El_Kanun Fit-Tıbb /Birinci cilt/Dördüncü Bahis/Yirmibirinci Bölüm

T.C. BAŞBAKANUK

ATATÜRK KÜLTÜR, DİL VE TARİH YüKSEK KURUMU

Atatürk Kültür Merkezi Yayını: 469

 

Hacamat (Cupping)

Hacamat, deri ve altındaki dokuyu, kan alma uygulamasından daha iyi temizler. Hacamat, sadece ince kanı attığından kanı genellikle yo­ğun ve çekilmesi nisbeten daha güç olan sağlam kişilerde pek yarar sağlamaz. Gerçekte onlarda ince kanı çekmek bile güçtür. Hacamat uygulanan alanda zayıflık ve halsizlik meydana getirir.

Hacamat Zamanı:

Ayın ilk ve son bir kaç günü hacamat yapılmamalıdır. İlk birkaç günde hıltları faaliyete geçirmek zordur. Bunun yanı sıra, son birkaç günde hıltların faaliyetinde bir hayli azalma vardır. Böylece hacamatın ayortasında yapılması en iyisidir. O zaman Ay dolunay durumunda olduğundan, hıltların gerilim ve faaliyeti dikkati çeker. Dolunayın etkisi o kadar büyüktür ki, beyin bile kafatası içinde şişer ve nehirlerdeki ve kanallardaki su, onun (Ay) med cezir etkisiyle yükselir. Hacamat için en iyi vakit, öğleden sonradır. Hacamat, asla banyodan sonra yapılmaz veya hiç olmazsa, bir saat dinlendikten sonra yapılabilir.

Hacamat Yeri

Alın:

Birçoklarına göre, bu yer idrak ve hafizanın bozulma tehlikesinden uzak olmalıdır.

Boynun Arkası:

Bu bölgeden hacamat yapmanın faydası, medyan cubital venden kan alınayla aynıdır. O, göz ve alnın ağrılarıyla göz iltihaplarında çeşitli boğaz hastalıklarında ve ağızda kötü koku olduğunda yararlıdır.

Omuz Başları Arasında:

Bu alanda hacarn at yapmanın yararı, hasilik venden kan alma gibidir. O, boyun ve omuzdaki ağrıları giderir.

Boyun Tarafı:

Boyun tarafından hacamat yapmanın yararı sefalik venden kan alma gibidir. O, baş titremelerini, yüz, dişler, kulak, burun ve boğazın çe­şitli hastalıklarında yararlıdır.

Ense Üzerinde Hacamat:

Bu yerden hacamat yapmak hafızanın bozulmasına sebep olur. Bizim Rehberimiz ve Efendimiz Hz. Muhammed’in -Sulh ve sükun onun ve torunlarının üzerine olsun- hafızanın beynin arka tarafında depo edildiğini ve bu alan üzerinden hacamat yapmanın onu (hafızayı) zayıflatacağını söylemiş olduğu rivayet edilir. Omuz başları arasında hacamat yapmak midenin ağzını zayıflatır. Ense üzerinden hacamat yapmak baş titrernesi meydana getirir. Böylece, boynun yan tarafından hacamat, ancak o (hacamat) öksürük ve haemoptysis (kan tükürme) için yapılmıyorsa, omuz başlarından daha yukarıda, ancak, ensenin altında bir yerden yapılmalıdır. Omuz başları arasından hacamat yapma kan tükürmenin ve kanamalı bronşitin tedavisinde yararlı olur. Ancak o, mideyi zayıflatır ve kalpte çarpıntı meydana getirir.

Baldırlar üzerinden hacamat yapmak benzer bir etki yaratır. O, kanı temizler ve menstrasyonu artırır. Soğuk ve şişman, kanları yoğun kadınlarda, hacaklar üzerinden hacamat yapmak, safen venden kan almaktan daha yararlıdır. Başın tepesinin veya occipital kemik üzerinden yapılan hacamatın, zihinsel rahatsızlıklar ve baş dönmesine iyi geldiği tahmin edilir. Bazılarına göre bu hacamat bunamayı geciktirir. Eğer o, böyleyse, sadece birkaç istisnai olayda hacamat uygulanabilirdi. Çoğunlukta, o erken bunama meydana getirir. Bu yerde hacamat yapmak, göz hastalıklarında yararlı olur; frunculosis, pustular keratitis ve staphyloma (sclera veya corneada meydana gelen şiş) gibi, ancak hafızayı zayıflatarak zihni kusurlar meydana getirerek, zekanın bozulmasına sebep olarak ve onda zihinsel rahatsızlıklar meydana getirerek, zihni kötü etkiler. O, kataraktı da etkiler, böylece bu alandaki hacamat sadece özel durumlarda uygulanmalıdır. Çene altından hacamat, yüz, dişler ve gırtlak hastalıklarında yararlıdır. O, başı ve üst ve alt çeneleri temizler. Kalçalardan hacamat, kalça apselerinde gutta, basur memelerinde, fil hastalığında ve uterus ve mesane gazlarında ve sırt kaşıntısında yararlıdır. Hacamat, sadece sıcak tatbikat şeklinde yapılırsa, yani şişe çekmede olduğunda ve kan alma şeklinde olmadığında bile, bu durumlar için yararlıdır. Hacamat genellikle, gaz olmadığı durumlarda önerilir. Halbuki gazdan dolayı meydana gelen soğuk şişler, ancak şişe çekme ile çözülür. Kalçalara uygulanan hacamat testis iltihaplarında ve kalça ve hacaklardaki çı­banlarda yararlı olur. Dizierin arka tarafından kan alma kalçaların iltihaplı durumlarında yararlı olur. Dizierin arkasından kan alma, sı­cak hıltlar bu ekleme zarar verdiklerinde yararlı olur. Aynı zamanda o, hacağın kronik ve kötü huylu yaralarında da fayda sağlar. Birlikte hacamat yapma, amenorrhoea, siyatik ve gutta yararlı olur.

Kuru Şişe Çekme:

Şişe çekme şu hastalıklar için kullanılır:

a. Aksi istikamette akan maddenin akışını yönlendirmek; örneğin menstrual kanın akışını kontrol için göğüsler üzerine şişe çekilir,

b. İltihaplı durumlarda ilacı dahakabul edebilir kılmak için bu yol kullanılır,

c. İltihaplı maddeyi nisbeten önemli bir organdan daha az önemli bir komşu organa yöneltmek için bu yola baş vurulur,

d. İçine fazla kan çekmesini sağlayarak bir organı ısıtmak ve böylece onun buğularını dağıtıp yok etmek için bu yola baş vurulur,

e. Bir organı kendi durumuna iade etmek için de yine bu yol denenmelidir; örneğin testis fıtığında olduğu gibi.

f. Ağrı giderici olarak, şiddetli ağrılar ve kolik ağrılarında da kullanılır.

 

Göbek üzerinden yapılan hacamat gaz dağılımından doğan kolik ve ağrıyı giderir. Göbek altından yapılan hacamat, dysmenorrhea’da (adet güçlüğü), özellikle de genç kızlarda, yararlıdır. Kalça üzerinden hacamat siyatik ve kalça çıkığı tedavilerinde yararlıdır. Kalçalar arasından hacamat, kalça ve baldır hastalıklarına, basur memesi ve guta çok iyi gelir. Anus üzerinden hacamat bütün vücuttan, hatta baş­tan bile “maddeyi” çeker. O, bağırsaklarla ilgili hastalıklarda ve çeşitli menstrual şikayetlerde yararlıdır. O, basur memelerini de rahatlatır.

(Kahire baskısında bu son cümle yoktur).

Hacamat:

Hacamat, diğer herhangi bir, ‘kötü ve bozuk maddeleri def etme’ yönteminden daha iyidir. Çünkü:

a. O, sadece tatbik edildiği organ için müsilaj etki yapar.

b. Diğer herhangi bir dışarı atma yönteminden farklı olarak herhangi bir hayati sıvı meydana getirmez ve

c.Hayati organları etkilemez ve böylece herhangi bir ciddi rahatsızlık meydana getirmez. Hacarnatta kanı derin kısırnlardan çekmek için hacamat aletinin uçları yeterince derine inmelidir.

Hacamat kabını bırakmak zor olacağından, şişi biraz azaltmak üzere, bir parça bez ve sıcak su ile ıslatılrnış sünger hacamat yapılan yere sarılmalıdır. Bu durum, özellikle, menorrhagia ve bayılma için göğüslerde uygulanan hacamatta gereklidir. Bu durumlarda, kabın iç yüzeyi yağlandıktan sonra, hemen tatbik edilir. Bu ilk tatbikat, hafif ve kısa olmalıdır. Fakat onu takip eden hacamat uygulanmasının süresi nisbeten daha uzun olmalıdır ve gittikçe de süre daha uzun tutulmalıdır. Tedaviden sonra, hastaya yiyecek verilmelidir. Çocuklara ancak iki yaşında hacamat yapılabilir. 60 yaşından sonra, hacamat ters etki yapar. Vücudun üst kısımlarında yapılan hacamat, alt kısımlarda gevşeme yapar ve onları kötü maddeyle yanmaktan korur. Safravi mizaçlı insanlar nar tohumları veya suyu şekerle tatlandırılmış frenk salatası veya sirkeyle birlikte verilen salata ile tedavi edilir.