Askerde Hasta Olursam Ne Olur? Muayene, Hastane Sevki ve İstirahat
Askerlik hizmetini yaparken hastalanan veya yaralanan yükümlüler, askerî sağlık işlemleri kapsamında muayene ve tedavi edilir. Hastalığın türüne, şiddetine ve askerlik hizmetini etkileyip etkilemediğine göre istirahat, hava değişimi, hastaneye sevk veya sağlık kurulu değerlendirmesi uygulanabilir. Hastalık kalıcı ve askerlik hizmetini yapmaya engel nitelikteyse, gerekli değerlendirme sonucunda “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı da verilebilir. [1, 2]
Bu süreç, 7179 sayılı Askeralma Kanunu, ilgili Askeralma Yönetmeliği ve sağlık işlemlerine ilişkin mevzuat çerçevesinde yürütülür. Askerde hastalanmak tek başına askerlikten muafiyet sağlamaz; karar, sağlık kuruluşlarının değerlendirmesine dayanır.
1. Askerde hastalanınca ilk olarak ne yapılmalı?
Birlikte hastalanan asker, durumunu amirine bildirerek muayene talep etmelidir. Sağlık işlemleri genellikle ilk amirden alınan muayene istem belgesiyle yürütülür. Acil tedavi gerektiren durumlarda en yakın sağlık hizmeti sunucusuna doğrudan başvurulabilir. [2]
Hastalık veya yaralanma durumunda izlenecek yol, rahatsızlığın aciliyetine göre değişir:
- Hafif rahatsızlıklarda: Muayene ve uygun tedavi uygulanır.
- İstirahat gerektiren durumlarda: Yetkili sağlık kuruluşu istirahat raporu düzenleyebilir.
- Daha kapsamlı değerlendirme gereken durumlarda: Hastaneye veya ilgili uzmanlık birimine sevk yapılabilir.
- Ciddi ya da kalıcı sağlık sorunlarında: Sağlık kurulu değerlendirmesi gerekebilir. [2]
Göğüs ağrısı, ciddi nefes darlığı, bilinç kaybı, ağır yaralanma veya ani gelişen ciddi belirtilerde rutin işlemleri beklemek yerine acil sağlık yardımı istenmelidir.
2. Askerde hastalanınca hastaneye gönderilir mi?
Evet, gerekli görülürse hastaneye sevk yapılabilir. Hastalığın tanısının belirlenmesi, ileri tetkik yapılması, uzman değerlendirmesi veya tedavi planının oluşturulması için sağlık kuruluşuna yönlendirme yapılabilir.
Hastaneye sevk edilmek, otomatik olarak askerlikten muafiyet anlamına gelmez. Hastane değerlendirmesinin sonucuna göre tedavi, istirahat, hava değişimi veya sağlık kurulu incelemesi uygulanabilir. [2]
3. Askerde hastalanınca istirahat raporu alınabilir mi?
Evet. Sağlık kuruluşu tarafından gerekli görülürse istirahat raporu düzenlenebilir. İstirahat, kişinin belirli bir süre dinlenmesi ve tedavisini sürdürmesi amacıyla verilir. Raporun süresi ve koşulları, sağlık durumuna ve yetkili hekimin değerlendirmesine bağlıdır. [2]
İstirahat raporu, tek başına askerlikten muafiyet anlamına gelmez. Rapor süresince ve sonrasında yapılacak işlemler, raporun içeriğine ve sağlık durumuna göre belirlenir.
4. Hava değişimi nedir?
Hava değişimi, askerlik hizmeti sırasında ortaya çıkan ve kişinin bir süre birlik dışında dinlenmesini veya tedavisini sürdürmesini gerektiren geçici sağlık durumlarında uygulanabilen bir işlemdir. Özellikle erbaş ve erler hakkında geçici hastalık tespit edildiğinde, yetkili sağlık kuruluşunun değerlendirmesi sonucunda hava değişimi veya istirahat işlemi yapılabilir. [2]
Hava değişimi raporu, kalıcı muafiyet kararı değildir. Raporun sonunda yeniden muayene öngörülmüşse kişi, belirtilen süre ve usule göre kontrol muayenesine gitmelidir.
5. Askerde hastalanınca askerlikten muaf olunur mu?
Her hastalık askerlikten muafiyet sağlamaz. Öncelikle hastalığın tedavi edilebilir veya geçici olup olmadığı değerlendirilir. Hastalık askerlik hizmetini kalıcı biçimde engelliyorsa, yetkili sağlık kurulu tarafından askerlik sağlık mevzuatına göre değerlendirme yapılabilir.
Bu değerlendirme sonucunda “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı rapor düzenlenebilir. MSB’nin açıklamasına göre, bu kararlı raporun kesinleşmesi için gerekli onay sürecinin tamamlanması gerekir. Rapor düzenlenmesi ile kararın kesinleşmesi aynı şey değildir. [2]
6. Askerde ortaya çıkan hastalık askerlik süresini uzatır mı?
Hastalığın kendisi otomatik olarak askerlik süresinin uzatılması anlamına gelmez. Ancak istirahat veya hava değişimi sürelerinin askerlik hizmetinden sayılmasına ilişkin özel kurallar bulunur.
MSB’nin “Muvazzaflık ve Terhis İşlemleri” açıklamasına göre, erbaş ve erlerin hava değişimi ve istirahatte geçen sürelerinin, tabi oldukları hizmet süresinin her ayı için bir günlük kısmı askerlik hizmetinden sayılır. Bu nedenle raporlu geçirilen sürenin tamamının veya tamamının dışında kalan kısmın askerlik hizmetinden sayıldığı varsayılmamalıdır; hesaplama ilgili mevzuata göre yapılır. [2]
7. Askerde daha önce bilinmeyen bir hastalık ortaya çıkarsa ne olur?
Askerlik sırasında daha önce bilinmeyen bir hastalık tespit edilirse, kişinin sağlık durumuna göre muayene ve tedavi süreci yürütülür. Gerekli görüldüğünde uzman hekim veya sağlık kurulu değerlendirmesi yapılır.
MSB, yoklama veya sevk sırasında belirtileri bulunmayan ya da beyan edilmeyen her hastalık için rutin olarak ileri tetkik yapılmasının zorunlu olmadığını belirtmektedir. Bu nedenle askerlik sırasında bir hastalığın ortaya çıkması, tek başına önceki muayenenin hatalı yapıldığını veya hastalığın mutlaka askerlik sırasında oluştuğunu kanıtlamaz. [1]
Hastalığın askerlik hizmetinin sebep ve etkisiyle oluştuğu düşünülüyorsa, bu durumun resmî sağlık kayıtları ve yetkili değerlendirmelerle belirlenmesi gerekir.
8. Askerde hastalık nedeniyle terhis edilmek mümkün mü?
Evet, ancak bu sonuç yalnızca yetkili sağlık değerlendirmesi ve ilgili idari işlemler sonucunda ortaya çıkar. Yetkili sağlık kuruluşunca “Askerliğe Elverişli Değildir” kararlı rapor düzenlenen yükümlüler hakkında, MSB’nin açıkladığı usule göre rapor tarihine bağlı geçici terhis işlemi yapılabilir. Raporun onaylanmasının ardından askerlik şubesi tarafından kesin terhis işlemleri tamamlanır. [2]
Dolayısıyla yalnızca hastaneye yatmak, ameliyat olmak veya istirahat raporu almak, kişinin otomatik olarak terhis edileceği anlamına gelmez.
9. Askerde verilen sağlık kararına itiraz edilebilir mi?
Evet. Sağlık kararlarına itiraz usulleri, kararın türüne göre değişir. MSB’nin açıklamasında, sağlık kurulu kararlarına itiraz edilmesi durumunda kontrol muayenesi ve gerektiğinde hakem muayenesi sürecinin uygulanabileceği belirtilmektedir. Başvuru, raporun türüne ve ilgili usule göre askerlik şubesi veya yetkili birim aracılığıyla yapılır. [1, 2]
Kişi, kendisine bildirilen kararı ve itiraz süresini kontrol etmeli; gerekli başvuruyu süresi içinde yapmalıdır.
Askerde hastalanan kişi muayene ve tedavi edilir; durumuna göre istirahat, hava değişimi, hastane sevki veya sağlık kurulu değerlendirmesi uygulanabilir. Hastalık kalıcı olarak askerlik hizmetini yapmaya engelse, yetkili sağlık kurulu tarafından “Askerliğe Elverişli Değildir” kararı verilebilir ve gerekli onay işlemleri tamamlandığında terhis süreci yürütülür.
Temel kural şudur: Hastalanmak otomatik olarak askerlikten muafiyet sağlamaz. Tedavi, istirahat, hava değişimi ve terhis birbirinden farklı işlemlerdir; hangi işlemin uygulanacağı sağlık raporuna ve ilgili mevzuata göre belirlenir.
Kaynaklar:
- C. Millî Savunma Bakanlığı. (t.y.). Yoklama İşlemleri. https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/yoklama-islemleri
- C. Millî Savunma Bakanlığı. (t.y.). Muvazzaflık ve Terhis İşlemleri. https://www.msb.gov.tr/Askeralma/icerik/muvazzaflik-ve-terhis-islemleri
- Türkiye Cumhuriyeti. (2019). 7179 sayılı Askeralma Kanunu, özellikle m. 15–16. https://aile.gov.tr/eyhgm/mevzuat/ulusal-mevzuat/kanunlar/asker-alma-kanunu/
- Türkiye Cumhuriyeti. (2016, değişiklikleriyle birlikte). Türk Silahlı Kuvvetleri, Jandarma Genel Komutanlığı ve Sahil Güvenlik Komutanlığı Sağlık Yeteneği Yönetmeliği. Resmî Gazete, 11 Kasım 2016, Sayı 29885.
Bu yazı genel bilgilendirme amacı taşır. Kişinin sağlık durumu, raporu ve askerlik işlemlerine ilişkin kesin sonuç için yetkili sağlık kuruluşunun kararı ve MSB’nin güncel mevzuatı esas alınmalıdır.
