Hipertansiyonda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Hipertansiyon, toplumda en sık görülen kronik hastalıklardan biridir. Ancak yüksek tansiyon tanısı konulmuş olması veya düzenli tansiyon ilacı kullanılması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Hipertansiyona ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Kardiyoloji bölümünde düzenlenmiştir.
Hipertansiyon, EK-1 Kardiyoloji bölümünde diğer birçok kalp hastalığından farklı şekilde değerlendirilmektedir. Yönetmelik, yalnızca kan basıncı yüksekliğini esas almamakta; uzun süreli ve tedaviye dirençli hipertansiyona eşlik eden ciddi hedef organ hasarlarının bulunmasını aramaktadır.
SGK Hipertansiyonu Nasıl Değerlendiriyor?
Hipertansiyon için yapılan malullük değerlendirmesi, hastanın tansiyon değerlerinin yüksek olmasına değil; uygulanan tedaviye rağmen hastalığın kontrol altına alınamamasına ve bunun sonucunda gelişen kalıcı organ hasarlarına dayanmaktadır.
EK-1 Kardiyoloji bölümünde hipertansiyon için yalnızca orta düzey çalışma gücü kaybına neden olan durum düzenlenmiştir. Yönetmelikte hipertansiyon açısından ağır veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme ölçütü yer almamaktadır.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre hipertansiyonun orta düzey çalışma gücü kaybına neden olabilmesi için aşağıdaki şartların tamamının birlikte bulunması gerekmektedir:
- Hipertansiyonun 6 aydan uzun süredir devam ediyor olması,
- Biri diüretik olmak üzere en az üç antihipertansif ilacın kullanılmasına rağmen kan basıncının kontrol altına alınamamış olması,
- 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı monitörizasyonunda ortalama kan basıncının 150/95 mmHg olması,
- Ayrıca aşağıda belirtilen hedef organ hasarlarından en az ikisinin birlikte bulunması:
- Hipertansif serebrovasküler hastalığa bağlı kalıcı nörolojik defisit,
- Evre 3 veya Evre 4 hipertansif retinopati,
- Proteinüri veya kreatinin klerensinin %30’un altında olması ile gösterilen böbrek fonksiyon bozukluğu.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik, yalnızca ilaç kullanıyor olmayı veya tansiyonun yüksek seyretmesini yeterli kabul etmemektedir.Öncelikle hipertansiyonun en az altı aydır devam etmesi ve biri diüretik olmak üzere en az üç farklı antihipertansif ilaca rağmen kontrol altına alınamaması gerekmektedir. Bunun yanında kontrolsüz hipertansiyonun ciddi hedef organ hasarına yol açtığının da objektif tıbbi bulgularla ortaya konulması istenmektedir. Bu nedenle yönetmelikte belirtilen üç organ hasarından en az ikisinin birlikte bulunması zorunludur.
Başka bir ifadeyle, yalnızca dirençli hipertansiyon bulunması yeterli değildir. Aynı zamanda hipertansiyona bağlı ciddi nörolojik, göz veya böbrek hasarının da yönetmelikte belirtilen düzeyde gelişmiş olması gerekir.
Hipertansiyon Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Hipertansiyon tanısı konulmuş olması, düzenli ilaç kullanılması veya zaman zaman yüksek tansiyon değerlerinin ölçülmesi tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.Yönetmelik; uzun süredir devam eden, uygun ilaç tedavisine rağmen kontrol altına alınamayan hipertansiyonun yanı sıra, belirlenen düzeyde hedef organ hasarlarının da birlikte bulunmasını aramaktadır. Bu şartlar birlikte gerçekleşmediği sürece hipertansiyon tanısı tek başına malullük değerlendirmesi açısından yeterli kabul edilmemektedir.
Hipertansiyonda malullük değerlendirmesi yalnızca kan basıncı yüksekliğine göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde hastalığın süresi, kullanılan antihipertansif tedavinin yeterliliği, 24 saatlik ambulatuvar kan basıncı ölçüm sonuçları ve hipertansiyona bağlı gelişen hedef organ hasarları birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Kardiyoloji bölümünde hipertansiyon için yalnızca orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin bir değerlendirme ölçütü düzenlenmiştir. Nihai değerlendirme ise sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ile yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ile yazının hazırlandığı tarihte yürürlükte bulunan EK-1 Kardiyoloji hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen değerlendirmeler, ilgili mevzuatta düzenlenen tıbbi ölçütlerin okuyucular tarafından daha kolay anlaşılabilmesi amacıyla açıklanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi, gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı hastalığa sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.