Atipik veya Başka Türlü Sınıflandırılamayan Psikozlarda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Atipik veya başka türlü sınıflandırılamayan psikozlar, psikotik belirtilerin bulunduğu ancak klinik özellikleri nedeniyle belirli bir psikotik bozukluk tanı grubuna tam olarak uymayan hastalıkları ifade eder. Bu grupta yer alan hastalarda düşünce, algı ve davranış alanlarında bozulmalar görülebilir. Ancak bu tanının bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Atipik veya başka türlü sınıflandırılamayan psikozlara ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan ölçüt, uygun tedaviye rağmen hastalığın çalışma kapasitesini hangi düzeyde etkilediğidir.
SGK Atipik veya Başka Türlü Sınıflandırılamayan Psikozları Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için yalnızca ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir. Yönetmelikte hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir düzenleme bulunmamaktadır.
Değerlendirmede temel ölçüt, tedaviye rağmen kişinin çalışma olanağının tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı veya kısmen devam edip etmediğidir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedaviye rağmen çalışma olanağı vermeyen atipik veya başka türlü sınıflandırılamayan psikozlar, ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik burada yalnızca psikiyatrik tanıyı esas almamaktadır. Esas alınan ölçüt, uygun tedaviye rağmen hastalığın çalışma yaşamını sürdüremeyecek düzeyde kalıcı işlev kaybına neden olmasıdır. Sağlık kurulu değerlendirmesinde klinik seyir, tedaviye yanıt ve çalışma kapasitesi birlikte değerlendirilir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı veren atipik veya başka türlü sınıflandırılamayan psikozlar, orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu durumda kişi tamamen çalışma yaşamından uzak değildir. Ancak hastalığın devam eden belirtileri nedeniyle çalışma kapasitesinde belirgin azalma bulunmaktadır. Yönetmelik bu durumu orta düzey çalışma gücü kaybı olarak kabul etmektedir.
“Tedaviye Rağmen” İfadesi Neden Önemlidir?
Bu başlıkta da yönetmeliğin temel ölçütü “tedaviye rağmen” ifadesidir. Bu ifade, uygun psikiyatrik tedavi uygulanmasına rağmen çalışma yaşamını etkileyen belirtilerin devam etmesini ifade etmektedir. Dolayısıyla yalnızca tanının bulunması veya ilaç tedavisi görüyor olmak tek başına malullük değerlendirmesi için yeterli değildir.
Atipik veya Başka Türlü Sınıflandırılamayan Psikoz Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Bu hastalık grubuna ait tanının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye rağmen çalışma olanağı vermeyen veya tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı veren klinik tabloları esas almaktadır. Nihai değerlendirme, sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır.
Atipik veya başka türlü sınıflandırılamayan psikozlarda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde uygun tedaviye rağmen devam eden işlev kaybının çalışma yaşamını hangi düzeyde etkilediği esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler açık şekilde düzenlenmiştir. Yönetmelikte hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir kriter yer almamaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.