Hemostaz Bozukluklarında Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Hemostaz bozuklukları, kanamanın durdurulmasını sağlayan trombositler, damar duvarı veya pıhtılaşma mekanizmalarındaki bozukluklar nedeniyle gelişen hastalıklardır. Bu grupta özellikle immün trombositopeni (İTP), trombosit fonksiyon bozuklukları ve vasküler nedenlere bağlı kanama hastalıkları yer almaktadır. Hastalığın klinik seyri hafif cilt kanamalarından yaşamı tehdit eden majör kanamalara kadar değişebilir. Ancak hemostaz bozukluğu tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Hemostaz bozukluklarına ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter, kanamaların şiddeti ve tedavi gereksinimidir. Ayrıca yönetmelik gereği bu hastalık grubunda bir yıl sonra yeniden kontrol değerlendirmesi yapılır.
SGK Hemostaz Bozukluklarını Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte hemostaz bozuklukları için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumun bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Majör kanamalar ile seyreden primer hemostaz bozuklukları (İTP, trombosit fonksiyon bozuklukları ve vasküler nedenler).
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Hafif kanamalarla seyreden ve tedavi gerektiren primer hemostaz bozuklukları (İTP, trombosit fonksiyon bozuklukları ve vasküler nedenler).
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde hemostaz bozuklukları için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca hemostaz bozukluğu tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- kanamaların majör veya hafif nitelikte olup olmadığı,
- hastanın tedavi gereksinimi,
- hastalığın klinik seyri
esas alınmaktadır.
Buna göre majör kanamalarla seyreden primer hemostaz bozuklukları ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilirken, hafif kanamalarla seyreden ancak tedavi gerektiren olgular hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Yönetmelikte bu hastalık grubu için ayrıca “Bir yıl sonra kontrol” hükmü yer almakta olup, maluliyet değerlendirmesi belirlenen süre sonunda hastalığın güncel durumu dikkate alınarak yeniden yapılmaktadır.
Hemostaz Bozukluğu Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Hemostaz bozukluğu tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte değerlendirme; kanamanın şiddeti, tedavi gereksinimi ve hastalığın klinik seyri esas alınarak yapılmaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, laboratuvar bulguları ve kanama öyküsü birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir. Ayrıca yönetmelik gereği hastalık bir yıl sonra yeniden değerlendirilmektedir.
Hemostaz bozukluklarında malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde kanamaların şiddeti temel belirleyici kriterdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- Majör kanamalar ile seyreden primer hemostaz bozuklukları (İTP, trombosit fonksiyon bozuklukları ve vasküler nedenler) ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Hafif kanamalarla seyreden ve tedavi gerektiren primer hemostaz bozuklukları ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır. Ayrıca bu hastalık grubu için bir yıl sonra yeniden kontrol değerlendirmesi yapılması öngörülmüştür.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kanama öyküsü, laboratuvar incelemeleri, uygulanan tedaviler ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Ayrıca yönetmelik hükmü gereğince bu hastalık grubunda bir yıl sonra yeniden kontrol değerlendirmesi yapılmaktadır. Bu nedenle aynı hemostaz bozukluğuna sahip kişiler için hastalığın seyri ve kanama şiddetine bağlı olarak farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.