Amyotrofik Lateral Sklerozda (ALS) Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Amyotrofik Lateral Skleroz (ALS), üst ve alt motor nöronların ilerleyici dejenerasyonu ile seyreden nörolojik bir hastalıktır. Hastalık zaman içerisinde istemli kas hareketlerinde güçsüzlük, kas erimesi, konuşma ve yutma güçlüğü ile solunum fonksiyonlarında bozulmaya neden olabilir. Ancak ALS tanısı konulmuş olması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Amyotrofik Lateral Skleroza ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik, ALS değerlendirmesinde klinik muayene ile elektrofizyolojik bulguların birlikte değerlendirilmesini esas almaktadır. Ayrıca hastalığın farklı vücut bölgelerine ilerleyici yayılım göstermesi de değerlendirme kriterleri arasında yer almaktadır.
SGK Amyotrofik Lateral Sklerozu Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde Amyotrofik Lateral Skleroz için ağır düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler düzenlenmiştir.
Yönetmeliğe göre aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması yeterlidir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre aşağıdaki kriterlerden en az birinin sağlanması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Klinik ve elektrofizyolojik olarak alt motor nöron tutulumunun gösterilmesi,
- Klinik olarak üst motor nöron tutulumunun bulunması,
- Belirti ve bulguların bir vücut bölgesinden diğer vücut bölgelerine ilerleyici özellik göstermesi.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik ALS değerlendirmesinde yalnızca hastalık adını esas almamaktadır. Klinik muayene bulguları ile elektrofizyolojik incelemelerin birlikte değerlendirilmesi ve hastalığın ilerleyici karakterinin ortaya konulması esas alınmaktadır.
Bu nedenle değerlendirme yalnızca görüntüleme yöntemlerine veya tek bir muayene bulgusuna göre yapılmaz.
ALS’de Orta ve Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybı Bulunuyor mu?
Hayır.EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde Amyotrofik Lateral Skleroz için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybına neden olan durumlar düzenlenmiştir. Orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme kriteri yer almamaktadır.
ALS Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık adına göre yapmamaktadır.Başvurunun değerlendirilmesinde klinik muayene bulguları, elektrofizyolojik incelemeler ve hastalığın ilerleyici yayılımını gösteren objektif tıbbi veriler birlikte dikkate alınmaktadır. Nihai karar ise sağlık kurulu raporunda yer alan bulgular doğrultusunda verilir.
Amyotrofik Lateral Sklerozda malullük değerlendirmesi; klinik ve elektrofizyolojik olarak motor nöron tutulumunun gösterilmesi ile hastalığın ilerleyici özelliğinin ortaya konulmasına dayanmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde ALS için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler düzenlenmiştir. Nihai değerlendirme, sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ile yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.