Otolog Kemik İliği / Kök Hücre Naklinde Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Otolog kemik iliği veya kök hücre nakli; multipl miyelom, lenfomalar ve bazı hematolojik malignitelerde uygulanan önemli bir tedavi yöntemidir. Bu yöntemde hastanın kendi hematopoetik kök hücreleri toplanır, yüksek doz kemoterapi sonrasında yeniden hastaya verilir. Nakil sonrasında bağışıklık sistemi geçici olarak baskılanabilir ve hasta belirli bir süre enfeksiyonlar ile tedaviye bağlı komplikasyonlar açısından yakın takip edilir. Ancak otolog kök hücre nakli uygulanmış olması tek başına sürekli malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Otolog kemik iliği/kök hücre nakline ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca nakil yapılmış olmasına göre değil, nakilden sonra geçen süre ve altta yatan hastalığın güncel durumu esas alınarak yapmaktadır. Buna göre otolog kök hücre nakli yapılan hastalar nakil tarihinden itibaren 6 ay süreyle malul kabul edilir, bu sürenin sonunda ise hastalık yeniden değerlendirilir.
SGK Otolog Kemik İliği / Kök Hücre Naklini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte bu başlık için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriteri düzenlenmiştir.
Orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter yer almamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Otolog kemik iliği / kök hücre nakli yapılan hastalar, nakil tarihinden itibaren 6 ay süreyle malul kabul edilir. Devamında hastalığının durumuna göre değerlendirilir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde otolog kemik iliği/kök hücre nakli için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Yönetmelikte otolog kemik iliği/kök hücre nakli için hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter de yer almamaktadır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca otolog kök hücre nakli uygulanmış olmasını sürekli malullük nedeni olarak kabul etmemektedir.
Değerlendirme iki aşamada yapılmaktadır:
- Nakil tarihinden itibaren ilk 6 ay boyunca kişi doğrudan malul kabul edilir.
- Altıncı ayın sonunda ise maluliyet, artık naklin kendisine göre değil, naklin yapıldığı altta yatan hematolojik hastalığın güncel klinik durumuna göre yeniden değerlendirilir.
Örneğin nakil multipl miyelom, lenfoma veya başka bir hematolojik malignite nedeniyle yapılmışsa, altı aylık sürenin sonunda değerlendirme ilgili hastalık için yönetmelikte belirlenen kriterlere göre sürdürülür.
Otolog Kemik İliği / Kök Hücre Nakli Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Otolog kök hücre nakli uygulanmış olması tek başına sürekli malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelik gereği kişi nakil tarihinden itibaren 6 ay süreyle malul kabul edilir. Bu sürenin sonunda ise sağlık kurulu tarafından altta yatan hastalığın güncel durumu değerlendirilerek maluliyetin devam edip etmeyeceğine karar verilir.
Otolog kemik iliği/kök hücre nakli yapılan hastalarda malullük değerlendirmesi iki aşamalıdır. Nakilden sonraki ilk altı ay boyunca kişi yönetmelik gereği malul kabul edilir. Altı aylık sürenin sonunda ise değerlendirme, naklin yapıldığı hematolojik hastalığın güncel klinik durumu esas alınarak yeniden yapılır.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde otolog kök hücre nakli yapılan hastaların nakil tarihinden itibaren 6 ay süreyle malul kabul edileceği, devamında ise hastalığının durumuna göre yeniden değerlendirileceği açıkça düzenlenmiştir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır. Bölüm sonundaki atıfta yer alan “Sık transfüzyon: İki ayda bir, en az bir kez” tanımı hematoloji bölümündeki ilgili hastalıkların değerlendirilmesinde kullanılan ortak tanımlardan biridir.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, nakil merkezi kayıtları, altta yatan hastalığın güncel klinik durumu ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır.