Asiyanoblepsi (Acyanoblepsia) Nedir?
Asiyanoblepsi (acyanoblepsia veya acyanopsia), mavi renk tonlarını ayırt etme yeteneğinin kaybını ifade eden, günümüzde seyrek kullanılan bir tıp terimidir. Terim, tarihsel oftalmoloji kaynaklarında “mavi renk körlüğü” anlamında tanımlanmıştır (TERMIUM Plus, 2012; Wood, 1917). Modern klinik sınıflandırmada mavi ve sarı tonları arasındaki renk ayırt etme bozuklukları genellikle tritan tipi renk görme kusurları başlığı altında değerlendirilir.
Asiyanoblepsi hangi renkleri etkiler?
Mavi renk algısıyla ilgili bozukluklar yalnızca mavinin görülememesi şeklinde ortaya çıkmaz. Kişi mavi ile yeşili, mor ile kırmızıyı veya sarı ile pembeyi birbirinden ayırmakta zorlanabilir. Bu örüntü, tritanopi olarak adlandırılan mavi-sarı renk görme kusuruyla uyumludur (National Eye Institute [NEI], 2023).
Bununla birlikte, asiyanoblepsi terimini her durumda tritanopiyle tamamen eş anlamlı kabul etmek doğru değildir. Asiyanoblepsi tarihsel bir terimken tritanopi, günümüzde kullanılan klinik sınıflandırmada belirli bir renk görme kusurunu ifade eder.
Asiyanoblepsi doğuştan mı gelir?
Tritan tipi renk görme kusurları kalıtsal olabilir. Bununla birlikte, mavi-sarı renk ayırt etme yeteneğindeki bozulmalar göz hastalıkları, optik sinir veya görsel yolları etkileyen durumlar ve bazı ilaçların etkileri sonucunda sonradan da gelişebilir. Bu nedenle her mavi renk algısı bozukluğunun doğuştan olduğu söylenemez (National Research Council, 1981).
Asiyanoblepsi bir dikromazi türü müdür?
Tritanopi, dikromazi olarak sınıflandırılan renk görme kusurlarından biridir. Dikromazide renk eşleştirme sistemi normal trikromatik görmeden farklıdır ve renkler iki temel ışık bileşiminin karışımıyla eşleştirilebilir. Ancak asiyanoblepsi teriminin kullanıldığı her durumda, yalnızca bu sözcükten hareketle kişinin kesin olarak dikromaziye sahip olduğu sonucuna varılamaz (National Research Council, 1981).
Tanı nasıl konur?
Renk görme kusurları, kişinin renkleri ayırt etme performansını değerlendiren uygun renk görme testleriyle incelenir. Şikâyet yeni başladıysa, iki göz arasında farklılık varsa veya görme keskinliğinde değişiklik eşlik ediyorsa göz hastalıkları uzmanının değerlendirmesi önemlidir; çünkü sonradan gelişen renk algısı değişiklikleri altta yatan bir göz veya sinir sistemi sorunuyla ilişkili olabilir (National Research Council, 1981).
Kaynakça
- National Eye Institute. (2023, August 7). Types of color vision deficiency. https://www.nei.nih.gov/eye-health-information/eye-conditions-and-diseases/color-blindness/types-color-vision-deficiency
- National Research Council (US) Committee on Vision. (1981). Classification of color vision defects. In Procedures for testing color vision: Report of Working Group 41. National Academies Press. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK217820/
- TERMIUM Plus. (2012, November 5). Acyanopsia; acyanoblepsia [Terminoloji kaydı]. Government of Canada. https://www.btb.termiumplus.gc.ca/tpv2alpha/alpha-eng.html?i=&index=esw&lang=eng&srchtxt=ACIANOPSIA
- Wood, C. A. (Ed.). (1917). The American encyclopedia and dictionary of ophthalmology (Vol. 1). Cleveland Press.
