Beyin Hasarı, Beyin İşlev Bozukluğu ve Bedensel Hastalıklara Bağlı Ruhsal Bozukluklarda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Beyin hasarı, beyin işlev bozukluğu ve bedensel hastalıklara bağlı gelişen ruhsal bozukluklar; merkezi sinir sistemi veya diğer organik hastalıkların sonucunda ortaya çıkan psikiyatrik tablolardır. Bu gruba organik bipolar tipleri, organik sanrılı bozukluk, demansiyel tablolar ve amnestik tablolar gibi hastalıklar dahildir. Ancak bu tanılardan birinin bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Bu hastalık grubuna ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca tanıya göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter, tedavi ile işlevselliğin düzelip düzelmediği ve kişinin çalışma olanağının bulunup bulunmadığıdır.
SGK Beyin Hasarı, Beyin İşlev Bozukluğu ve Bedensel Hastalıklara Bağlı Ruhsal Bozuklukları Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteri düzenlenmiştir. Yönetmelikte orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Değerlendirmede temel ölçüt;
- tedavi ile işlevselliğin düzelmemesi,
- kişinin çalışma olanağının bulunmaması,
- ruhsal bozukluğun organik kökenli olması
şartlarının birlikte değerlendirilmesidir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedavi ile işlevselliği düzelmeyen ve çalışma olanağı vermeyen beyin hasarı, beyin işlev bozukluğu ve bedensel hastalıklara bağlı ruhsal bozukluklar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu kapsamda yönetmelikte örnek olarak;
- organik bipolar tipleri,
- organik sanrılı bozukluk,
- demansiyel tablolar,
- amnestik tablolar
sayılmıştır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca organik kökenli psikiyatrik tanıyı yeterli kabul etmemektedir. Değerlendirmede;
- uygulanan tedaviye rağmen işlevselliğin düzelmemesi,
- kişinin çalışma yaşamını sürdüremeyecek düzeyde etkilenmiş olması
esas alınmaktadır. Ayrıca yönetmelikte yer alan hastalık örnekleri sınırlayıcı olmayıp, benzer nitelikte organik kökenli ruhsal bozukluklar da aynı değerlendirme kapsamında ele alınabilir.
Orta veya Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır. Yönetmelikte bu hastalık grubu için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybına neden olan durumlar düzenlenmiştir. Orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter yer almamaktadır.
Bu Hastalıklar Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır. Beyin hasarı, beyin işlev bozukluğu veya bedensel hastalıklara bağlı ruhsal bozukluk tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye verilen yanıtı, işlevsellik düzeyini ve kişinin çalışma olanağının bulunup bulunmadığını birlikte değerlendirmektedir. Nihai karar, sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular doğrultusunda verilir.
Beyin hasarı, beyin işlev bozukluğu ve bedensel hastalıklara bağlı ruhsal bozukluklarda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde tedaviye rağmen işlevselliğin düzelmemesi ve kişinin çalışma yaşamını sürdüremeyecek düzeyde etkilenmiş olması esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde bu hastalık grubu için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteri düzenlenmiştir. Yönetmelikte orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir değerlendirme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.