Sanrısal Bozukluklarda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Sanrısal bozukluk; kişinin gerçeklikle bağdaşmayan, ancak sistemli ve kalıcı sanrılarla seyreden psikiyatrik hastalıklardan biridir. Hastalıkta düşünce içeriği etkilenmekle birlikte, bazı kişiler günlük yaşamlarını uzun süre sürdürebilirken bazı hastalarda çalışma yaşamını önemli ölçüde etkileyen işlev kayıpları gelişebilir. Ancak sanrısal bozukluk tanısının bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Sanrısal bozukluklara ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter, uygun tedaviye rağmen hastalığın çalışma kapasitesini ne ölçüde etkilediğidir.
SGK Sanrısal Bozuklukları Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde sanrısal bozukluklar için ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir. Yönetmelikte hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir düzenleme bulunmamaktadır.
Değerlendirme yapılırken temel ölçüt, tedaviye rağmen kişinin çalışma olanağının tamamen ortadan kalkıp kalkmadığı veya kısmen devam edip etmediğidir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedaviye rağmen çalışma olanağı vermeyen sanrısal bozukluklar, ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik burada yalnızca psikiyatrik tanıyı esas almamaktadır. Esas alınan ölçüt, uygun tedaviye rağmen hastalığın kişinin çalışma yaşamını sürdüremeyecek düzeyde kalıcı işlev kaybına neden olmasıdır.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre; Tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı veren sanrısal bozukluklar, orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu durumda hastalık çalışma kapasitesini belirgin şekilde azaltmaktadır. Ancak kişi tamamen çalışma olanağını kaybetmemiştir. Yönetmelik bu durumu orta düzey çalışma gücü kaybı olarak kabul etmektedir.
“Tedaviye Rağmen” İfadesi Neden Önemlidir?
Sanrısal bozukluk başlığında da yönetmelik “tedaviye rağmen” ifadesini esas almaktadır. Bunun anlamı, uygun psikiyatrik tedavi uygulanmasına rağmen çalışma yaşamını etkileyen belirtilerin devam etmesidir. Bu nedenle yalnızca tanının bulunması veya ilaç kullanılıyor olması tek başına malullük değerlendirmesi için yeterli değildir.
Sanrısal Bozukluk Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır. Sanrısal bozukluk tanısı tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedaviye rağmen çalışma olanağı vermeyen veya tedaviye rağmen kısmen çalışma olanağı veren klinik tabloları esas almaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular doğrultusunda yapılır.
Sanrısal bozukluklarda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde uygun tedaviye rağmen devam eden işlev kaybının çalışma yaşamını hangi düzeyde etkilediği esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde sanrısal bozukluklar için ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler açık şekilde düzenlenmiştir. Yönetmelikte hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir kriter bulunmamaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Psikiyatrik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.