Allojenik Kemik İliği / Kök Hücre Naklinde Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Allojenik kemik iliği veya kök hücre nakli; lösemi, lenfoma, miyelodisplastik sendromlar, aplastik anemi ve bazı kalıtsal hematolojik hastalıkların tedavisinde uygulanan ileri bir tedavi yöntemidir. Bu yöntemde hastaya, doku uyumu bulunan başka bir kişiden elde edilen hematopoetik kök hücreler nakledilir. Nakilden sonra hastalarda graft versus host hastalığı (GVHH), enfeksiyonlar, organ toksisiteleri ve uzun süreli immünsüpresif tedavi gereksinimi gibi önemli komplikasyonlar gelişebilir. Ancak allojenik kök hücre nakli uygulanmış olması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Allojenik kemik iliği/kök hücre nakline ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca nakil yapılmış olmasına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler nakil ilişkili komplikasyonların bulunması ve immünsüpresif tedavinin devam ediyor olmasıdır. Komplikasyonların şiddeti de değerlendirmede önem taşımaktadır.
SGK Allojenik Kemik İliği / Kök Hücre Naklini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte bu hastalık grubu için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumun bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Nakil ilişkili komplikasyonu bulunan ve/veya immünsüpresif tedavisi devam eden olgular (orta veya ağır derecede komplikasyonu olan hastalar).
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Ağır çalışma gücü kaybı kriterlerini karşılamayan tüm allojenik kemik iliği/kök hücre nakli yapılmış hastalar.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde allojenik kemik iliği/kök hücre nakli için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca allojenik kök hücre nakli yapılmış olmasını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- nakil sonrası gelişen komplikasyonların varlığı ve derecesi,
- immünsüpresif tedavinin devam edip etmediği
esas alınmaktadır.
Nakil sonrası orta veya ağır derecede komplikasyon gelişen ya da immünsüpresif tedavisi devam eden hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Buna karşılık nakil yapılmış olmakla birlikte ağır kriterleri karşılamayan hastalar, yönetmelik gereği hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Allojenik Kemik İliği / Kök Hücre Nakli Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Allojenik kök hücre nakli uygulanmış olması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte değerlendirme; nakil sonrası komplikasyonların varlığı, immünsüpresif tedavinin sürmesi ve bu komplikasyonların şiddeti esas alınarak yapılmaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, nakil merkezi kayıtları ve hastanın güncel klinik durumu birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Allojenik kemik iliği/kök hücre nakli yapılan hastalarda malullük değerlendirmesi yalnızca nakil öyküsüne göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde nakil sonrası gelişen komplikasyonlar ve immünsüpresif tedavi gereksinimi temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- Nakil ilişkili orta veya ağır derecede komplikasyonu bulunan ve/veya immünsüpresif tedavisi devam eden hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Ağır kriterleri karşılamayan diğer allojenik kök hücre nakli yapılmış hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, nakil merkezi kayıtları, immünsüpresif tedavi durumu, gelişen komplikasyonlar ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı allojenik kök hücre nakli uygulanmış kişilerde komplikasyonların varlığı ve tedavi gereksinimine bağlı olarak farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.