Primer Miyelofibroziste Malulen Emeklilik: SGK Başvuruları Hangi Kriterlere Göre Değerlendirir?
Primer miyelofibrozis (PMF), kemik iliğinde fibrozis gelişmesine bağlı olarak normal kan hücresi üretiminin bozulduğu kronik miyeloproliferatif bir neoplazidir. Hastalık ilerledikçe kansızlık, dalak büyümesi, sistemik yakınmalar ve ekstramedüller hematopoez gelişebilir. Klinik seyir hastadan hastaya önemli farklılıklar gösterdiğinden, hastalığın prognozu uluslararası risk sınıflandırmaları kullanılarak değerlendirilmektedir. Ancak primer miyelofibrozis tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik hakkı sağlamaz.
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 25. maddesi uyarınca malullük değerlendirmesi, sigortalının çalışma gücü kaybının yürürlükte bulunan mevzuatta belirlenen kriterleri karşılayıp karşılamadığı esas alınarak yapılır. Primer miyelofibrozise ilişkin değerlendirme ölçütleri ise Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde düzenlenmiştir.
Yönetmelik değerlendirmeyi yalnızca hastalık tanısına göre yapmamaktadır. Esas alınan kriter, DIPSS-plus (Dynamic International Prognostic Scoring System Plus – Dinamik Uluslararası Prognostik Skorlama Sistemi Plus) ile belirlenen risk grubudur. DIPSS-plus; yaş, hemoglobin düzeyi, lökosit sayısı, periferik kandaki blast oranı, sistemik belirtiler, trombosit sayısı, transfüzyon gereksinimi ve sitogenetik özellikler gibi değişkenleri birlikte değerlendirerek hastalığı düşük, orta-1, orta-2 ve yüksek risk gruplarına ayıran uluslararası kabul görmüş bir prognostik sınıflandırma sistemidir. SGK da maluliyet değerlendirmesinde bu risk sınıflamasını esas almaktadır.
SGK Primer Miyelofibrozisi Nasıl Değerlendiriyor?
Yönetmelikte primer miyelofibrozis için ağır ve orta düzey çalışma gücü kaybı kriterleri düzenlenmiştir.
Hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter bulunmamaktadır.
Ağır Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan birinin bulunması halinde ağır düzey çalışma gücü kaybı kabul edilmektedir:
- DIPSS-plus’a göre orta-2 riskli primer miyelofibrozis
- DIPSS-plus’a göre yüksek riskli primer miyelofibrozis
Orta Düzey Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Durumlar
Aşağıdaki durumlardan birinin bulunması orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir:
- DIPSS-plus’a göre düşük riskli primer miyelofibrozis
- DIPSS-plus’a göre orta-1 riskli primer miyelofibrozis
Hafif Düzey Çalışma Gücü Kaybı Kriteri Var mı?
Hayır.Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nde primer miyelofibrozis için hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Bu bent neyi ifade ediyor?
Yönetmelik yalnızca primer miyelofibrozis tanısını yeterli kabul etmemektedir.
Değerlendirme yapılırken hastanın DIPSS-plus (Dinamik Uluslararası Prognostik Skorlama Sistemi Plus) ile belirlenen risk grubu esas alınmaktadır.
Buna göre;
- DIPSS-plus’a göre orta-2 veya yüksek risk grubunda bulunan hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı kapsamında,
- DIPSS-plus’a göre düşük veya orta-1 risk grubunda bulunan hastalar ise orta düzey çalışma gücü kaybı kapsamında değerlendirilmektedir.
Yönetmelikte primer miyelofibrozis için hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir kriter yer almamaktadır.
Primer Miyelofibrozis Tanısı Tek Başına Malulen Emeklilik Sağlar mı?
Hayır.Primer miyelofibrozis tanısının bulunması tek başına malulen emeklilik için yeterli değildir.
Yönetmelikte değerlendirme tamamen DIPSS-plus risk sınıflamasına göre yapılmaktadır. Nihai değerlendirme; sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kemik iliği biyopsisi, sitogenetik incelemeler ve hastanın klinik bulguları birlikte dikkate alınarak gerçekleştirilir.
Primer miyelofibroziste malullük değerlendirmesi yalnızca hastalık tanısına göre yapılmamaktadır. SGK değerlendirmesinde hastalığın DIPSS-plus ile belirlenen risk grubu temel belirleyici kriterdir.
Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde;
- DIPSS-plus’a göre orta-2 veya yüksek riskli hastalar ağır düzey çalışma gücü kaybı,
- DIPSS-plus’a göre düşük veya orta-1 riskli hastalar ise orta düzey çalışma gücü kaybı
kapsamında değerlendirilmektedir. Hafif düzey çalışma gücü kaybına ilişkin herhangi bir düzenleme bulunmamaktadır.
Önemli Mevzuat Uyarısı
Bu yazı, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu ile Maluliyet ve Çalışma Gücü Kaybı Tespiti İşlemleri Yönetmeliği’nin F. Çalışma Gücü Kaybına Neden Olan Hematolojik Hastalıklar bölümünde yer alan hükümler esas alınarak hazırlanmıştır. Yazıda yer verilen açıklamalar, ilgili mevzuatta düzenlenen değerlendirme ölçütlerinin daha anlaşılır şekilde açıklanması amacıyla hazırlanmıştır.
Malullük değerlendirme kriterleri, sağlık kurulu uygulamaları ve ilgili mevzuat zaman içerisinde değiştirilebilir. Bu nedenle malulen emeklilik başvurusu yapılmadan önce yürürlükte bulunan güncel mevzuatın incelenmesi ve gerektiğinde SGK’dan veya konusunda uzman hukukçu ile sosyal güvenlik uzmanlarından görüş alınması önemlidir.
Her malulen emeklilik başvurusu; kişinin sağlık kurulu raporu, hematoloji uzmanı değerlendirmesi, kemik iliği incelemeleri, DIPSS-plus risk sınıflaması, sitogenetik bulgular, laboratuvar sonuçları ve 5510 sayılı Kanun’da öngörülen diğer yasal şartlar birlikte değerlendirilerek sonuçlandırılır. Bu nedenle aynı primer miyelofibrozis tanısına sahip kişiler için hastalığın risk grubuna ve klinik seyrine bağlı olarak farklı değerlendirme sonuçları ortaya çıkabilir.