AIDS (HIV Enfeksiyonu) ve Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
AIDS (Edinilmiş Bağışıklık Yetmezliği Sendromu), 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu kapsamında yürürlüğe konulan Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin P. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Enfeksiyon Hastalıkları bölümünde çalışma gücü kaybına neden olan hastalıklar arasında düzenlenmiştir. Yönetmelikte AIDS nedeniyle çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken; uygun tedaviye rağmen bağışıklık sisteminin durumu, fırsatçı enfeksiyonların varlığı, HIV ile ilişkili maligniteler ve nörolojik komplikasyonlar esas alınmaktadır. Ayrıca bu hastalık grubu için “2 yıl sonra yeniden değerlendirilir.” hükmü uygulanmaktadır.
SGK AIDS (HIV Enfeksiyonu)’ni Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte değerlendirme yalnızca HIV enfeksiyonu tanısına göre yapılmamaktadır. En az bir yıl süreyle uygun tedavi uygulanmasına rağmen elde edilen virolojik yanıt, CD4 lenfosit düzeyi, fırsatçı enfeksiyonların gelişimi, HIV ile ilişkili maligniteler ve nörolojik komplikasyonlar birlikte değerlendirilmektedir.
Ağır Düzeyde Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
a) Bağışıklık sistemine ilişkin kriterler
En az bir yıl süreyle uygun tedaviyle virolojik yanıt alınmış (HIV RNA <100 IU/mL) olmasına rağmen CD4 lenfosit sayısının <200/mm³ olması.
b) Fırsatçı enfeksiyonların görülmesi
Aşağıdaki enfeksiyonlardan en az birinin bulunması:
- İnvaziv fungal enfeksiyonlar (orofaringeal, özefagiyal, vajinal, üriner kandidiyazisler ve cilt mantarları hariç),
- Akciğer tüberkülozu,
- MAC (Mycobacterium avium kompleksi),
- CMV retiniti,
- Kriptokok menenjiti,
- Santral sinir sistemi toksoplazmozu,
- Pneumocystis jirovecii pnömonisi.
c) Kanserlerin bulunması
Aşağıdaki malignitelerden en az birinin bulunması:
- Kaposi sarkomu,
- Her türlü solid organ ve hematolojik malignite,
- Serviks kanseri (onkolojik kriterlere göre değerlendirilir),
- Lenfoma.
d) Diğer durumlar
Aşağıdaki durumlardan en az birinin bulunması:
- HIV ensefalopatisi,
- Progresif multifokal ensefalopati.
Bu Bent Neyi İfade Ediyor?
Yönetmelik, AIDS tanısını tek başına çalışma gücü kaybı için yeterli kabul etmemektedir. Değerlendirmede en az bir yıllık uygun tedavi sonrasında elde edilen virolojik yanıt, CD4 lenfosit düzeyi, fırsatçı enfeksiyonların gelişimi, HIV ile ilişkili maligniteler ve nörolojik komplikasyonlar esas alınmaktadır. Ayrıca serviks kanseri bulunan olgular, yönetmelikte açıkça belirtildiği üzere onkolojik kriterlere göre değerlendirilmektedir.
AIDS (HIV Enfeksiyonu) Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.HIV enfeksiyonu tanısının bulunması tek başına çalışma gücü kaybı değerlendirmesi için yeterli değildir. Yönetmelikte belirtilen immünolojik kriterlerin, fırsatçı enfeksiyonların, malignitelerin veya nörolojik komplikasyonların bulunması gerekmektedir.
AIDS nedeniyle çalışma gücü kaybı değerlendirmesi; tedaviye verilen virolojik yanıt, CD4 lenfosit düzeyi, fırsatçı enfeksiyonlar, HIV ile ilişkili maligniteler ve nörolojik komplikasyonlar dikkate alınarak yapılmaktadır. Yönetmelikte belirtilen objektif kriterlerden en az birinin bulunması halinde hastalık ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir. Yönetmelik gereğince AIDS nedeniyle yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmeleri 2 yıl sonra yeniden değerlendirilmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin P. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Enfeksiyon Hastalıkları bölümünde yer alan AIDS başlıklı düzenleme esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, yönetmelikte düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde ifade edilmesi amacıyla hazırlanmış olup mevzuat hükümlerinin yerine geçmez.
AIDS nedeniyle çalışma gücü kaybı değerlendirmesi yapılırken; en az bir yıl süreyle uygun tedavi sonrası elde edilen virolojik yanıt, CD4 lenfosit düzeyi, fırsatçı enfeksiyonların varlığı, HIV ile ilişkili maligniteler ve nörolojik komplikasyonlar birlikte değerlendirilmektedir. Yönetmeliğin bölüm atfı uyarınca bu hastalık nedeniyle yapılan çalışma gücü kaybı değerlendirmeleri 2 yıl sonra yeniden değerlendirilir.