Eritrosit Enzim ve Membran Defektleri ile Seyreden Anemilerde Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Eritrosit enzim ve membran defektleri ile seyreden anemiler, kırmızı kan hücrelerinin yapısal veya enzimatik bozuklukları nedeniyle gelişen kalıtsal hemolitik anemi grubunu oluşturur. Bu gruba herediter sferositoz, herediter eliptositoz, pirüvat kinaz eksikliği ve glukoz-6-fosfat dehidrogenaz (G6PD) eksikliği gibi hastalıklar dahildir. Hastalığın klinik seyri hafif hemolizden düzenli transfüzyon gerektiren ağır anemiye kadar değişebilir. Ancak bu hastalıklardan birinin tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Eritrosit enzim ve membran defektlerine ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; standart tedavilere yanıt, hemoglobin düzeyi ve transfüzyon gereksinimidir.
SGK Eritrosit Enzim ve Membran Defektlerini Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte bu hastalık grubu için ağır ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki kriterlerden en az birinin bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- Standart tedavilere dirençli olması, veya
- Sık transfüzyon gereksinimi göstermesi, veya
- Hemoglobin (Hb) düzeyinin 8 g/dL’nin altında olması.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- Sık transfüzyon gereksinimi göstermeyen ve hemoglobin düzeyi 8–10 g/dL arasında olan orta derecede anemi.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca eritrosit enzim veya membran defekti tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- hastalığın standart tedavilere dirençli olup olmadığı,
- hemoglobin düzeyinin 8 g/dL’nin altında olup olmadığı,
- sık transfüzyon gereksiniminin bulunup bulunmadığı
esas alınmaktadır.
Yönetmeliğin Bölüm Atıfları kısmında “sık transfüzyon”, iki ayda bir en az bir kez kan transfüzyonu gereksinimi bulunması şeklinde tanımlanmıştır. Bu nedenle hastanın transfüzyon gereksinimi değerlendirilirken bu objektif ölçüt esas alınmaktadır.
Buna göre;
- iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunan, standart tedavilere dirençli olan veya hemoglobin düzeyi 8 g/dL’nin altında seyreden hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında,
- bu sıklıkta transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve hemoglobin düzeyi 8–10 g/dL arasında olan hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde eritrosit enzim ve membran defektleri ile seyreden anemiler için orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Eritrosit Enzim ve Membran Defekti Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Bu hastalık grubundan birinin tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte ağır düzey çalışma gücü kaybı açısından standart tedavilere direnç, iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi veya hemoglobin düzeyinin 8 g/dL’nin altında olması, hafif düzey çalışma gücü kaybı açısından ise transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve hemoglobin düzeyi 8–10 g/dL arasında seyreden orta derecede anemi objektif değerlendirme ölçütü olarak kabul edilmektedir. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi ve laboratuvar bulguları dikkate alınarak yapılır.
Eritrosit enzim ve membran defektleri ile seyreden anemilerde malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde hastalığın tedaviye yanıtı, hemoglobin düzeyi ve transfüzyon gereksinimi temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- Standart tedavilere dirençli olan, iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunan veya hemoglobin düzeyi 8 g/dL’nin altında olan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- Transfüzyon gereksinimi bulunmayan ve hemoglobin düzeyi 8–10 g/dL arasında olan orta derecede anemiler ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Orta düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu, kişinin sağlık kurulu raporu, hematolojik bulguları, hemoglobin düzeyi, tedaviye yanıtı, transfüzyon gereksinimi ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı tanıya sahip kişiler için farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.