https://doi.org/10.1093/ecam/nep035
- Lauche, R., Cramer, H., Hohmann, C., Choi, K. E., Rampp, T., Musial, F., Langhorst, J., & Dobos, G. (2012). The effect of traditional cupping on pain and mechanical thresholds in patients with chronic nonspecific neck pain: A randomised controlled pilot study. Evidence-Based Complementary and Alternative Medicine, 2012, Article 429718.
- Mohamed, A. A., et al. (2023). Evidence-based and adverse-effects analyses of cupping therapy in musculoskeletal and sports rehabilitation: A systematic review. Journal of Back and Musculoskeletal Rehabilitation. https://doi.org/10.3233/BMR-210242
- Mushtaq, A., & Nini, D. (2025). Rising popularity of wet cupping (Hijama therapy) in Karachi: Public attitudes and usage trends. European Journal of Innovative Studies and Sustainability, 1(3), 223–232. https://doi.org/10.59324/ejiss.2025.1(3).18
- Qureshi, N. A., Ali, G. I., Abushanab, T. S., El-Olemy, A. T., Alqaed, M. S., El-Subai, I. S., & Al-Bedah, A. M. N. (2017). History of cupping (Hijama): A narrative review of literature. Journal of Integrative Medicine, 15(3), 172–181. https://doi.org/10.1016/S2095-4964(17)60339-X
- Reuters. (2025, September 1). Cupping, leeching and other ancient healing methods welcomed in Turkish hospitals. https://www.reuters.com/business/healthcare-pharmaceuticals/cupping-leeching-other-ancient-healing-methods-welcomed-turkish-hospitals-2025-09-01/
- Wang, L., et al. (2023). Efficacy of cupping therapy on pain outcomes: An evidence-mapping study. Frontiers in Neurology, 14, Article 1266712. https://doi.org/10.3389/fneur.2023.1266712
- Xu, R., Liu, S.-L., Xu, G., Yan, C., Cui, Q., Liu, S., & Sun, M. (2025). Trends and hotspots in cupping therapy research for pain: A bibliometric study. Frontiers in Medicine, 12, Article 1559099. https://doi.org/10.3389/fmed.2025.1559099
- Yoo, S. S., & Tausk, F. (2004). Cupping: East meets West. International Journal of Dermatology, 43(9), 664–665. https://doi.org/10.1111/j.1365-4632.2004.02297.x
- Al-Bedah, A. M. N., et al. (2018). The medical perspective of cupping therapy: Effects and mechanisms of action. Journal of Traditional and Complementary Medicine, 9(2), 90–97.
- Khalil, M. K. M., et al. (2018). Cupping therapy in Saudi Arabia: From control to integration. Integrative Medicine Research, 7(3), 214–218.
- Lin, X. (2018). Cupping, the past and present application. Chinese Medicine and Culture, 1(3), 121–126.
- Tao, J., et al. (2020). Key elements that determine the efficacy of cupping therapy: A bibliometric analysis and review of clinical studies. Journal of Traditional Chinese Medical Sciences.
- Wang, Y. L., et al. (2020). Cupping therapy for knee osteoarthritis: A synthesis of evidence. BMC Musculoskeletal Disorders, 21(1), 111.
- Zhang, Z., et al. (2024). The effectiveness of cupping therapy on low back pain: A systematic review and meta-analysis of randomized control trials. Complementary Therapies in Clinical Practice.
- Ucun, Y. (2022). Wet cupping (al-hijama) for mental health: A systematic review. Journal of Acupuncture Research, 39(2), 89–95.
- Sari, F. R., et al. (2025). Evidence-based review on wet cupping therapy: Benefits, side effects and relevance to global health care. Journal of Drug Delivery and Therapeutics.