Koagülasyon Defektlerinde Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Koagülasyon defektleri, kanın pıhtılaşmasını sağlayan faktörlerden bir veya birkaçının eksikliği ya da işlev bozukluğu sonucu gelişen kalıtsal veya edinilmiş kanama hastalıklarıdır. Bu grupta başta Hemofili A, Hemofili B, diğer pıhtılaşma faktörü eksiklikleri ve Von Willebrand Hastalığı Tip III yer almaktadır. Hastalık, faktör eksikliğinin derecesine bağlı olarak hafif kanamalardan eklem içi kanamalar ve yaşamı tehdit eden spontan kanamalara kadar farklı klinik tablolar oluşturabilir. Ancak koagülasyon defekti tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Koagülasyon defektlerine ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; faktör aktivitesinin en az iki kez farklı zamanlarda ölçülmüş olması, faktör düzeyi ve tekrarlayan spontan kanamaların varlığıdır.
SGK Koagülasyon Defektlerini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte koagülasyon defektleri için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan birinin bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Hemofililer, diğer faktör hastalıkları veya Von Willebrand Hastalığı Tip III olgularında faktör aktivitesinin %1 veya altında (%1 dahil) olması (en az iki kez, farklı zamanlarda ölçülmüş olması şartıyla),
- Tekrarlayan spontan kanamalar ile seyreden koagülasyon defektleri.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Faktör aktivitesinin %2 ile %5 arasında olması (en az iki kez, farklı zamanlarda ölçülmüş olması şartıyla).
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde koagülasyon defektleri için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca hemofili, diğer faktör eksiklikleri veya Von Willebrand Hastalığı Tip III tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- faktör aktivitesinin en az iki kez farklı zamanlarda ölçülmüş olması,
- ölçülen faktör aktivite düzeyi ve
- tekrarlayan spontan kanamaların bulunup bulunmadığı
esas alınmaktadır.
Buna göre faktör aktivitesi %1 veya altında olan ya da tekrarlayan spontan kanamaları bulunan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Buna karşılık faktör aktivitesi %2 ile %5 arasında olan hastalar hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında kabul edilmektedir. Yönetmelikte orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Koagülasyon Defekti Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Koagülasyon defekti tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte değerlendirme; faktör aktivite düzeyi, ölçümlerin doğrulanmış olması ve spontan kanama öyküsü esas alınarak yapılmaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, laboratuvar sonuçları ve hastanın klinik seyri birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Koagülasyon defektlerinde malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde faktör aktivite düzeyi ile spontan kanama öyküsü temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- Faktör aktivitesi %1 veya altında olan ya da tekrarlayan spontan kanamalarla seyreden hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Faktör aktivitesi %2–%5 arasında olan hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, faktör aktivite ölçümleri (en az iki farklı zamanda yapılmış), kanama öyküsü, laboratuvar bulguları ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı koagülasyon defekti tanısına sahip kişiler için faktör düzeyi, kanama sıklığı ve hastalığın klinik seyrine bağlı olarak farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.