Askerlik Muayenesi Nasıl Olur? Aile Hekimi Muayenesi, Hastane Sevki ve Sağlık Raporu

Askerlik muayenesi, Türkiye’de askerlik yükümlülüğü bulunan kişilerin askerlik hizmetini yerine getirmeye sağlık açısından uygun olup olmadıklarının değerlendirilmesi amacıyla yapılan sağlık incelemesidir. Bu işlem, askerlik yoklamasının önemli bir parçasıdır. Muayenede kişinin mevcut hastalıkları, geçirdiği ameliyatlar, kullandığı ilaçlar, fiziksel durumu ve varsa askerlik yapmasını etkileyebilecek sağlık sorunları değerlendirilir.

Askerlik muayenesi denildiğinde genellikle aile hekiminde yapılan ilk sağlık değerlendirmesi anlaşılır. Ancak aile hekimi muayenesi ile hastanede yapılan ayrıntılı değerlendirme aynı şey değildir. Aile hekimi kişinin sağlık durumunu değerlendirir; gerekli gördüğünde veya mevcut hastalık nedeniyle karar veremediğinde kişiyi yetkili sağlık kuruluşuna sevk eder. Kesin sağlık kararı, ilgili mevzuatta belirlenen yetki ve usullere göre verilir.

Millî Savunma Bakanlığının (MSB) açıklamalarına göre askerlik yoklaması e-Devlet üzerinden başlatılabilir ve sağlık muayenesi öncelikle kişinin kayıtlı olduğu aile hekimi tarafından yapılır. Gerekli durumlarda ileri değerlendirme için hastaneye sevk işlemi uygulanır (MSB, Yoklama İşlemleri).

Askerlik muayenesi nerede yapılır?

Askerlik yoklaması kapsamında sağlık muayenesi öncelikle kişinin kayıtlı olduğu aile hekiminde gerçekleştirilir. Bu nedenle askerlik muayenesi için doğrudan hastaneye gitmek her durumda gerekli değildir.

Süreç genel olarak şu şekilde ilerler:

1. e-Devlet üzerinden askerlik yoklaması başvurusu yapılır.
2. İstenen kişisel bilgiler ve sağlık beyanı doldurulur.
3. Kişi, kayıtlı olduğu aile hekimine başvurur.
4. Aile hekimi sağlık öyküsünü alır ve fizik muayeneyi gerçekleştirir.
5. Sağlık durumu hakkında karar verilebiliyorsa muayene sonucu sisteme kaydedilir.
6. İleri inceleme veya uzman değerlendirmesi gerekiyorsa kişi yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir.

Kayıtlı aile hekimi bulunmayan kişiler için aile hekimliği tanımlaması yapılması gerekir. MSB’nin açıklamalarına göre bu konuda toplum sağlığı merkezleri veya il ve ilçe sağlık müdürlükleri aracılığıyla işlem yapılabilir (MSB, Yoklama İşlemleri).

Askerlik muayenesi için başvuru nasıl yapılır?

Askerlik muayenesine giden yol, genellikle e-Devlet üzerinden yoklama başvurusunun tamamlanmasıyla başlar. Başvurunun yapılması tek başına bütün askerlik işlemlerinin tamamlandığı anlamına gelmez; sağlık muayenesi ve sistemdeki diğer adımların da sonuçlandırılması gerekir.

1. e-Devlet üzerinden yoklama başvurusu

e-Devlet sistemine giriş yaptıktan sonra Millî Savunma Bakanlığının “Askerliğim” hizmeti üzerinden yoklama başvurusu başlatılır. Başvuru sırasında kişisel bilgiler kontrol edilir ve istenen formlar doldurulur.

MSB’nin güncel başvuru açıklamasına göre, sistemde kullanılabilecek biyometrik fotoğraf için gerekli onay işlemleri de bu aşamada önem taşır. Fotoğraf sistem üzerinden temin edilemiyorsa veya ilgili koşullar sağlanmıyorsa askerlik şubesi aracılığıyla işlem yapılması gerekebilir.

Başvuru sırasında eğitim durumu, iletişim bilgileri ve diğer istenen bilgiler eksiksiz ve doğru biçimde girilmelidir. Sağlık durumuna ilişkin sorular da kişinin gerçek durumuna göre yanıtlanmalıdır.

Başvuru bağlantısı: e-Devlet – Askerliğim

2. Sağlık muayenesi için aile hekimine başvuru

Yoklama başvurusu tamamlandıktan sonra kişi, kayıtlı olduğu aile hekimine gider. Yanında T.C. kimlik kartının ve varsa sağlık durumunu gösteren raporların bulunması yararlıdır.

Daha önce geçirilmiş ameliyatlar, kronik hastalıklar, düzenli kullanılan ilaçlar ve devam eden tedaviler hakkında bilgi verilmelidir. Sağlık kayıtlarında bulunan raporların ve tetkik sonuçlarının değerlendirmeye sunulması, mevcut sağlık durumunun doğru anlaşılmasına yardımcı olabilir.

MSB, başvuru ve takip adımlarını resmî internet sayfasında açıklamaktadır: Askerlik Başvurusu Nasıl Yapılır?.

Askerlik muayenesinde neler yapılır?

Askerlik muayenesinin kapsamı, kişinin sağlık öyküsüne ve muayenede saptanan bulgulara göre değişebilir. Herkese aynı kapsamda ayrıntılı tetkik yapılması gerekmez.

1. Sağlık öyküsü alınır

Hekim öncelikle kişinin mevcut ve geçmiş sağlık sorunları hakkında bilgi alır. Bu aşamada şu konular gündeme gelebilir:

• Daha önce tanı konulmuş hastalıklar.
• Geçirilmiş ameliyatlar ve hastanede yatışlar.
• Düzenli kullanılan ilaçlar.
• Daha önce alınmış sağlık kurulu raporları.
• Görme ve işitme sorunları.
• Kalp, akciğer, böbrek veya sinir sistemi hastalıkları.
• Ortopedik sorunlar ve hareket kısıtlılıkları.
• Ruh sağlığıyla ilgili tanılar ve devam eden tedaviler.
• Günlük yaşamı veya fiziksel işlevleri etkileyen başka sağlık sorunları.

Bu soruların amacı kişiyi gereksiz yere elemek değil, sağlık durumunu askerlik hizmetine uygunluk açısından değerlendirmektir. Kişinin bilinen bir hastalığı varsa bunu gizlememesi ve mevcut belgelerini sunması önemlidir.

MSB’nin yoklama esaslarına göre muayene öncesinde yükümlünün sağlık durumu hakkında beyanı alınır; hekim, bu bilgileri fizik muayene bulgularıyla birlikte değerlendirir (MSB, Yoklama İşlemleri).

2. Fizik muayene yapılır

Hekim, kişinin genel sağlık durumunu ve askerlik hizmetini etkileyebilecek fiziksel bulguları değerlendirir. Muayenenin ayrıntıları kişinin beyanlarına, bilinen hastalıklarına ve hekim tarafından saptanan bulgulara göre değişir.

Değerlendirmede genel görünüm, hareket kabiliyeti ve ilgili sistemlere ait bulgular incelenebilir. Örneğin kişinin hareketlerini belirgin biçimde kısıtlayan bir ortopedik sorun, bilinen bir kalp hastalığı veya görme problemi varsa bunun niteliği ve işlevler üzerindeki etkisi önem kazanabilir.

Askerlik muayenesinde herkese aynı kapsamda, baştan sona bütün organ sistemlerini içeren ayrıntılı bir hastane muayenesi yapılması zorunlu değildir. İlk muayenenin amacı, mevcut sağlık durumunu değerlendirmek ve gerekiyorsa daha ayrıntılı inceleme gerektiren durumları belirlemektir.

3. Kan tahlili, röntgen veya MR çekilir mi?

Askerlik yoklamasında herkese rutin olarak kan tahlili, röntgen, MR veya kapsamlı laboratuvar incelemesi yapılmaz.

MSB’nin yoklama işlemlerine ilişkin açıklamasında, kişinin beyan etmediği ve fizik muayenede belirti ya da bulgusu saptanmayan hastalıkları ortaya çıkarmak amacıyla rutin ileri tetkik yapılmasının gerekmediği belirtilir. Ancak sağlık öyküsü veya muayene bulguları ileri inceleme gerektiriyorsa ilgili tetkikler istenebilir (MSB, Yoklama İşlemleri).

Örneğin bilinen bir kalp hastalığında kardiyoloji değerlendirmesi, belirgin bir ortopedik sorunda ilgili uzmanlık incelemesi veya daha önce tanı konulmuş bir hastalıkta güncel raporların incelenmesi gerekebilir. Hangi tetkiklerin yapılacağı, sağlık sorununun niteliğine göre belirlenir.

Bu nedenle “Askerlik muayenesinde kesinlikle kan alınır” veya “Herkese mutlaka röntgen çekilir” şeklindeki genellemeler doğru değildir.

Askerlik muayenesinde hangi hastalıklar değerlendirilir?

Askerliğe uygunluk değerlendirmesinde tek başına hastalığın adı değil, hastalığın derecesi, işlev kaybı oluşturup oluşturmadığı, tedaviyle kontrol durumu ve askerlik hizmetine etkisi dikkate alınır.

Bazı hastalıklar daha ayrıntılı inceleme veya uzman hekim değerlendirmesi gerektirebilir.

Göz hastalıkları

Görme keskinliği, göz hastalıkları ve görme işlevini etkileyen durumlar değerlendirmeye konu olabilir. Kişide yüksek dereceli kırma kusuru, retina hastalığı veya görmeyi etkileyen başka bir rahatsızlık varsa mevcut raporlar ve gerektiğinde uzman değerlendirmesi önemlidir.

Her gözlük kullanan kişinin askerlik yapamayacağı söylenemez. Karar, ilgili sağlık mevzuatındaki ölçütlere ve kişinin gerçek görme durumuna göre verilir.

Ortopedik hastalıklar

Omurga hastalıkları, belirgin eklem hareket kısıtlılıkları, geçirilmiş kırıklar, protezler ve yürüme veya hareket işlevini etkileyen durumlar incelenebilir.

Örneğin skolyoz veya bel fıtığı tanısı tek başına otomatik olarak askerlikten muafiyet anlamına gelmez. Hastalığın derecesi, muayene bulguları, görüntüleme sonuçları ve işlev kaybı birlikte değerlendirilir.

Kalp ve damar hastalıkları

Doğuştan kalp hastalıkları, kalp kapak hastalıkları, ritim bozuklukları ve kalp işlevini etkileyen diğer durumlar, gerektiğinde uzman değerlendirmesine yönlendirebilir.

Bir kişinin yalnızca geçmişte kalp hastalığı tanısı almış olması, güncel sağlık durumu incelenmeden kesin bir karar verilmesi için yeterli değildir. Hastalığın türü ve şiddeti önemlidir.

Solunum sistemi hastalıkları

Astım, kronik akciğer hastalıkları ve solunum işlevini etkileyen diğer rahatsızlıklar kişinin sağlık durumuna göre değerlendirilir. Tanının varlığı kadar hastalığın kontrol düzeyi, solunum fonksiyonları ve tedavi gereksinimi de önem taşıyabilir.

Nörolojik hastalıklar

Epilepsi, bazı nöromüsküler hastalıklar, hareket bozuklukları ve sinir sistemi işlevlerini etkileyen rahatsızlıklar daha ayrıntılı değerlendirme gerektirebilir. Tanı, nöbet öyküsü, tedavi durumu ve işlevsel etkiler birlikte ele alınır.

Ruh sağlığıyla ilgili durumlar

Psikiyatrik hastalıklar ve devam eden psikiyatrik tedaviler de sağlık değerlendirmesinin bir parçası olabilir. Tanı, belirtilerin şiddeti, hastalığın seyri, tedavi ve işlevsellik dikkate alınır. Psikiyatrik tanı bulunması tek başına her durumda aynı askerlik kararının verileceği anlamına gelmez.

Diğer kronik hastalıklar

Diyabet, böbrek hastalıkları, kan hastalıkları ve başka kronik rahatsızlıklar da hastalığın niteliğine göre değerlendirilir. Gerekli durumlarda ilgili uzmanlık alanından rapor ve tetkik istenebilir.

Bu örnekler genel bilgilendirme amaçlıdır. Hangi hastalığın hangi karara yol açacağı, Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği’ndeki ölçütlere göre belirlenir.

Askerlik muayenesinde hastaneye sevk hangi durumlarda yapılır?

Aile hekimi, kişinin sağlık durumunu değerlendirdikten sonra mevcut bilgilerle karar veremiyorsa veya daha ayrıntılı inceleme gerekiyorsa kişiyi yetkili sağlık kuruluşuna sevk edebilir.

Sevk gerektirebilecek durumlara örnek olarak şunlar verilebilir:

• Daha önce tanı konulmuş bir hastalığın askerlik uygunluğunu etkileyebilecek nitelikte olması.
• Fizik muayenede ileri inceleme gerektiren bulgular saptanması.
• Mevcut raporların veya sağlık kayıtlarının kesin karar için yeterli olmaması.
• Uzman hekim değerlendirmesine veya sağlık kurulu kararına ihtiyaç duyulması.

Sevk edilen kişi, ilgili sağlık kuruluşunda gerekli muayene ve tetkiklerden geçer. Bazı durumlarda birden fazla uzmanlık alanının değerlendirmesi gerekebilir. Sağlık kurulu raporu düzenlenmesi gereken vakalarda karar, yetkili sağlık kurulunun değerlendirmesiyle verilir.

Hastaneye sevk edilmek, otomatik olarak askerlikten muaf tutulmak anlamına gelmez. Sevk, sağlık durumunun daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini gösterir. Nihai karar, incelemelerin sonucuna ve ilgili mevzuata göre belirlenir (MSB, Yoklama İşlemleri).

Askerlik muayenesi sonucunda hangi kararlar verilebilir?

Yoklama sürecinde sağlık durumuna ilişkin farklı kararlar verilebilir. Karar, kişinin sağlık bulgularına ve yetkili hekimin veya sağlık kurulunun değerlendirmesine bağlıdır.

1. Askerliğe elverişlidir

Kişinin sağlık durumu askerlik hizmetini yerine getirmeye uygun bulunduğunda bu karar verilebilir. Aile hekimi tarafından “askerliğe elverişlidir” kararı verilenlerin sonucu elektronik ortamda askerlik şubesi kayıtlarına aktarılır.

Ancak sağlık muayenesinde askerliğe elverişli bulunmak, kişide hiçbir hastalık bulunmadığını göstermez. MSB, muayenede saptanmayan veya ileri tetkik gerektirmeyen bazı hastalıkların bu aşamada ortaya konulamayabileceğini özellikle belirtir.

2. Ertesi yıla bırakma

Bazı geçici sağlık sorunlarında kişinin durumunun belirli bir süre sonra yeniden değerlendirilmesi gerekebilir. Bu gibi durumlarda mevzuattaki koşullara göre “ertesi yıla bırakma” kararı verilebilir.

Bu karar, kişinin kalıcı olarak askerlikten muaf tutulduğu anlamına gelmez. Belirlenen sürenin sonunda yeniden değerlendirme yapılır ve yeni sağlık kararına göre işlem gerçekleştirilir.

3. Askerliğe elverişli değildir

Sağlık durumu, ilgili mevzuattaki ölçütler kapsamında askerlik hizmetini yerine getirmeye uygun bulunmadığında “askerliğe elverişli değildir” kararı verilebilir.

Bu kararın verilmesi, ilgili sağlık kurulu değerlendirmesi ve mevzuatta belirtilen onay sürecine tabidir. Aile hekimi tek başına her durumda bu nihai kararı veremez.

MSB’nin açıklamalarına göre sağlık kararları ilgili sağlık yeteneği yönetmeliği kapsamında düzenlenir; sağlık kurulu raporlarının kesinleşme süreci de karar türüne göre değişebilir (MSB, Yoklama İşlemleri).

Askerlik muayenesine giderken hangi belgeler alınmalıdır?

Başvuru sırasında kimlik belgesi ve varsa sağlık durumunu gösteren raporların hazır bulundurulması yararlıdır. Özellikle daha önce tanı konulmuş bir hastalık nedeniyle değerlendirme yapılacaksa, ilgili belgelerin sunulması önemlidir.

Yanınızda bulundurmanız yararlı olabilecek belgeler şunlardır:

• C. kimlik kartı.
• Varsa sağlık kurulu raporları.
• Hastalıkla ilgili uzman hekim raporları.
• Önceki ameliyatlara ilişkin epikriz veya taburculuk belgeleri.
• İlgili hastalığa ait önemli tetkik sonuçları.
• Düzenli kullanılan ilaçlara ilişkin bilgiler.
• Varsa hastalığın takip edildiği sağlık kuruluşuna ait belgeler.

Her belge her başvuruda zorunlu değildir. Hangi belgelerin gerekli olduğu, başvuru biçimine ve kişinin sağlık durumuna göre değişebilir. Askerlik şubesi üzerinden işlem yapacak kişiler için MSB, kimlik kartının yanı sıra varsa öğrenim, meslek ve sağlık durumuna ilişkin belgelerin de bulundurulmasını belirtmektedir.

Askerlik muayenesi ne kadar sürer?

Muayenenin süresi, başvurunun yoğunluğuna, kişinin sağlık durumuna ve ek inceleme gerekip gerekmediğine göre değişir.

Yalnızca ilk değerlendirme yapılan ve ek inceleme gerekmeyen bir başvuru ile birden fazla uzmanlık alanında muayene, tetkik veya sağlık kurulu değerlendirmesi gerektiren başvurunun aynı sürede tamamlanması beklenmez.

Ayrıca sağlık muayenesinin tamamlanması ile askerlik yoklamasının sistemde tamamen sonuçlanması farklı aşamalardır. MSB, sistem yoğunluğu nedeniyle bazı sonuçların e-Devlet ekranına gecikmeli yansıyabileceğini belirtmektedir.

Başvuru durumunu kontrol etmek için e-Devlet’teki “Askerliğim” hizmeti ve ilgili yoklama süreci takip ekranı kullanılabilir.

Askerlik muayenesinde sağlık sorununu gizlemek doğru mudur?

Hayır. Kişinin mevcut hastalıklarını, devam eden tedavilerini ve geçmişte geçirdiği önemli sağlık sorunlarını doğru biçimde bildirmesi gerekir.

Bir hastalığın bildirilmemesi, gerekli incelemelerin yapılmamasına veya sağlık durumunun eksik değerlendirilmesine yol açabilir. Özellikle düzenli ilaç kullanan, ameliyat geçirmiş veya takip gerektiren kronik bir hastalığı bulunan kişilerin mevcut raporlarını sunmaları yararlıdır.

Bununla birlikte, bir hastalığın bulunması otomatik olarak askerlikten muafiyet anlamına gelmez. Sağlık değerlendirmesi, hastalığın niteliği ve askerlik hizmetine etkisi dikkate alınarak yapılır.

Askerlik muayenesiyle ilgili sık sorulan sorular

Askerlik muayenesi yalnızca aile hekiminde mi yapılır?

İlk sağlık değerlendirmesi öncelikle kayıtlı aile hekiminde yapılır. İleri inceleme gereken durumlarda kişi yetkili sağlık kuruluşuna sevk edilir.

Askerlik muayenesinde soyunmak gerekir mi?

Muayenenin kapsamı, kişinin sağlık durumuna ve hekimin değerlendirmesine göre değişir. Fizik muayene sırasında gerekli görülen bölgenin incelenmesi istenebilir; ancak herkese aynı kapsamda ve her durumda aynı işlemlerin yapılacağı söylenemez. Muayenenin amacı sağlık durumunu değerlendirmektir.

Gözlük kullanmak askerlik yapmaya engel midir?

Gözlük kullanmak tek başına askerlikten muafiyet anlamına gelmez. Görme derecesi, göz hastalığının türü ve ilgili mevzuattaki ölçütler dikkate alınır.

Bel fıtığı veya skolyoz askerlik yapmaya engel olur mu?

Bu tanılar tek başına kesin bir karar verilmesini sağlamaz. Hastalığın derecesi, hareket kısıtlılığı, nörolojik bulgular, görüntüleme sonuçları ve ilgili sağlık mevzuatındaki ölçütler değerlendirilir.

Psikiyatrik ilaç kullanmak askerlikten muafiyet sağlar mı?

Tek başına ilaç kullanılması otomatik olarak muafiyet anlamına gelmez. Tanı, hastalığın seyri, tedavi gereksinimi ve kişinin işlevselliği değerlendirilir. Gerekli durumlarda psikiyatri uzmanı ve yetkili sağlık kurulu görüşü alınır.

Hastaneye sevk edilmek askerlikten muaf olmak anlamına gelir mi?

Hayır. Sevk, daha ayrıntılı sağlık değerlendirmesi gerektiğini gösterir. Nihai karar, muayene ve gerekli incelemeler tamamlandıktan sonra verilir.

Askerliğe elverişli bulunursam hiçbir sağlık sorunum olmadığı mı anlaşılır?

Hayır. Bu karar, yoklama sırasında yapılan değerlendirme ve ilgili mevzuat kapsamında askerlik hizmetine uygun bulunduğunuzu ifade eder. Her hastalığın rutin muayenede saptanması mümkün değildir.

Askerlik muayenesi ücretli midir?

Askeralma Kanunu’nun 15. maddesi, askerlik yükümlülerinin bu kapsamda yapılan sağlık muayenelerinden herhangi bir ücret veya katkı payı alınmayacağını belirtir. Ayrıntılar için Askeralma Kanunu, Madde 15 incelenebilir.

2026 yılında askerlik yoklaması ne zaman yapılmalıdır?

MSB’nin 2026 yılı yoklama duyurusuna göre, o yıl yoklamaya tabi olan ve kanuni erteleme hakkı bulunmayan yükümlülerin işlemlerini 1 Ocak–31 Aralık 2026 tarihleri arasında tamamlamaları gerekir. Kimlerin hangi yıl yoklamaya tabi olduğu ve erteleme durumu kişisel askerlik kaydına göre değişebilir. Güncel durum için MSB’nin 2026 Yılı Yoklama Duyurusu kontrol edilmelidir.

Askerlik muayenesi, kişinin askerlik hizmetine sağlık açısından uygunluğunun değerlendirilmesi amacıyla yapılan bir süreçtir. İşlemler genellikle e-Devlet üzerinden yoklama başvurusuyla başlar ve ilk sağlık muayenesi kayıtlı aile hekimi tarafından gerçekleştirilir. Hekim, kişinin sağlık öyküsünü ve fizik muayene bulgularını değerlendirerek karar verir; ileri inceleme gerekiyorsa yetkili sağlık kuruluşuna sevk yapılır.

Muayenede herkese aynı tetkiklerin uygulanması gerekmez. Kan tahlili, görüntüleme veya uzman hekim değerlendirmesi, kişinin sağlık durumuna ve gerekli görülen incelemelere bağlıdır. Sonuçta askerliğe elverişli olma, geçici sağlık nedeniyle işlemin ertelenmesi veya askerlik hizmetine elverişli olmama gibi kararlar, ilgili mevzuata göre verilir.

En önemli nokta, sağlık durumunu doğru bildirmek ve varsa hastalıklarla ilgili raporları muayeneye götürmektir. Kişisel askerlik işlemlerinde en güncel ve bağlayıcı bilgi için Millî Savunma Bakanlığının resmî açıklamaları esas alınmalıdır.

Kaynakça

• Millî Savunma Bakanlığı. (t.y.). Yoklama işlemleri. https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/yoklama-islemleri
• Millî Savunma Bakanlığı. (t.y.). Askerlik başvurusu nasıl yapılır? https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/askerlik-basvurusu-nasil-yapilir
• Millî Savunma Bakanlığı. (2025, 1 Aralık). 2026 yılı yoklama duyurusu. https://www.msb.gov.tr/Askeralma/Duyuru/c0590234382743b9a0013be7e1a10085
• Türkiye Cumhuriyeti. (2019). 7179 sayılı Askeralma Kanunu, Madde 15. https://www.aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/kanunlar/asker-alma-kanunu/
• C. Millî Savunma Bakanlığı. (t.y.). Askeralma Genel Müdürlüğü: Sıkça sorulan sorular. https://www.msb.gov.tr/askeralma

Not: Muayene uygulamaları, gerekli belgeler ve karar süreçleri kişisel duruma ve güncel mevzuata göre değişebilir. İşlem öncesinde  öncesinde resmî MSB sayfalarındaki güncel bilgiler kontrol edilmelidir.