Miyelodisplastik Sendromda (MDS) Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Miyelodisplastik sendrom (MDS), kemik iliğinde kan hücrelerinin üretiminin bozulduğu klonal hematolojik hastalıklar grubudur. Hastalık; anemi, nötropeni ve trombositopeni gibi sitopenilerle seyredebilir ve bazı olgularda akut miyeloid lösemiye dönüşüm gösterebilir. Klinik seyir oldukça değişken olup hastalığın prognozu uluslararası risk sınıflandırmaları ile belirlenmektedir. Ancak MDS tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Miyelodisplastik sendroma ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca MDS tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriterler; Revize Uluslararası Prognostik Skorlama Sistemi (Revised International Prognostic Scoring System – R-IPSS) ile belirlenen hastalık risk grubu ve transfüzyon gereksinimidir. R-IPSS; kemik iliğindeki blast oranı, sitogenetik özellikler ile hemoglobin, trombosit ve nötrofil düzeylerini birlikte değerlendirerek miyelodisplastik sendromun prognozunu çok düşük, düşük, orta, yüksek ve çok yüksek risk olarak sınıflandıran uluslararası kabul görmüş bir risk değerlendirme sistemidir. SGK da maluliyet değerlendirmesinde bu risk sınıflamasını esas almaktadır.
SGK Miyelodisplastik Sendromu Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte MDS için ağır, orta ve hafif düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan en az birinin bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- R-IPSS’e göre yüksek riskli olması,
- R-IPSS’e göre çok yüksek riskli olması,
- Sık transfüzyon gereksinimi bulunması.
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durum orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- R-IPSS’e göre orta riskli miyelodisplastik sendrom.
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan birinin bulunması hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- R-IPSS’e göre çok düşük riskli olması,
- R-IPSS’e göre düşük riskli olması.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca miyelodisplastik sendrom tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken;
- hastanın R-IPSS (Revize Uluslararası Prognostik Skorlama Sistemi) ile belirlenen risk grubu,
- düzenli transfüzyon gereksinimi bulunup bulunmadığı
esas alınmaktadır.
Yönetmeliğin Bölüm Atıfları kısmında “sık transfüzyon”, iki ayda bir en az bir kez kan transfüzyonu gereksinimi bulunması şeklinde tanımlanmıştır. Bu nedenle ağır düzey çalışma gücü kaybı değerlendirilirken transfüzyon gereksinimi bu objektif ölçüte göre değerlendirilmektedir.
Buna göre;
- R-IPSS’e göre yüksek veya çok yüksek riskli olan ya da iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında,
- R-IPSS’e göre orta riskli hastalar orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında,
- R-IPSS’e göre düşük veya çok düşük riskli hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
MDS Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Miyelodisplastik sendrom tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte değerlendirme; R-IPSS risk grubu ile transfüzyon gereksinimi esas alınarak yapılmaktadır. Nihai değerlendirme sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kemik iliği incelemesi ve hastanın klinik seyri birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Miyelodisplastik sendromda malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde R-IPSS risk sınıflaması ve transfüzyon gereksinimi temel belirleyici kriterlerdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- R-IPSS’e göre yüksek veya çok yüksek riskli ya da iki ayda bir en az bir kez transfüzyon gereksinimi bulunan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- R-IPSS’e göre orta riskli hastalar orta düzey çalışma gücü kaybı,
- R-IPSS’e göre düşük veya çok düşük riskli hastalar ise hafif düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematolojik değerlendirmesi, kemik iliği biyopsisi ve sitogenetik incelemeleri, R-IPSS risk sınıflaması, transfüzyon gereksinimi, uygulanan tedaviler, laboratuvar bulguları ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı miyelodisplastik sendrom tanısına sahip kişiler için hastalığın risk grubuna, klinik seyrine ve transfüzyon ihtiyacına bağlı olarak farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.