Beyin Hasarı ve Beyin İşlev Bozukluğuna Bağlı Davranış Bozukluklarında Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Beyin hasarı veya beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozuklukları; travma, enfeksiyon, damar hastalıkları veya diğer organik nedenler sonrasında gelişebilen ve kişilik, davranış, dürtü kontrolü ile sosyal işlevselliği etkileyebilen psikiyatrik tablolardır. Organik kişilik ve davranış bozukluğu ile frontal lob sendromu bu gruba örnek olarak gösterilmektedir. Ancak bu tanılardan birinin bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozukluklarına ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca tanıya göre yapmamaktadır. Esas alınan ölçüt, tedavi ile işlevselliğin düzelip düzelmediği ve kişinin çalışma olanağının hangi düzeyde etkilendiğidir.
SGK Beyin Hasarına Bağlı Davranış Bozukluklarını Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir. Yönetmelikte orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir kriter bulunmamaktadır.
Değerlendirme yapılırken temel olarak;
- tedaviye verilen yanıt,
- işlevselliğin düzelme düzeyi,
- çalışma olanağının devam edip etmediği
esas alınmaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedavi ile işlevselliği düzelmeyen ve çalışma olanağı vermeyen beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozuklukları (organik kişilik ve davranış bozukluğu, frontal lob sendromu vb.) ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik burada yalnızca organik psikiyatrik tanıyı esas almamaktadır. Esas alınan ölçüt, uygulanan tedaviye rağmen kişinin işlevselliğinin düzelmemesi ve çalışma yaşamını sürdüremeyecek düzeyde kalıcı kayıp bulunmasıdır.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedavi ile işlevselliği kısmen düzelen ve tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı veren beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozuklukları (organik kişilik ve davranış bozukluğu, frontal lob sendromu vb.) hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu durumda uygulanan tedavi sonrasında kişinin işlevselliğinde belirli ölçüde düzelme sağlanmıştır. Ancak belirtiler tamamen ortadan kalkmamış olup çalışma kapasitesi üzerinde kısmi etkiler devam etmektedir.
Bu Hastalık Grubunda Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Var mı?
Hayır. Yönetmelikte bu hastalık grubu için yalnızca ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Beyin Hasarına Bağlı Davranış Bozukluğu Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır. Beyin hasarı veya beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozukluğu tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye verilen yanıtı, işlevselliğin düzelme düzeyini ve çalışma olanağının devam edip etmediğini birlikte değerlendirmektedir. Nihai karar sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular doğrultusunda verilir.
Beyin hasarı ve beyin işlev bozukluğuna bağlı davranış bozukluklarında malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde tedavi sonrasında işlevselliğin düzelme düzeyi ile kişinin çalışma yaşamını sürdürebilme kapasitesi birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir. Yönetmelikte orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir kriter yer almamaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.