Aort Ağrısı Nasıl Olur? Çeşitleri ve Nedenleri

Aort ağrısı, kalpten çıkan ve vücudun en büyük atardamarı olan aortun etkilenmesi sonucu ortaya çıkan ağrıdır. Halk arasında çoğu zaman kalp ağrısıyla karıştırılsa da, aort kaynaklı ağrı kendine özgü özellikler taşır ve bazı durumlarda yaşamı tehdit eden hastalıkların ilk belirtisi olabilir. Özellikle ani başlayan, çok şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı geliştiğinde aort hastalıkları mutlaka akla gelmelidir.

Aort ağrısı tek başına bir hastalık değildir. Genellikle aort duvarının gerilmesi, genişlemesi, iltihaplanması veya yırtılması gibi ciddi damar hastalıklarının belirtisi olarak ortaya çıkar.

Aort Ağrısı Neden Oluşur?

Aort, yüksek basınç altında çalışan elastik bir damardır. Damar duvarında meydana gelen yapısal bozukluklar veya çevre dokuların etkilenmesi, ağrı reseptörlerinin uyarılmasına neden olabilir.

Aort ağrısının başlıca oluşum mekanizmaları şunlardır:

Aort duvarının ani gerilmesi
Anevrizma nedeniyle damar çapının genişlemesi
Aort duvarında yırtık (diseksiyon) gelişmesi
Damar duvarının iltihaplanması (aortit)
Aortun çevre organlara baskı yapması
Aort duvarının yırtılması (rüptür)

Ağrının şiddeti her zaman hastalığın büyüklüğünü göstermez. Özellikle bazı aort anevrizmaları yırtılıncaya kadar hiçbir belirti vermeyebilir.

Aort Ağrısı Nasıl Hissedilir?

Aort ağrısı çoğu zaman sıradan kas ağrılarından veya mide kaynaklı ağrılardan farklı özellikler gösterir.

En sık görülen özellikleri şunlardır:

Ani başlangıçlı olabilir.
Çok şiddetli hissedilebilir.
Sürekli karakterdedir.
Dinlenmekle geçmez.
Hareketle belirgin olarak artıp azalması beklenmez.
Bazı hastalar ağrıyı yırtılır, kopar gibi, bıçak saplanır, ezici veya parçalayıcı olarak tarif edebilir.

Ancak her hastada aynı özellikler görülmeyebilir. Özellikle yaşlı bireylerde ve bazı kronik aort hastalıklarında ağrı daha hafif veya künt karakterde olabilir.

Aort Ağrısının Çeşitleri

Ağrının hissedildiği bölge, etkilenen aort segmentine göre değişebilir.

Göğüs Ağrısı

Çıkan aort ve aort kavsini etkileyen hastalıklarda ağrı genellikle göğüs kemiğinin arkasında hissedilir. Boyun, çene, omuz veya kollara yayılabilir.

Sırt Ağrısı

İnen torasik aortun hastalıklarında ağrı çoğunlukla iki kürek kemiği arasında veya sırtın orta bölümünde hissedilir.

Karın Ağrısı

Abdominal aort hastalıklarında ağrı karında, göbek çevresinde, yanlarda veya bel bölgesinde görülebilir. Bazı hastalarda kasıklara doğru yayılım olabilir.

Göç Eden Ağrı

Özellikle aort diseksiyonunda ağrı, yırtığın damar boyunca ilerlemesine bağlı olarak göğüsten sırta, sırttan karına doğru yer değiştirebilir. Bu özellik akut aort sendromu açısından önemli bir klinik ipucudur.

Künt veya Kronik Ağrı

Büyük ancak yavaş büyüyen torasik veya abdominal aort anevrizmalarında bazı hastalar uzun süre devam eden künt göğüs, sırt veya karın ağrısından yakınabilir. Bununla birlikte birçok anevrizma tamamen belirtisiz de seyredebilir.

Aort Ağrısına Neden Olan Hastalıklar

Aort ağrısının en sık nedenleri şunlardır:

Aort diseksiyonu: Aort duvarının iç tabakasında gelişen yırtık sonucu ortaya çıkan ve acil tedavi gerektiren ciddi bir hastalıktır.
Aort anevrizması: Aort duvarının genişlemesiyle oluşur. Anevrizma büyüdükçe veya yırtılma riski arttıkça ağrı gelişebilir.
Aort rüptürü: Aortun tamamen yırtılması sonucu gelişen ve şiddetli iç kanamaya yol açan yaşamı tehdit eden bir durumdur.
Aortit: Takayasu arteriti, dev hücreli arterit, Behçet hastalığı veya enfeksiyonlara bağlı gelişen aort iltihapları ağrıya neden olabilir.
Penetran aterosklerotik ülser
İntramural hematom
Travmatik aort yaralanmaları

Aort Ağrısına Eşlik Eden Belirtiler

Ağrıyla birlikte şu belirtiler görülebilir:

Nefes darlığı
Soğuk terleme
Bayılma
Nabız veya tansiyon farklılığı
Baş dönmesi
Kol veya bacaklarda soğukluk
Ani gelişen güç kaybı
Konuşma bozukluğu
Karın ağrısı veya bacaklarda dolaşım bozukluğu

Bu belirtiler özellikle akut aort sendromlarında acil değerlendirme gerektirir.

Tanı Nasıl Konur?

Aort kaynaklı ağrı şüphesinde hızlı tanı hayat kurtarıcı olabilir.

Tanıda kullanılan yöntemler şunlardır:

Fizik muayene
Elektrokardiyografi (EKG)
Kan testleri
Bilgisayarlı tomografi anjiyografi (BT anjiyografi)
Manyetik rezonans anjiyografi (MR anjiyografi)
Ekokardiyografi
Transözofageal ekokardiyografi (TEE)

Ne Zaman Acil Yardım Alınmalıdır?

Ani başlayan, çok şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı; bayılma, nefes darlığı, bilinç değişikliği, kol veya bacaklarda nabız kaybı gibi belirtilerle birlikte görüldüğünde zaman kaybetmeden 112 Acil Çağrı Merkezi aranmalı veya en yakın acil servise başvurulmalıdır. Bu bulgular, aort diseksiyonu veya diğer akut aort sendromlarının belirtisi olabilir.

Aort ağrısı, aort damarını etkileyen ciddi hastalıkların önemli bir belirtisidir. Ağrının yeri ve karakteri, etkilenen aort segmentine göre değişebilse de ani başlayan şiddetli göğüs, sırt veya karın ağrısı her zaman dikkatle değerlendirilmelidir. Erken tanı ve hızlı tedavi, özellikle aort diseksiyonu ve aort rüptürü gibi yaşamı tehdit eden durumlarda hayati önem taşır.