Subakut Kombine Kord Dejenerasyonunda Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Subakut kombine kord dejenerasyonu, en sık B12 vitamini eksikliği (pernisiyöz anemi) nedeniyle gelişen ve omuriliğin özellikle arka ve yan kolonlarını etkileyen nörolojik bir tablodur. Hastalık ilerlediğinde yürüme bozukluğu, denge kaybı, duyu kusurları ve kas güçsüzlüğü gelişebilir. Ancak bu hastalığın tanısını almış olmak tek başına malullük aylığı bağlanacağı anlamına gelmez.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen ölçütleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Subakut kombine kord dejenerasyonuna ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik, değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter, uygun tedaviye rağmen anlamlı düzelme göstermeyen kalıcı nörolojik fonksiyon kaybının bulunmasıdır.
SGK Subakut Kombine Kord Dejenerasyonunu Nasıl Değerlendiriyor?
EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde bu hastalık için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Değerlendirme yapılırken özellikle şu fonksiyonlar dikkate alınmaktadır:
- Efektif ambulasyon, yani kişinin bağımsız ve işlevsel şekilde yürüyebilme kapasitesi,
- Üst ekstremite fonksiyonları ve kendine bakım aktiviteleri, yani kişinin ellerini kullanabilmesi ve temel günlük yaşam ihtiyaçlarını bağımsız karşılayabilmesi.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre;
- Ağır düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması, veya
- Ağır düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması
ağır düzey çalışma gücü kaybı olarak değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik ağır düzey değerlendirmede yalnızca nörolojik tanıyı esas almamaktadır. Hastalığın kişinin bağımsız yürüyebilmesini veya üst ekstremitelerini işlevsel olarak kullanmasını ileri derecede bozmuş olması gerekmektedir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre;
- Orta düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması, veya
- Orta düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması
orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Orta düzey değerlendirmede kişinin bağımsız hareket etme veya günlük yaşam aktivitelerini yerine getirme kapasitesinde belirgin azalma bulunmalıdır. Ancak bu kayıp ağır düzey kriterlerini karşılayacak kadar ileri olmayabilir.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına İlişkin Değerlendirme
Yönetmeliğe göre;
- Hafif düzeyde efektif ambulasyonun sağlanamaması, veya
- Hafif düzeyde üst ekstremite ve kendine bakım aktivitelerinin sağlanamaması
hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Hafif düzey çalışma gücü kaybında da değerlendirme hastalığın adına göre değil, kalıcı fonksiyon kaybının derecesine göre yapılmaktadır.
Tedaviye Rağmen Anlamlı Düzelme Göstermemesi Neden Önemlidir?
Bu başlığın en önemli özelliği, yönetmelikte “tedaviye rağmen anlamlı düzelme göstermeyen” ifadesinin özellikle yer almasıdır. Bunun anlamı, örneğin B12 vitamini eksikliğine bağlı gelişen nörolojik bulguların uygun tedavi sonrasında düzelmesi beklenirken, kalıcı nörolojik sekeller devam ediyorsa malullük değerlendirmesinde bu kalıcı fonksiyon kayıplarının esas alınacağıdır.
Subakut Kombine Kord Dejenerasyonu Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Subakut kombine kord dejenerasyonu veya pernisiyöz anemi tanısı konulmuş olması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik; uygun tedaviye rağmen anlamlı düzelme göstermeyen ve bağımsız yürüme ya da üst ekstremite fonksiyonlarını etkileyen kalıcı nörolojik kayıpları esas almaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporunda yer alan objektif bulgular doğrultusunda yapılır.
Subakut kombine kord dejenerasyonunda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmaz. SGK değerlendirmesinde uygun tedaviye rağmen devam eden kalıcı nörolojik fonksiyon kaybı, bağımsız yürüme kapasitesi, üst ekstremite işlevleri ve kişinin günlük yaşam aktivitelerini sürdürebilme düzeyi birlikte dikkate alınmaktadır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde bu hastalık için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin kriterler açık şekilde düzenlenmiştir. Nihai değerlendirme ise sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular ve yürürlükteki mevzuat hükümleri esas alınarak yapılır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin EK-1 Nörolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporunda yer alan objektif tıbbi bulgular, çalışma gücü kaybı ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.