Talasemilerde (Alfa ve Beta Talasemiler) Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Talasemiler, hemoglobin sentezindeki kalıtsal bozukluklar nedeniyle gelişen kronik hemolitik anemi grubudur. Alfa talasemi ve beta talasemi farklı genetik mekanizmalarla ortaya çıkmakla birlikte, hastalığın şiddeti asemptomatik taşıyıcılıktan yaşam boyu düzenli kan transfüzyonu gerektiren ağır formlara kadar değişebilir. Özellikle ağır olgularda kronik anemi, demir yüklenmesi ve çok sayıda organ komplikasyonu gelişebilir. Ancak talasemi tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Talasemilere ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; kan transfüzyonu gereksinimi, hemoglobin düzeyi ve demir yüküne bağlı gelişen komplikasyonların varlığıdır.
SGK Talasemileri Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte talasemiler için ağır düzey ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Sık transfüzyon gereksinimi bulunması, veya
- Transfüzyona bağlı ciddi organ komplikasyonlarının gelişmiş olması.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Sık transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve orta derecede anemisi olan talasemi hastaları.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca talasemi tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- hastanın kan transfüzyonu gereksinimi,
- hemoglobin düzeyi,
- transfüzyona bağlı gelişen organ komplikasyonlarının bulunup bulunmadığı
esas alınmaktadır.
Yönetmeliğin Bölüm Atıfları kısmında “sık transfüzyon”, iki ayda bir en az bir kez kan transfüzyonu gereksinimi bulunması olarak tanımlanmıştır. Bu nedenle ağır düzey çalışma gücü kaybı değerlendirilirken transfüzyon gereksinimi bu objektif ölçüte göre değerlendirilmektedir.
Buna göre;
- iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunan veya transfüzyona bağlı ciddi organ komplikasyonları gelişmiş olan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında,
- bu sıklıkta transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve orta derecede anemisi olan hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde talasemiler için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Talasemi Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Talasemi tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte ağır düzey çalışma gücü kaybı açısından iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunması veya transfüzyona bağlı ciddi organ komplikasyonlarının gelişmesi, hafif düzey çalışma gücü kaybı açısından ise sık transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve orta derecede anemisi olan hastalar objektif değerlendirme ölçütü olarak kabul edilmektedir. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, laboratuvar bulguları ve hastanın tedavi süreci dikkate alınarak yapılır.
Talasemilerde malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde transfüzyon gereksinimi ve hastalığa bağlı gelişen komplikasyonlar temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- İki ayda bir en az bir kez kan transfüzyonu gereksinimi bulunan veya transfüzyona bağlı ciddi organ komplikasyonları gelişen talasemi hastaları ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Bu sıklıkta transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve orta derecede anemisi olan hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporu, hematolojik bulguları, transfüzyon gereksinimi, hastalığa bağlı komplikasyonları ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı talasemi tanısına sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.