Pulmoner Hipertansiyonda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Pulmoner hipertansiyon, akciğer dolaşımındaki damar basıncının yükselmesiyle seyreden ve zaman içerisinde kalbin sağ tarafını etkileyebilen ciddi bir hastalıktır. Ancak pulmoner hipertansiyon tanısı konulmuş olması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Pulmoner hipertansiyona ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Kardiyoloji bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik, yalnızca pulmoner arter basıncının yüksek olmasını esas almaz. Tedaviye rağmen devam eden hastalık bulguları, kateterizasyon ile elde edilen hemodinamik ölçümler, sağ ventrikülün etkilenme derecesi ve hastanın fonksiyonel kapasitesi birlikte değerlendirilmektedir.
SGK Pulmoner Hipertansiyonu Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte pulmoner hipertansiyon için ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler düzenlenmiştir. Bu hastalık grubunda hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme ölçütü bulunmamaktadır.
Değerlendirme yapılırken temel olarak şu unsurlar dikkate alınmaktadır:
- Medikal veya cerrahi tedaviye rağmen hastalığın devam etmesi,
- Sağ kalp kateterizasyonu ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncı (mPAP),
- Görüntüleme yöntemleriyle sağ ventrikül fonksiyonunun değerlendirilmesi,
- NYHA fonksiyonel sınıfı.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre ağır düzey çalışma gücü kaybı için aşağıdaki kriterlerden herhangi birinin sağlanması yeterlidir.
Medikal veya Cerrahi Tedaviye Rağmen Ortalama Pulmoner Arter Basıncının 50 mmHg ve Üzerinde Olması
İlk değerlendirme ölçütü;
- medikal veya cerrahi tedaviye rağmen,
- kateter ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncının 50 mmHg ve üzerinde olması,
- NYHA Evre III-IV pulmoner arteriyel hipertansiyon bulunması
şartlarını birlikte içermektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik, yalnızca yüksek pulmoner arter basıncını yeterli görmez. Tedaviye rağmen bu yüksekliğin devam etmesini ve hastanın fonksiyonel kapasitesinin NYHA Evre III-IV düzeyinde olmasını birlikte aramaktadır.
Ciddi Sağ Ventrikül Yetmezliği Bulgularının Bulunması
İkinci değerlendirme ölçütü;
- kateter ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncının 25 mmHg ve üzerinde olması,
- görüntüleme yöntemleri ile ciddi sağ ventrikül yetmezliği bulgularının gösterilmesi,
- NYHA Evre III-IV pulmoner arteriyel hipertansiyon bulunması
şartlarının birlikte sağlanmasını gerektirir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu düzenleme, yalnızca pulmoner arter basıncını değil, hastalığın sağ kalp üzerindeki etkisini de değerlendirmektedir. Bu nedenle görüntüleme yöntemleriyle ciddi sağ ventrikül yetmezliği bulgularının ortaya konulması yönetmelikte ayrıca aranmıştır.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Pulmoner hipertansiyonda orta düzey çalışma gücü kaybı için de iki ayrı kriter düzenlenmiştir. Bu kriterlerden herhangi birinin sağlanması yeterlidir.
Ortalama Pulmoner Arter Basıncının 50 mmHg’nın Üzerinde Olması
Yönetmeliğe göre;
- medikal ve cerrahi tedaviye rağmen,
- kateter ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncının 50 mmHg’nın üzerinde olması
orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu düzenlemede ağır düzey kriterlerinden farklı olarak NYHA Evre III-IV şartı ayrıca belirtilmemiştir. Yönetmelik bu bentte tedaviye rağmen devam eden yüksek pulmoner arter basıncını esas almaktadır.
Orta Derecede Sağ Ventrikül Yetmezliği Bulgularının Bulunması
İkinci orta düzey kriter;
- medikal ve cerrahi tedaviye rağmen,
- kateter ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncının 25-50 mmHg arasında olması,
- görüntüleme yöntemleri ile orta derecede sağ ventrikül yetersizliği bulgularının bulunması,
- NYHA Evre II-III pulmoner arteriyel hipertansiyon olması
şartlarının birlikte sağlanmasını gerektirir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik, orta düzey çalışma gücü kaybında hem hemodinamik ölçümleri hem de sağ ventrikül fonksiyonunu birlikte değerlendirmektedir. Bu nedenle yalnızca pulmoner arter basıncının yüksek olması tek başına yeterli kabul edilmemektedir.
Pulmoner Hipertansiyon Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik İçin Yeterli midir?
Hayır.Yönetmelik, yalnızca pulmoner hipertansiyon tanısını malullük değerlendirmesi için yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme sırasında tedaviye rağmen hastalığın devam etmesi, sağ kalp kateterizasyonu ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncı, görüntüleme yöntemleriyle sağ ventrikül fonksiyonu ve ilgili bentlerde belirtilen NYHA fonksiyonel sınıfı birlikte dikkate alınmaktadır.
Bu nedenle aynı tanıya sahip iki kişi, objektif tıbbi bulgularındaki farklılık nedeniyle farklı malullük değerlendirmelerine tabi tutulabilir.
Pulmoner hipertansiyonda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde tedaviye rağmen devam eden hastalık bulguları, kateterizasyon ile ölçülen ortalama pulmoner arter basıncı, sağ ventrikül fonksiyonu ve hastanın NYHA fonksiyonel kapasitesi birlikte değerlendirilir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Kardiyoloji bölümünde ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler ayrıntılı olarak düzenlenmiştir. Nihai değerlendirme ise sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ile yürürlükteki mevzuat hükümleri birlikte esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu, Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği ile yazının hazırlandığı tarihte yürürlükte bulunan EK-1 Kardiyoloji hükümleri esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen değerlendirmeler, ilgili mevzuatta düzenlenen tıbbi ölçütlerin okuyucular tarafından daha kolay anlaşılabilmesi amacıyla açıklanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi, gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ve sosyal güvenlik uzmanlarından bilgi alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı hastalığa sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.