Poliomyelitte Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Poliomyelit (çocuk felci), poliovirüs enfeksiyonu sonrasında gelişebilen ve kalıcı motor nöron hasarına bağlı kas güçsüzlüğü ile seyreden nörolojik bir hastalıktır. Hastalık bazı kişilerde hafif fonksiyon kaybına neden olurken, bazı hastalarda yürüme, üst ekstremite kullanımı, konuşma, yutma ve solunum fonksiyonlarını ciddi şekilde etkileyebilir. Ancak poliomyelit tanısı bulunması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Poliomyelite ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik, değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan ölçütler; konuşma, yutma ve solunum fonksiyonlarının etkilenme düzeyi ile kişinin bağımsız hareket edebilme ve günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilme kapasitesidir.
SGK Poliomyeliti Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde poliomyelit için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı kriterler düzenlenmiştir.
Değerlendirme yapılırken özellikle;
- konuşma fonksiyonu,
- yutma fonksiyonu,
- solunum fonksiyonu,
- efektif ambulasyon,
- üst ekstremite fonksiyonları,
- kendine bakım aktiviteleri
esas alınmaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre aşağıdaki kriterlerden en az birinin sağlanması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Konuşma, yutma veya nefes almada belirgin güçlük bulunması,
- Ağır düzeyde efektif ambulasyonun veya ağır düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik ağır düzey değerlendirmede yalnızca yürüme fonksiyonunu esas almamaktadır. Bulber kas tutulumu nedeniyle konuşma, yutma veya solunum fonksiyonlarında belirgin bozulma bulunması da tek başına ağır düzey çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli olabilmektedir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre;
- Orta düzeyde efektif ambulasyonun veya orta düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması
orta düzey çalışma gücü kaybı olarak değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Orta düzey değerlendirmede kişinin günlük yaşamını tamamen bağımsız sürdürememesi, ancak ağır düzey kriterlerini de tam olarak karşılamayan fonksiyon kayıpları esas alınmaktadır.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre;
- Hafif düzeyde efektif ambulasyonun veya hafif düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması
hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Hafif düzey çalışma gücü kaybında da değerlendirme tanıya göre değil, kişinin fonksiyonel durumuna göre yapılmaktadır. Günlük yaşam aktivitelerinde hafif düzeyde ancak objektif olarak gösterilebilen fonksiyon kayıpları esas alınır.
Poliomyelit Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Poliomyelit tanısı bulunması veya geçmişte çocuk felci geçirilmiş olması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; konuşma, yutma ve solunum fonksiyonları ile efektif ambulasyon, üst ekstremite fonksiyonları ve kendine bakım aktivitelerindeki kaybın derecesini esas alarak çalışma gücü kaybını değerlendirmektedir.
Poliomyelitte malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde kişinin günlük yaşamını bağımsız sürdürebilme kapasitesi, yürüyebilme durumu, üst ekstremite fonksiyonları ile konuşma, yutma ve solunum fonksiyonlarındaki etkilenme birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde poliomyelit için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler açık şekilde düzenlenmiştir. Nihai değerlendirme, sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.