Lösemilerde Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?

Lösemiler, kemik iliğinde başlayan ve kan hücrelerinin kontrolsüz çoğalmasıyla seyreden malign hematolojik hastalıklardır. Yönetmelikte bu başlık altında akut lösemiler (lenfoblastik lenfoma dahil), kronik miyeloid lösemi (KML) ve kronik lenfositik lösemi (KLL) için ayrı değerlendirme kriterleri belirlenmiştir. Hastalığın tipi, evresi, tedaviye yanıtı ve hastalığın ilerleme durumu malullük değerlendirmesinde belirleyici unsurlardır. Ancak lösemi tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.

5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Lösemilere ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.

Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca lösemi tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; löseminin tipi, tedaviye dirençli veya nüks etmiş olması ve bazı lösemi türlerinde hastalığın evresi ile tedaviye yanıtsızlık durumudur. Akut lösemiler için ayrıca tanı tarihinden itibaren en az 24 ay süreyle malul kabul edilme hükmü bulunmaktadır.

SGK Lösemileri Nasıl Değerlendiriyor?

Yönetmelikte lösemiler için yalnızca ağır düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.

Orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.

Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar

Yönetmeliğe göre aşağıdaki durumlar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:

Akut Lösemi (Lenfoblastik Lenfoma Dahil)

Tanı tarihinden itibaren en az 24 ay süreyle malul kabul edilir.
Nüks eden veya tedaviye dirençli hastalık.

Kronik Miyeloid Lösemi (KML)

Aşağıdaki durumlardan biri:

Hızlanmış (akselere) faz veya blast fazı (akut lösemi gibi değerlendirilir),
Kronik fazda olup allojenik kök hücre nakline aday olmayan ve en az iki basamakta kullanılan üç farklı tirozin kinaz inhibitörü tedavisine yanıtsız hastalık.

Kronik Lenfositik Lösemi (KLL)

Tedavi gereksinimi bulunan nüks veya tedaviye dirençli hastalık.

Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?

Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde lösemiler için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?

Hayır.Yönetmelikte lösemiler için hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter yer almamaktadır.

Bu bent neyi ifade ediyor?

Yönetmelik yalnızca lösemi tanısını yeterli kabul etmemektedir.

Löseminin türüne göre farklı değerlendirme esasları uygulanmaktadır.

Akut lösemilerde tanı konulduktan sonra kişi en az 24 ay süreyle malul kabul edilir. Bu sürenin sonunda hastanın güncel durumu yeniden değerlendirilir.
Nüks eden veya tedaviye dirençli akut lösemiler ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmeye devam eder.
KML’de yalnızca hızlanmış veya blast fazındaki hastalar ya da kronik fazda olmasına rağmen allojenik kök hücre nakline aday olmayan ve en az iki basamakta kullanılan üç farklı tirozin kinaz inhibitörü tedavisine yanıtsız hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
KLL’de ise yalnızca tedavi gereksinimi bulunan nüks veya tedaviye dirençli hastalık ağır düzey çalışma gücü kaybı kriterini karşılamaktadır.

Lösemi Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?

Hayır.Lösemi tanısı tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.

Yönetmelikte değerlendirme; löseminin tipi, tedavi süreci, hastalığın evresi, tedaviye yanıtı ve nüks durumu esas alınarak yapılmaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kemik iliği incelemeleri, sitogenetik ve moleküler testler ile tedavi kayıtları birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir.

Lösemilerde malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde hastalığın tipi ve tedaviye verdiği yanıt temel belirleyici kriterdir.

Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;

Akut lösemiler (lenfoblastik lenfoma dahil) tanı tarihinden itibaren en az 24 ay süreyle ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Nüks veya tedaviye dirençli akut lösemiler ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamındadır.
KML’de hızlanmış/blast fazı veya kronik fazda olup yönetmelikte belirtilen şekilde üç farklı tirozin kinaz inhibitörüne yanıtsız hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
KLL’de ise tedavi gereksinimi bulunan nüks veya dirençli hastalık ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında kabul edilmektedir. Orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.

Önemli Mevzuat Uyarısı

Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.

Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.

Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kemik iliği biyopsisi, sitogenetik ve moleküler incelemeler, tedavi kayıtları, hastalığın evresi ve tedaviye verdiği yanıt ile 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Akut lösemilerde yönetmelik gereği tanı tarihinden itibaren en az 24 ay süreyle maluliyet kabul edilmekte olup, bu sürenin sonunda hastanın güncel klinik durumu esas alınarak yeniden değerlendirme yapılır.