Sağlığınız için sorumlu ve duyarlı bilgi kaynağınız
Sağlığınız için sorumlu ve duyarlı bilgi kaynağınız
Uygulamaya geçirilen her aşı için aşı etkinliği önem arz etmektedir. Uygulanma amacı olan hastalıktan aşının koruma olasılığı aşının etkinliğini gösterir ve aşı olanlarla olmayanlar arasındaki atak hızları düzeyine göre belirlenmektedir. Etkinliği %80.0 ’in altındaki aşılar için korunma sorunundan bahsedilirken, %90.0 ve üzeri etkinliğe sahip aşıların yeterince koruyucu olduğu, arada ki aşıların ise sorun oluşturmayacak seviyede koruyuculuğunun olduğu söylenebilir.
Doğum haftası 37 haftanın altında olan veya doğum ağırlığı 2500 gramın altında olan yenidoğanlar enfeksiyonlar açısından diğer yenidoğanlara göre daha büyük risk altındadır. Bu nedenle alı ile önlenebilir hastalıklardan korunmaları önem arz etmektedir. Prematür ve düşük doğum ağırlıklı yenidoğanlarda aşı dozları azaltılmaz.
Otizm, hayat boyu süren, iletişim ve sosyal ilişkilerde, dil ve soyut kavramları kullanmada sinsi yetersizlik ile karakterize bir zihinsel gelişimsel bozukluktur. Beyinde (serebellum ve limbik sistemde) deformiteler olur. Bunun sonucunda geniş bir sistemik ve davranışsal semptom yelpazesi gösterir. Bu tür hastaların ağız sağlığı bakımı, yaşayabilecekleri herhangi bir diş problemini dile getiremedikleri ve küçük değişikliklere karşı da çeşitli davranış ve tepkiler gösterebildikleri için karmaşık olabilir.
Okluzal splint (gece plağı) nedir ? Gece plağı, uyku esnasında çenenin sıkılması ve diş gıcırdatma sonucunda dişlerde oluşabilecek aşınma, çene yapısında bozulmayı azaltan, ağrı şikâyetini geçiren kişiye özel tasarlanmış ağız koruyuculardır.
Humon papilloma virus, hem kadınlarda hem erkeklerde üreme sisteminin en sık görülen virüsüdür. Her ne kadar virus çoğunlukla iyi seyirli, kendiliğinden geçecek şekilde olsa da kansere kadar giden bir hastalık tablosuna yol açabilir. Genital siğillerin çoğundan sorumludur.
Aşılar oldukça güvenli ürünlerdir, ancak ilaçlar gibi birer tıbbi üründür ve tüm ilaçlar gibi bazı yan etkileri olabilmektedir. Bu yan etki olumsuz, istenmeyen bir işaret, anormal bir laboratuvar bulgusu veya semptom olabilir. Aşılama hızlarının, aşıların toplum tarafından kabul edilebilirliğinin ve hizmet kalitesinin arttırılması için; ASİE sürveyansı bağışıklama programının vazgeçilmez bir parçasıdır.
Dünya geneline bakıldığında gelişmekte olan ülkelerde pnömokok enfeksiyonlarının neden olduğu, pnömoni, menenjit, ensefalit gibi hastalıklara bağlı morbidite ve mortalite değerleri yüksektir. Pnömokok enfeksiyonları bir yaş altı çocuklar, 65 yaş üzeri yetişkinler ve bağışıklık sistemi zayıflamış (kanser, aspleni, kronik böbrek hastalığı, kalp hastalığı gibi) erişkinlerde daha yüksek bir morbidite ve mortaliteye sahiptir.
Trigliseritler karaciğer hücrelerinde ve vücudun farklı bölgelerindeki adipoz dokularda üretilir ve depolanır. Trigliseritler yağ asitlerinin gliserol ile birleşmesinden üretilir ve lipit damlaları halinde depolanır. Trigliseritlerin parçalanmasıyla ortaya çıkan yağ asitleri enerji kaynağı olarak kullanılır. Yağ asitleri aynı zamanda vücudumuzdaki biyosentetik reaksiyonlar için karbon atomu kaynağıdırlar ve enerji üretimi reaksiyonlarında kullanılan asetil-CoA'yı oluştururlar. Özetle trigliseritler enerji depolanmasının en ideal yoludur.
Albümin insan kanında en fazla miktarda bulunan proteindir. Kandaki proteinlerin %60’ını oluşturur. Kan damarları dışında diğer dokularda da bulunur. Hatta vücuttaki toplam albüminin yaklaşık %30-40 kadarı kan damarlarında bulunur. Kan damarlarında kan basıncının belirli bir düzeyde tutulmasına katkıda bulunur. Albümin aynı zamanda kandaki metabolitlerin, moleküllerin ve ilaçlar gibi taşınması gereken maddelerin iyi bir taşıyıcısıdır. Albümin aynı zamanda kan pH’ının korunmasında da çok önemli bir fonksiyona sahiptir.
Amilaz vücudumuzda karbonhidratların sindiriminde önemli rol alan bir enzimdir. Özellikle glukozun parçalanarak enerji açığa çıkarılması sürecinde görev alır. Amilaz çoğunlukla pankreastan ve tükürük bezlerinden salgılanır. Amilaz çok az da olsa ince bağırsaklarda, yumurtalıklar, plasenta ve karaciğerde de üretilir. Bazen bazı akciğer kanserlerinde de kanser dokularında amilaz üretilebilmektedir.
Amonyak vücudumuzda amino asitlerin parçalanması sonucunda açığa çıkar ve karaciğerde, üre siklusu adı verilen reaksiyonlar zinciri sonucunda üreye dönüştürülür. Böbreklerde de glutaminden amonyak üretilir. Bağırsaklarda ise bakteriyel proteazlar, üreazlar ve amino oksidazların kolon içeriğine etkisiyle ve ince ve kalın bağırsaktaki glutaminin hidrolizinden amonyak açığa çıkar. Üretilen amonyak karaciğere gönderilir ve burada üreye dönüştürülerek idrar yolu ile atılır.
Fosfat ile fosfor zaman zaman birbirinin yerine kullanılan terimlerdir. Ağızdan alınan fosfat bağırsaklara kadar fosfat olarak gelir ve burada oksijen ile etkileşime girerek fosfor halini alır. Fosfor ise diş ve kemik sağlığı için vazgeçilmez maddelerden birisidir. Fosfor kalsiyumdan sonra vücutta en fazla bulunan kimyasal maddedir.
CRP (C-Reaktif Protein) vücutta mevcut olan herhangi bir inflamasyonun varlığını kontrol etmek için kullanılır. Aynı zamanda hastaya uygulanan tedavinin etkinliğini izlemek için de kullanılır. CRP testi damardan kan alınarak yapılır.
Günlük alınan besinlerin önemli bir kısmı karbonhidratlardan oluşmaktadır. Karbonhidratlar içerisinde glikojen ve nişasta büyük çoğunluğu oluşturur. Sindirim ağızdaki tükürük amilazı ile başlar. Mide ve ince bağırsaklarda devam eder. Sindirim bittiğinde aldığımız karbonhidratlardan glukoz, galaktoz ve fruktoz açığa çıkar.
Vücudumuzda eritrositlerde oksijeni bağlayan ve oksijene ihtiyaç duyan tüm hücrelere dağıtan molekül hemoglobindir. Normal yetişkinlerde eritrositlerdeki hemoglobini onlarca farklı tiplerde olmasına rağmen çoğunluğu hemoglobin A (%97), yaklaşık %2.5’u HbA2 ve yaklaşık %0.5’i HbF'den oluşur.
Damarlardaki kanın içeriği tüm kan hücreleri ve geriyel kalan plazmadan ibarettir. Plazma kısmında da faydalı proteinler ve diğer mineraller bulunur. Kandaki hücrelerin toplam kan hacmine oranına hematokrit (Hct) denir. Hematokrit sadece kandaki kırmızı kan hücrelerinin toplam yüzdesi değil tüm hücrelerin birim kan hacmine oranıdır.
Hemoglobin (Hb) kandaki eritrositlerde bulunan bir proteindir. Hemoglobin “hem” grupları ve bağlı dört “globin” zincirinden oluşmuş tetramerik yapıya sahip bir moleküldür.
İnsan vücudunda dengeyi sağlayan temel organ iç kulakta bulunan vestibuler sistemdir. Bu sistem aldığı durum bilgisini beyin sapındaki ve beyincikteki denge merkezine ileterek, baş hareketleri sırasında göz hareketlerinin koordinasyonu, vücut postürünün sağlanması ve kas hareketlerinin yönlendirilmesine katkıda bulunur. Yani vestibuler sistem ile birlikte vestibulo-okuler refleksler ve vestibulo-spinal sistem dengenin önemli parçalarıdır.
Bel ağrısı işgücü kaybına dahi sebep olabilen sık şikayetlerden birisidir. İleri yaşlarda daha sık görülür. Bel ağrılarının birçok sebebi olabilir. Bel ağrısının sebebi dinlemek veya muayene ile anlaşılamayabilir. Ağrının özellikleri, nasıl başladığı, seyri ve etkilediği bölge çok önemlidir.
Hepatit B virüsü kronik hepatit, karaciğer sirozu ve hepatoselüler karsinomun en önemli etkenidir. Her yıl yaklaşık 700.000 kişi hepatit B ilişkili hastalıklar nedeniyle hayatını kaybetmektedir. Bunun erken çocukluk döneminde aşılama ile önlenebilmesi nedeniyle DSÖ 1992 yılında Hepatit B aşısının ulusal programlara dâhil edilmesini önermiştir.
İnfluenza virüsü 1918 yılında yaşanan ve 20-40 milyon ölümle sonuçlanan İspanyol Gribi Pandemisi gibi küresel büyük olaylar dışında da riskli grup açısından ölümcül olabilen pnömoni enfeksiyonlarının kaynağıdır. İnfluenza Ave B virüsü damlacık yoluyla bulaştığından hızla mevsimsel epidemilere yol açar.
Neisseria menengitis, birçok ülkede menenjit ve fulminan septisemi gibi tedavi edilmediğinde ölümcül olabilen hastalık nedenidir. İnvaziv meningokok enfeksiyonlarına genellikle A, B, C, W-135, X, Y serotipleri neden olur. Hastalık 2-12 ay çocuklarda en fazla olmak üzere daha çok çocukluk çağında ve adolesanlarda görülür.
Kan glikoz seviyesinde anormallik olduğu düşünülen hastalarda, riskli durumunun belirlenmesi ve diyabet hastalığının araştırılması için glikoz tolerans testi yapılmaktadır. Glikoz tolerans testi esasen ağızdan alına glikoz testi ile yapılmaktaysa da bazen araştırma amacıyla damardan verilen glikoz ile de yapılmaktadır.
Kadınlarda hamilelik, emzirme ve menapoz dönemleri diş ve dişeti hastalıkları açısından riskli dönemlerdir. Hamilelikte ağız ve diş sağlığı sadece gebe için değil, çocuk için de son derece önemlidir. Diş çürükleri, enfeksiyonlar, abselerin gebe ve çocuğa verebileceği olası zararların yanında tedavi esnasında kullanılan ilaç malzemelerde olumsuz sonuçlar doğurabilmektedir. Bu nedenle hamilelik esnasında diş ve dişeti hastalıklarının dikkatli tedavi edilmesi gerekir.