Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüride Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri (PNH), hematopoietik kök hücreyi etkileyen, edinilmiş nadir bir klonal hastalıktır. Hastalıkta kompleman sisteminin kontrolünün bozulmasına bağlı olarak kronik intravasküler hemoliz gelişebilir. Ayrıca venöz veya arteriyel trombozlar, kemik iliği yetmezliği ve yaşamı tehdit eden komplikasyonlar görülebilir. Günümüzde kompleman inhibitörleri gibi spesifik tedaviler hastalığın kontrolünde önemli yer tutmaktadır. Ancak Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüriye ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; spesifik tedavi endikasyonunun bulunması, uygulanan spesifik tedaviye verilen yanıt ve hastalığın hemolitik anemi veya tromboz ile seyretmesidir.
SGK Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüriyi Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumun bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Spesifik tedavi endikasyonu taşıyan ve spesifik tedaviye yanıtsız, hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Spesifik tedaviye yanıtlı, hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- hastanın spesifik tedavi endikasyonu taşıyıp taşımadığı,
- uygulanan spesifik tedaviye yanıt verip vermediği,
- hastalığın hemolitik anemi veya tromboz ile seyredip seyretmediği
esas alınmaktadır.
Buna göre, spesifik tedavi endikasyonu bulunmasına rağmen tedaviye yanıt alınamayan ve hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden olgular ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir. Buna karşılık spesifik tedaviye yanıt veren ve hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden olgular hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında kabul edilmektedir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte ağır düzey çalışma gücü kaybı açısından spesifik tedavi endikasyonu taşıyan ve spesifik tedaviye yanıtsız hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden olgular, hafif düzey çalışma gücü kaybı açısından ise spesifik tedaviye yanıtlı hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden olgular objektif değerlendirme ölçütü olarak kabul edilmektedir. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, tedavi süreci ve klinik bulgular dikkate alınarak yapılır.
Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüride malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde spesifik tedavi endikasyonu, tedaviye verilen yanıt ve hastalığın hemolitik anemi veya tromboz ile seyretmesi temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- Spesifik tedavi endikasyonu taşıyan ve spesifik tedaviye yanıtsız hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Spesifik tedaviye yanıtlı hemolitik anemi veya tromboz ile seyreden Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporu, hematolojik bulguları, tedavi süreci, spesifik tedaviye verdiği yanıt ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı Paroksismal Nokturnal Hemoglobinüri tanısına sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.