Myastenia Gravis’te Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Myastenia Gravis (MG), sinir ile kas arasındaki iletiyi bozan, istemli kaslarda yorulmakla artan güçsüzlüğe neden olan kronik bir nöromüsküler kavşak hastalığıdır. Hastalık göz kaslarını, yüz kaslarını, konuşma ve yutma kaslarını, solunum kaslarını ve kol ile bacak kaslarını etkileyebilir. Ancak Myastenia Gravis tanısı konulmuş olması tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Myastenia Gravis’e ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik, hastalık tanısını tek başına yeterli kabul etmemektedir. Değerlendirme, uygun tedavi uygulanmasına rağmen devam eden fonksiyon kaybı esas alınarak yapılmaktadır. Bu nedenle tedavi ile kontrol altına alınabilen hastalar ile tedaviye rağmen belirgin fonksiyon kaybı devam eden hastalar aynı şekilde değerlendirilmez.
SGK Myastenia Gravis’i Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde Myastenia Gravis için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybına neden olan durumlar düzenlenmiştir. Yönetmelikte orta veya hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin ayrı bir kriter bulunmamaktadır.
Yönetmeliğe göre değerlendirme yapılırken özellikle şu iki durum dikkate alınmaktadır:
- Tedavi altında olmasına rağmen konuşma, yutma veya solunum fonksiyonlarında belirgin bozukluğun devam etmesi,
- Tedavi altında olmasına rağmen dirence karşı yapılan tekrarlayıcı hareketlerde görev alan ekstremite kaslarında belirgin motor güçsüzlüğünün bulunması.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre aşağıdaki kriterlerden en az birinin sağlanması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Tedavi altında olmasına rağmen konuşma, yutma veya nefes almada belirgin güçlük bulunması,
- Tedavi altında olmasına rağmen dirence karşı olan tekrarlayıcı eylemde yer alan ekstremite kaslarında belirgin motor zayıflık bulunması.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Bu başlığın en önemli özelliği, yönetmelikte “tedavi altında olmasına rağmen” ifadesinin özellikle kullanılmış olmasıdır. Başka bir ifadeyle, yalnızca Myastenia Gravis tanısının bulunması yeterli değildir. Hastanın uygun tedaviye rağmen konuşma, yutma, solunum veya kas gücü açısından belirgin fonksiyon kaybının devam ettiğinin objektif olarak ortaya konulması gerekir.
Konuşma, Yutma ve Solunum Fonksiyonları Neden Önemlidir?
Myastenia Gravis’te özellikle bulber kasların etkilenmesi konuşma bozukluğu, yutma güçlüğü ve solunum kaslarında zayıflığa neden olabilir. Yönetmelik bu fonksiyonları, çalışma gücü kaybını değerlendiren temel kriterler arasında saymaktadır. Ancak değerlendirme, yalnızca yakınmalara göre değil; sağlık kurulu tarafından belirlenen objektif klinik bulgular esas alınarak yapılır.
Dirence Karşı Tekrarlayıcı Hareketlerde Motor Zayıflık Ne Anlama Geliyor?
Yönetmelikte yer alan bu ifade, kol ve bacak kaslarının özellikle tekrarlayan ve direnç gerektiren hareketler sırasında ortaya çıkan belirgin güç kaybını tanımlamaktadır. Myastenia Gravis’in tipik özelliklerinden biri olan yorulmakla artan kas güçsüzlüğü, sağlık kurulu değerlendirmesinde objektif olarak gösterildiğinde çalışma gücü kaybı açısından dikkate alınmaktadır.
Myastenia Gravis Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Myastenia Gravis tanısı konulmuş olması veya ilaç tedavisi görüyor olmak tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; tedavi altında olmasına rağmen konuşma, yutma veya solunum fonksiyonlarında belirgin bozukluk bulunmasını ya da dirence karşı yapılan tekrarlayıcı hareketlerde görev alan ekstremite kaslarında belirgin motor güçsüzlüğünün devam etmesini aramaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporundaki objektif tıbbi bulgular esas alınarak yapılır.
Myastenia Gravis’te malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde uygun tedavi uygulanmasına rağmen devam eden konuşma, yutma ve solunum fonksiyon bozuklukları ile belirgin motor güçsüzlüğü esas alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde Myastenia Gravis için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler düzenlenmiştir. Orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına yönelik ayrı bir düzenleme bulunmamaktadır. Nihai değerlendirme ise sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri doğrultusunda yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.