Anjiyokolesistit Nedir?
Anjiyokolesistit (angiocholecystitis), safra kesesiyle ilişkili damar yapılarında gelişen iltihabi veya vasküler değişiklikleri tanımlamak için kullanılan oldukça nadir ve eski bir tıbbi terimdir. Kelime kökeni Yunanca “angeion” (damar), “chole” (safra) ve “kystis” (kese) sözcüklerinden gelir. Yani terim, safra kesesinin damar yapılarıyla ilişkili inflamatuar bir durumu ifade eder. Günümüzde modern tıp literatüründe yaygın kullanılan bir tanım değildir ve çoğu zaman klasik “kolesistit” kavramı içinde değerlendirilir.
Kolesistit, safra kesesinin iltihaplanması anlamına gelir ve en sık safra taşlarına bağlı olarak ortaya çıkar. Ancak bazı eski cerrahi ve patoloji kaynaklarında, safra kesesi duvarındaki damar dolaşımının bozulduğu veya damarların belirgin şekilde etkilendiği özel inflamatuar tablolar için “anjiyokolesistit” terimi kullanılmıştır. Bu durum özellikle damar tıkanıklığı, dolaşım bozukluğu veya safra kesesi duvarındaki vasküler hasarla ilişkili olabilir. (Stedman’s Medical Dictionary, Dorland’s Medical Dictionary)
Safra kesesi, karaciğerin altında bulunan ve safrayı depolayan küçük bir organdır. Bu organın sağlıklı çalışabilmesi için düzenli kan dolaşımına ihtiyacı vardır. Eğer safra kesesini besleyen damarlarda dolaşım bozulursa, duvarda ödem, inflamasyon ve hatta doku hasarı gelişebilir. Özellikle ileri derecede iltihaplı kolesistit vakalarında damar yapıları da etkilenebilir ve bu durum safra kesesi duvarında nekroz riskini artırabilir.
Belirtiler çoğu zaman klasik kolesistit ile benzerdir:
- Sağ üst karın ağrısı,
- Bulantı,
- Kusma,
- Ateş,
- Yemek sonrası rahatsızlık,
- Karında hassasiyet
en sık görülen şikâyetler arasındadır.
İleri durumlarda safra kesesi duvarında dolaşım bozukluğu gelişirse gangrenöz kolesistit gibi daha ciddi tablolar ortaya çıkabilir. Bu durum acil cerrahi müdahale gerektirebilir.
Tanı genellikle ultrasonografi, bilgisayarlı tomografi ve kan testleriyle konur. Görüntüleme yöntemlerinde safra kesesi duvarında kalınlaşma, ödem ve inflamasyon bulguları görülebilir. Eğer damar dolaşımı ciddi şekilde etkilenmişse duvar nekrozu veya dolaşım bozukluğu bulguları da saptanabilir.
Tedavi altta yatan nedene bağlıdır. Çoğu durumda antibiyotik tedavisi ve safra kesesinin cerrahi olarak çıkarılması (kolesistektomi) uygulanır. Özellikle dolaşım bozukluğu gelişmiş veya gangren riski bulunan vakalarda erken cerrahi önem taşır.
Sonuç olarak anjiyokolesistit, safra kesesinin damar yapılarıyla ilişkili inflamatuar değişikliklerini tanımlamak için kullanılan eski ve nadir bir tıbbi terimdir. Günümüzde daha çok komplike kolesistit tabloları içinde değerlendirilir ve modern klinik kullanımda yaygın olarak tercih edilmez.